Substancja niebezpieczna

Substancja niebezpieczna to pojęcie zdefiniowane w ustawie „Prawo ochrony środowiska”. Obejmuje jedną substancję, kilka substancji albo ich mieszaninę, jeżeli ze względu na właściwości chemiczne, biologiczne lub promieniotwórcze mogą one, w przypadku niewłaściwego obchodzenia się, zagrozić życiu lub zdrowiu ludzi albo środowisku.

O uznaniu danego materiału za substancję niebezpieczną decydują więc przede wszystkim jego właściwości oraz możliwość powstania zagrożenia. Znaczenie ma także sposób postępowania z substancją. Nieprawidłowe przechowywanie, używanie, transportowanie lub usuwanie może prowadzić do skutków, przed którymi przepisy ochrony środowiska mają chronić. Sama definicja nie ogranicza tego pojęcia do konkretnego rodzaju materiału. Substancją niebezpieczną może być surowiec, produkt, półprodukt, odpad, a także substancja powstała w wyniku awarii.

Pojęcie służy do wskazania materiałów, których obecność lub uwolnienie może wymagać szczególnej kontroli i działań zapobiegawczych. Ma znaczenie przy ocenie ryzyka dla ludzi i środowiska, reagowaniu na awarie oraz określaniu obowiązków związanych z postępowaniem z takimi substancjami. W praktyce może dotyczyć zarówno substancji wykorzystywanych w procesie produkcji, jak i odpadów lub materiałów powstałych wskutek zdarzenia niebezpiecznego.

Termin ten występuje również w innych przepisach. W prawie wodnym wiąże się z kontrolą zanieczyszczeń i działaniami służącymi ochronie wód. W prawie pracy pozostaje związany z bezpiecznym stosowaniem substancji chemicznych i mieszanin, ich oznakowaniem, kartami charakterystyki oraz środkami ochronnymi. Jest także używany w regulacjach dotyczących odpowiedzialności za nielegalne postępowanie z odpadami lub substancjami, zgłaszania poważnych awarii, bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji filmowej oraz postępowania po awaryjnym zrzucie substancji do kanalizacji.