Art. 117^1 Kodeksu cywilnego wprowadza istotne odstępstwo od ogólnej zasady przedawnienia roszczeń, które jest szczególnie istotne w kontekście ochrony konsumentów. Przepis ten daje sądowi możliwość, w wyjątkowych przypadkach, nie uwzględnienia upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności.

### Komentarz:

#### 1. Wyjątkowe przypadki i względy słuszności
Przepis ten jest wyrazem zasady słuszności, która pozwala na elastyczne podejście do kwestii przedawnienia w sytuacjach, gdzie rygorystyczne stosowanie przepisów mogłoby prowadzić do niesprawiedliwych rezultatów. Sąd, korzystając z tego uprawnienia, musi dokładnie rozważyć interesy obu stron oraz okoliczności konkretnej sprawy.

#### 2. Kryteria oceny przez sąd
Sąd, decydując się na nieuwzględnienie upływu terminu przedawnienia, powinien wziąć pod uwagę kilka kluczowych czynników:

- **Długość terminu przedawnienia**: Sąd powinien ocenić, jak długi był pierwotny termin przedawnienia. Krótsze terminy mogą być bardziej uzasadnione do przedłużenia w wyjątkowych okolicznościach niż dłuższe terminy.

- **Długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia**: Im krótszy okres od upływu terminu przedawnienia do momentu, gdy roszczenie jest dochodzone, tym większe prawdopodobieństwo, że sąd uzna za słuszne nieuwzględnienie przedawnienia.

- **Charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego**: Sąd powinien zbadać, dlaczego uprawniony nie dochodził roszczenia w terminie. Mogą to być okoliczności niezależne od jego woli, takie jak choroba, trudna sytuacja życiowa, czy też działania zobowiązanego, które mogły wprowadzić uprawnionego w błąd lub uniemożliwić mu dochodzenie roszczenia.

- **Wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia**: Jeśli zobowiązany swoim zachowaniem przyczynił się do opóźnienia w dochodzeniu roszczenia, np. poprzez wprowadzenie w błąd, ukrywanie informacji, czy też inne działania mające na celu uniemożliwienie dochodzenia roszczenia, sąd może uznać, że względy słuszności wymagają nieuwzględnienia przedawnienia.

#### 3. Ochrona konsumenta
Przepis ten ma na celu wzmocnienie ochrony konsumentów, którzy często znajdują się w słabszej pozycji w stosunku do przedsiębiorców. Konsumenci mogą nie być świadomi swoich praw lub mogą napotkać trudności w dochodzeniu roszczeń w terminie, co uzasadnia wprowadzenie takiej elastyczności w przepisach dotyczących przedawnienia.

#### 4. Praktyczne zastosowanie
W praktyce, zastosowanie art. 117^1 Kodeksu cywilnego będzie wymagało od sądów dokładnej analizy okoliczności każdej sprawy. Sąd musi wyważyć interesy obu stron i ocenić, czy w danym przypadku rzeczywiście zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstąpienie od ogólnej zasady przedawnienia.

### Podsumowanie
Art. 117^1 Kodeksu cywilnego stanowi ważne narzędzie w rękach sądów, pozwalające na elastyczne podejście do kwestii przedawnienia roszczeń przeciwko konsumentom. Przepis ten jest wyrazem zasady słuszności i ma na celu ochronę konsumentów w sytuacjach, gdzie rygorystyczne stosowanie przepisów o przedawnieniu mogłoby prowadzić do niesprawiedliwych rezultatów. Sąd, korzystając z tego uprawnienia, powinien dokładnie rozważyć długość terminu przedawnienia, okres od jego upływu do dochodzenia roszczenia oraz charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego.

Kodeks cywilny

Art. 761^2 Kodeksu cywilnego wprowadza istotne ograniczenie w zakresie prawa agenta do prowizji, mające na celu ochronę interesów poprzedniego agenta oraz zapewnienie sprawiedliwego podziału wynagrodzenia za działania podejmowane na rzecz zleceniodawcy.

Przepis ten stanowi, że agent nie może żądać prowizji, jeżeli prowizja ta należy się zgodnie z art. 761^1 poprzedniemu agentowi. Art. 761^1 Kodeksu cywilnego określa, w jakich sytuacjach agentowi przysługuje prowizja, w szczególności gdy umowa została zawarta dzięki jego działaniom lub gdy umowa została zawarta w okresie obowiązywania umowy agencyjnej, a jej wykonanie nastąpiło po jej zakończeniu.

Kluczowym elementem art. 761^2 jest jednak klauzula „chyba że z okoliczności wynika, że względy słuszności przemawiają za podziałem prowizji między obu agentów”. Oznacza to, że w pewnych sytuacjach, mimo że formalnie prowizja należałaby się poprzedniemu agentowi, możliwe jest jej podzielenie między obu agentów, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności.

