Wymiar kary

Wymiar kary oznacza ustalenie przez uprawniony organ, przede wszystkim sąd, rodzaju, wysokości albo czasu trwania kary za popełniony czyn. Termin ten może odnosić się zarówno do granic kary określonych w ustawie, jak i do konkretnej kary orzeczonej wobec sprawcy. Sąd ustala wymiar kary w granicach przewidzianych dla danego czynu, z uwzględnieniem jego okoliczności oraz właściwości osoby sprawcy.

Wymiar kary obejmuje w szczególności:

• wybór rodzaju kary, na przykład grzywny, ograniczenia wolności, pozbawienia wolności albo aresztu za wykroczenie,
• określenie jej wysokości lub czasu trwania,
• zastosowanie kary łącznej w razie skazania za kilka przestępstw,
• ustalenie kary zastępczej w przypadkach przewidzianych w ustawie.

Przy wymiarze kary znaczenie mogą mieć między innymi stopień społecznej szkodliwości czynu, sposób jego popełnienia, rozmiar wyrządzonej szkody, motywacja sprawcy, jego zachowanie po popełnieniu czynu oraz wcześniejsza karalność. Uwzględnia się także okoliczności łagodzące i obciążające, przy czym dotyczą one osoby, której sprawa jest rozpoznawana. Wymiar kary powinien odpowiadać ustawowym celom karania i pozostawać współmierny do czynu.

W prawie karnym wymiar kary może dotyczyć kary orzekanej za jedno przestępstwo albo kary łącznej obejmującej kilka kar jednostkowych. Przy jej ustalaniu sąd porusza się w granicach wyznaczonych przez najwyższą z kar oraz ich dopuszczalną sumę, z uwzględnieniem szczególnych reguł ustawowych. W prawie wykroczeń termin odnosi się między innymi do wyboru i określenia kary aresztu, grzywny lub ograniczenia wolności. W prawie karnym skarbowym stosuje się odrębne zasady dotyczące jednostek czasu i kar łącznych.

Wymiar kary należy odróżnić od wykonywania kary. Pierwszy etap polega na orzeczeniu rodzaju i rozmiaru sankcji, drugi na jej wykonaniu, w tym na określeniu sposobu realizacji obowiązków, zakazów lub kary zastępczej. Okoliczności wpływające na wymiar kary powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia, co pozwala odtworzyć podstawy rozstrzygnięcia.