Umowa darowizny

Umowa darowizny to umowa, na podstawie której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Świadczeniem może być między innymi przeniesienie własności rzeczy, przeniesienie prawa lub wierzytelności, zapłata określonej kwoty albo zwolnienie z długu. Istotą darowizny jest brak świadczenia wzajemnego po stronie obdarowanego.

Darowizna ma charakter nieodpłatny i co do zasady wynika z dobrowolnej decyzji darczyńcy. Może dotyczyć zarówno rzeczy ruchomych, takich jak pieniądze lub samochód, jak i nieruchomości oraz praw majątkowych. W zależności od treści umowy może jedynie zobowiązywać do spełnienia świadczenia albo jednocześnie prowadzić do jego wykonania. Własność rzeczy lub inne prawa mogą przechodzić na obdarowanego na zasadach przewidzianych dla danego rodzaju prawa i przedmiotu umowy.

Forma umowy

Oświadczenie darczyńcy zasadniczo powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego. Umowa może jednak stać się ważna bez zachowania tej formy, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione, z uwzględnieniem przepisów wymagających szczególnej formy dla określonych czynności. Przykładowo darowizna nieruchomości wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Forma i skutki umowy zależą także od tego, czy darowizna obejmuje własność, wierzytelność, inne prawo majątkowe czy świadczenie pieniężne.

Darowizna może zostać połączona z poleceniem, czyli obowiązkiem określonego działania lub zaniechania, który nie stanowi świadczenia wzajemnego na rzecz darczyńcy. W prawie rodzinnym znaczenie ma również darowizna dokonana na rzecz dziecka. Darczyńca może zastrzec wyłączenie zarządu rodziców nad takim majątkiem, a zarząd może wówczas zostać powierzony kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

W określonych przypadkach przepisy dopuszczają odwołanie darowizny, w szczególności z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego albo istotnego pogorszenia sytuacji majątkowej darczyńcy. Darowizna jest stosowana w obrocie prywatnym, rodzinnym, gospodarczym oraz przy przekazywaniu nieruchomości publicznych.