Względy słuszności mogą obejmować różnorodne okoliczności, takie jak:
1. Znaczący wkład obu agentów w zawarcie umowy.
2. Działania nowego agenta, które były niezbędne do finalizacji umowy, mimo że inicjatywa pochodziła od poprzedniego agenta.
3. Okoliczności, w których nowy agent przejął obowiązki poprzedniego agenta w sposób, który znacząco przyczynił się do zawarcia umowy.

W praktyce, ocena, czy względy słuszności przemawiają za podziałem prowizji, będzie zależała od konkretnego stanu faktycznego i może wymagać analizy przez sąd w przypadku sporu między agentami a zleceniodawcą.

Podsumowując, art. 761^2 Kodeksu cywilnego wprowadza mechanizm ochronny dla poprzednich agentów, jednocześnie umożliwiając elastyczne podejście do podziału prowizji w sytuacjach, gdzie sprawiedliwość wymaga uwzględnienia wkładu obu agentów.

Art. 764^3 Kodeksu cywilnego wprowadza instytucję świadczenia wyrównawczego, które przysługuje agentowi po rozwiązaniu umowy agencyjnej. Przepis ten ma na celu ochronę interesów agenta, który przyczynił się do pozyskania nowych klientów lub zwiększenia obrotów z dotychczasowymi klientami, a z których to umów dający zlecenie nadal czerpie znaczne korzyści.

#### Warunki uzyskania świadczenia wyrównawczego

1. **Pozyskanie nowych klientów lub istotny wzrost obrotów**:
   - Agent musi wykazać, że w trakcie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami.
   - Dający zlecenie musi nadal czerpać znaczne korzyści z umów zawartych z tymi klientami.

2. **Względy słuszności**:
   - Roszczenie przysługuje agentowi, jeżeli względy słuszności przemawiają za jego przyznaniem. W szczególności należy uwzględnić utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami.

#### Ograniczenie wysokości świadczenia wyrównawczego

Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z uwzględnieniem średniej z całego okresu jej trwania.

#### Możliwość dochodzenia odszkodowania

Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. Oznacza to, że agent może dodatkowo dochodzić odszkodowania, jeżeli poniósł szkodę, która nie została pokryta przez świadczenie wyrównawcze.

#### Śmierć agenta

W razie śmierci agenta, jego spadkobiercy mogą żądać świadczenia wyrównawczego. Jest to istotne zabezpieczenie interesów rodziny agenta, która może kontynuować dochodzenie roszczeń po jego śmierci.

#### Termin zgłoszenia roszczenia

Możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie wyrównawcze zależy od zgłoszenia przez agenta lub jego spadkobierców odpowiedniego żądania wobec dającego zlecenie przed upływem roku od rozwiązania umowy. Jest to termin zawity, co oznacza, że jego przekroczenie skutkuje wygaśnięciem roszczenia.

### Podsumowanie

Art. 764^3 Kodeksu cywilnego stanowi ważne narzędzie ochrony interesów agentów, którzy przyczynili się do rozwoju działalności dającego zlecenie. Przepis ten wprowadza mechanizm wyrównawczy, który ma na celu rekompensatę za utratę prowizji i korzyści, które agent mógłby uzyskać, gdyby umowa agencyjna nie została rozwiązana. Ograniczenie wysokości świadczenia oraz termin zgłoszenia roszczenia mają na celu zapewnienie równowagi interesów obu stron umowy agencyjnej.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Sąd odmawia ustalenia planu spłaty wierzycieli, umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalenia takiego planu albo warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu, jeżeli upadły celowo doprowadził do swojej niewypłacalności lub celowo istotnie zwiększył jej stopień. W przepisie jako przykłady wskazano trwonienie części majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań. Drugą przesłanką odmowy jest prowadzenie wobec upadłego, w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, postępowania upadłościowego, w którym umorzono całość albo część jego zobowiązań. Odmowa nie następuje jednak, jeżeli ustalenie planu spłaty, umorzenie zobowiązań bez planu albo warunkowe umorzenie zobowiązań bez planu jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi. Jeżeli mimo wystąpienia jednej z tych przesłanek w postępowaniu zgromadzono fundusze masy upadłości, sąd ustala plan spłaty wierzycieli. W takim orzeczeniu wskazuje wierzycieli uczestniczących w planie i dzieli między nich zgromadzone fundusze. Wydanie postanowienia o odmowie ustalenia planu spłaty oznacza zakończenie postępowania.

Względy słuszności

Względy słuszności w przepisach

Kodeks cywilny6 przepisów

Kodeks postępowania karnego (kpk)1 przepis

Prawo upadłościowe1 przepis