Użyczenie to nieodpłatne udostępnienie rzeczy do używania. Nieodpłatność jest jego cechą konstrukcyjną - jakiekolwiek wynagrodzenie sprawia, że umowa przestaje być użyczeniem.

### Najważniejsze punkty

- **Brak odpłatności**: pobieranie czynszu albo innego świadczenia wzajemnego przekształca umowę w najem lub dzierżawę, z zupełnie innym reżimem prawnym.
- **Używanie, a nie pobieranie pożytków**: biorący może rzeczy używać, ale nie nabywa prawa do czerpania z niej pożytków. To odróżnia użyczenie od dzierżawy.
- **Czas trwania**: oznaczony albo nieoznaczony. Przy nieoznaczonym użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić (art. 715).
- **Koszty**: zwykłe koszty utrzymania rzeczy obciążają biorącego; inne wydatki i nakłady rozlicza się odpowiednio według przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia (art. 713).
- **Wcześniejszy zwrot**: użyczający może żądać zwrotu rzeczy nawet przed upływem umówionego czasu, jeżeli biorący używa jej sprzecznie z umową albo przeznaczeniem, nieuprawnienie powierzył ją innej osobie albo gdy rzecz stała się potrzebna użyczającemu z powodów nieprzewidzianych w chwili zawarcia umowy (art. 716).
- **Zwrot i przedawnienie**: rzecz zwraca się w stanie niepogorszonym, bez odpowiedzialności za zużycie będące następstwem prawidłowego używania (art. 718 § 1); wzajemne roszczenia przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy (art. 719).

Kodeks cywilny

Ogłoszenie upadłości użyczającego albo biorącego do używania wpływa na dalszy los umowy użyczenia. Przepis rozróżnia dwie sytuacje: rzecz mogła już zostać wydana albo jej wydanie mogło jeszcze nie nastąpić. Jeżeli rzecz została wydana, umowa użyczenia ulega rozwiązaniu na żądanie jednej ze stron. Oznacza to, że samo ogłoszenie upadłości nie powoduje w tej sytuacji rozwiązania umowy. Do jej rozwiązania potrzebne jest żądanie jednej ze stron umowy. Jeżeli rzecz nie została jeszcze wydana, umowa wygasa. W takim przypadku przepis nie uzależnia wygaśnięcia od żądania którejkolwiek ze stron. Decydujące znaczenie ma to, czy w chwili ogłoszenia upadłości rzecz była już wydana, czy nadal nie doszło do jej wydania.

Prawo upadłościowe

**Przepis nie obowiązuje.** Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe utraciło moc z dniem 1 października 2003 r. Obowiązującym dziś aktem o upadłości jest [ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe](/prawo-upadlosciowe). Poniższe omówienie opisuje stan prawny z okresu, w którym przepis obowiązywał, i służy do czytania dawnych akt oraz starszego orzecznictwa.

Przepis regulował sytuację, w której ogłoszono upadłość użyczającego albo biorącego do używania. Chodziło o umowę użyczenia, a więc umowę dotyczącą oddania rzeczy do używania. Decydujące znaczenie miało to, czy rzecz objęta umową została już wydana drugiej stronie. Jeżeli rzecz została wydana, umowa ulegała niezwłocznemu rozwiązaniu na żądanie jednej ze stron. Oznaczało to, że do rozwiązania potrzebne było wystąpienie z żądaniem przez użyczającego albo biorącego do używania. Jeżeli natomiast rzecz nie została jeszcze wydana, umowa nie była wykonywana. Przepis nie przewidywał w takim przypadku wydania rzeczy ani dalszej realizacji umowy. Skutek zależał więc przede wszystkim od faktycznego wydania rzeczy przed ogłoszeniem upadłości.

Użyczający

Użyczający w przepisach

Kodeks cywilny3 przepisy

Prawo upadłościowe1 przepis

Prawo upadłościowe1 przepis