Służba cywilna

Służba cywilna to wyodrębniony system wykonywania zadań państwa w urzędach administracji rządowej. Jej celem jest zapewnienie zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań publicznych. Zasady organizacji służby cywilnej, naboru, zatrudnienia, rozwoju zawodowego oraz odpowiedzialności osób w niej pracujących określa ustawa o służbie cywilnej.

Służba cywilna obejmuje przede wszystkim korpus służby cywilnej, działający w urzędach administracji rządowej. W jego skład wchodzą pracownicy służby cywilnej, zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, oraz urzędnicy służby cywilnej, pozostający w stosunku pracy na podstawie mianowania. W przepisach występują także wyższe stanowiska w służbie cywilnej, związane z kierowaniem urzędami i organizacją ich pracy.

Do najważniejszych cech służby cywilnej należą:

• otwarty i konkurencyjny nabór na wolne stanowiska,
• wykonywanie obowiązków w sposób bezstronny, niezależny od bieżących interesów politycznych i zgodny z prawem,
• szczególne zasady nawiązywania, zmiany i ustania stosunku pracy,
• odrębne wymagania dotyczące kwalifikacji, obowiązków, oceniania i odpowiedzialności,
• rozdzielenie statusu pracownika służby cywilnej i urzędnika służby cywilnej.

W sprawach nieuregulowanych przepisami o służbie cywilnej stosuje się odpowiednio przepisy prawa pracy, a spory ze stosunku pracy rozstrzygają właściwe organy lub sądy na zasadach określonych w przepisach. Status członków korpusu może wpływać na stosowanie innych regulacji. Przykładowo członkowie korpusu służby cywilnej są wyłączeni z zakresu niektórych układów zbiorowych pracy, a przepisy dotyczące reorganizacji urzędów mogą odmiennie traktować urzędników służby cywilnej niż pozostałych pracowników.

Pojęcie służby cywilnej pojawia się także w przepisach dotyczących administracji, zatrudnienia, zmian organizacyjnych urzędów oraz czasowego oddelegowania pracowników lub funkcjonariuszy. W tych kontekstach wskazuje na szczególny reżim zatrudnienia i wykonywania zadań publicznych, odrębny od ogólnych zasad dotyczących pracowników.