Tajemnica zawodowa

Tajemnica zawodowa to prawnie chroniony obowiązek nieujawniania informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem określonego zawodu lub funkcji. Jej celem jest ochrona prywatności, interesów majątkowych i innych praw osoby, która przekazała informacje, a także zapewnienie zaufania niezbędnego w relacji zawodowej. Polskie prawo nie ustanawia jednej, ogólnej definicji tajemnicy zawodowej. Jej zakres, adresatów oraz zasady uchylenia określają przepisy regulujące poszczególne zawody i postępowania.

Tajemnica może obejmować informacje dotyczące klienta, pacjenta, dawcy, dziecka, prowadzonej sprawy, dokumentacji lub czynności zawodowych. Występuje między innymi w działalności adwokatów, rzeczoznawców majątkowych, osób wykonujących czynności związane z leczeniem niepłodności, a także w regulacjach dotyczących przedstawiciela dziecka. Obowiązek jej zachowania może wynikać zarówno z ustawy, jak i z zasad wykonywania zawodu. W przypadku adwokata co do zasady nie jest ograniczony w czasie, jednak przepisy przewidują szczególne wyjątki, między innymi związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz z obowiązkami podatkowymi.

Znaczenie praktyczne tajemnicy zawodowej obejmuje w szczególności:

• zakaz ujawniania informacji osobom nieuprawnionym oraz obowiązek odpowiedniego zabezpieczenia dokumentów,
• ograniczenia w wykorzystywaniu dokumentów zawierających informacje objęte tajemnicą w postępowaniu karnym,
• możliwość odmowy odpowiedzi na pytania albo odmowy zeznań w zakresie chronionych informacji, jeżeli przepisy danego postępowania tak stanowią,
• szczególne zasady postępowania z dokumentami podczas przeszukania, w tym ich przekazywanie w zabezpieczonym opakowaniu i poddanie ocenie sądu lub prokuratora.

Tajemnica zawodowa nie ma jednakowego charakteru w każdej dziedzinie. Niektóre przepisy dopuszczają zwolnienie z jej zachowania przez sąd lub prokuratora, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, inne przewidują obowiązek przekazania określonych informacji organom publicznym. Ochrona tajemnicy może też podlegać odrębnym regułom dotyczącym tajemnicy lekarskiej, podatkowej, informacji poufnych lub danych o dawcach i biorcach. Naruszenie obowiązku może prowadzić do odpowiedzialności przewidzianej w przepisach właściwych dla danego zawodu lub postępowania.