Uznanie roszczenia

Uznanie roszczenia to zachowanie dłużnika, z którego wynika, że akceptuje istnienie określonego obowiązku wobec wierzyciela, w szczególności obowiązku zapłaty lub spełnienia innego świadczenia. Termin występuje zarówno w prawie materialnym, jak i procesowym, a jego skutki zależą od formy uznania oraz od przepisu, który się do niego odwołuje.

W prawie cywilnym wyróżnia się przede wszystkim:

• uznanie właściwe, będące wyraźnym oświadczeniem dłużnika, na przykład przyznaniem długu albo zawarciem porozumienia dotyczącego jego spłaty,
• uznanie niewłaściwe, polegające na zachowaniu wskazującym na istnienie długu, na przykład częściowej zapłacie, prośbie o odroczenie terminu lub uzgodnieniu sposobu uregulowania należności.

Uznanie roszczenia może przerwać bieg przedawnienia. Po przerwaniu termin przedawnienia co do zasady biegnie na nowo. Dla wywołania tego skutku zachowanie dłużnika powinno odnosić się do konkretnego roszczenia i dostatecznie jasno potwierdzać jego istnienie. Samo prowadzenie rozmów lub ogólne stwierdzenie o możliwym uregulowaniu należności nie zawsze stanowi uznanie roszczenia.

W niektórych przypadkach przepisy wymagają uznania na piśmie. Ma to znaczenie między innymi przy zbyciu określonych roszczeń odszkodowawczych. Uznanie może także wpływać na sytuację poręczyciela, ponieważ dłużnik i osoby odpowiadające za jego zobowiązanie mogą być związani odmiennymi zarzutami i terminami.

W postępowaniu cywilnym uznanie roszczenia oznacza procesowe oświadczenie pozwanego, że żądanie powoda jest zasadne. Może ono umożliwić wydanie wyroku bez przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego, w tym w określonych sprawach na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie jest jednak związany uznaniem, jeżeli jego skutki byłyby sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierzały do obejścia prawa. Uznanie roszczenia nie jest tym samym co prawomocne orzeczenie ani tytuł wykonawczy, choć może prowadzić do wydania orzeczenia zasądzającego.