Art. 113 ustawy o finansach publicznych definiuje podstawowe pojęcia związane z bilansem budżetu państwa, mianowicie nadwyżkę i deficyt budżetowy, oraz określa źródła finansowania deficytu budżetowego i innych pożyczkowych potrzeb budżetu państwa.

1. **Nadwyżka i deficyt budżetowy**:
   - **Nadwyżka budżetowa** występuje, gdy dochody budżetu państwa przewyższają jego wydatki. Jest to sytuacja pożądana, gdyż oznacza, że państwo generuje więcej środków niż wydaje, co może być wykorzystane na spłatę długu publicznego lub na inwestycje.
   - **Deficyt budżetowy** występuje, gdy wydatki budżetu państwa przewyższają jego dochody. Deficyt budżetowy jest zjawiskiem powszechnym w wielu krajach, jednak jego wielkość i sposób finansowania mają kluczowe znaczenie dla stabilności finansowej państwa.

2. **Źródła finansowania deficytu budżetowego**:
   Art. 113 wskazuje różnorodne źródła, z których państwo może pozyskiwać środki na pokrycie deficytu budżetowego oraz innych pożyczkowych potrzeb. Są to:
   - **Sprzedaż skarbowych papierów wartościowych**: Państwo może emitować obligacje i inne papiery wartościowe zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. Jest to jedno z najczęściej stosowanych narzędzi finansowania deficytu.
   - **Kredyty zaciągane w bankach krajowych i zagranicznych**: Państwo może zaciągać kredyty w instytucjach finansowych, co jednak wiąże się z koniecznością spłaty kapitału oraz odsetek.
   - **Pożyczki**: Oprócz kredytów, państwo może korzystać z innych form pożyczek, które mogą być udzielane przez różne podmioty, w tym międzynarodowe instytucje finansowe.
   - **Prywatyzacja majątku Skarbu Państwa**: Sprzedaż państwowych aktywów może dostarczyć jednorazowych dochodów, które mogą być wykorzystane do finansowania deficytu.
   - **Kwoty pochodzące ze spłat udzielonych kredytów i pożyczek**: Państwo może wykorzystać środki uzyskane ze spłat wcześniej udzielonych kredytów i pożyczek.
   - **Nadwyżka budżetu państwa z lat ubiegłych**: Jeśli w poprzednich latach wystąpiła nadwyżka budżetowa, może ona być wykorzystana do pokrycia bieżącego deficytu.
   - **Nadwyżka budżetu środków europejskich**: Środki pochodzące z funduszy europejskich, które nie zostały wykorzystane w poprzednich latach, mogą być przeznaczone na finansowanie deficytu, z zastrzeżeniem art. 118 ust. 4.
   - **Inne operacje finansowe**: Państwo może korzystać z innych, nieokreślonych wprost w ustawie, operacji finansowych, które mogą dostarczyć potrzebnych środków.

3. **Zastrzeżenia**:
   - Art. 113 odsyła do art. 118 ust. 2 i ust. 4, które mogą zawierać dodatkowe ograniczenia lub szczegółowe regulacje dotyczące finansowania deficytu budżetowego i nadwyżki budżetu środków europejskich. Należy więc uwzględnić te przepisy przy pełnej analizie możliwości finansowania deficytu.

Podsumowując, Art. 113 ustawy o finansach publicznych stanowi kluczowy element regulacji dotyczących zarządzania finansami publicznymi, określając podstawowe zasady bilansowania budżetu państwa oraz dostępne źródła finansowania deficytu budżetowego. Jego właściwe stosowanie ma istotne znaczenie dla stabilności finansowej państwa i efektywnego zarządzania jego zasobami.

o finansach publicznych

Art. 48 ustawy o finansach publicznych reguluje zasady lokowania wolnych środków przez jednostki sektora finansów publicznych oraz inne podmioty określone w ustawie. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych ustępów tego artykułu.

#### Ustęp 1
Jednostki sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 2, 8 i 11, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ), dla których podmiotem tworzącym jest jednostka samorządu terytorialnego (JST), samorządowe instytucje kultury oraz samorządowe osoby prawne, o których mowa w art. 9 pkt 14, z wyłączeniem wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, mogą lokować wolne środki w:
1. Skarbowych papierach wartościowych,
2. Obligacjach emitowanych przez JST,
3. Na rachunkach bankowych w bankach mających siedzibę na terytorium RP,
4. W formie depozytu u Ministra Finansów.

Warto zaznaczyć, że lokowanie środków pochodzących z dotacji z budżetu jest wyłączone z tej możliwości.

#### Ustęp 2
SPZOZ, samorządowe instytucje kultury oraz samorządowe osoby prawne, o których mowa w art. 9 pkt 14, mogą dodatkowo lokować wolne środki w formie depozytu u JST. Jest to rozszerzenie możliwości lokowania środków, które nie dotyczy innych jednostek wymienionych w ust. 1.

#### Ustęp 3
Jednostki sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 11, mogą lokować wolne środki na rachunkach bankowych (ust. 1 pkt 3) na okres nie dłuższy niż 3 dni. Ograniczenie to nie dotyczy środków w walutach obcych, co daje większą elastyczność w zarządzaniu środkami w różnych walutach.

#### Ustęp 4
Jednostki sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 5, 6, 9 i 12, SPZOZ, dla których podmiotem tworzącym jest minister, centralny organ administracji rządowej, wojewoda lub uczelnia medyczna, państwowe instytucje kultury, państwowe osoby prawne, o których mowa w art. 9 pkt 14, oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, mają obowiązek lokowania wolnych środków w formie depozytu u Ministra Finansów. Wyjątkiem są środki pochodzące z dotacji z budżetu.

#### Ustęp 5
Obowiązek lokowania wolnych środków dotyczy środków, które nie są wydatkowane w określonym dniu na wykonywanie zadań oraz funkcjonowanie danej jednostki. Jest to istotne, ponieważ środki te muszą być dostępne na bieżące potrzeby jednostki.

#### Ustęp 6
Wolne środki, o których mowa w ust. 3, nie obejmują środków w walutach obcych. Środki te mogą być lokowane na rachunkach bankowych (ust. 1 pkt 3), co daje jednostkom większą elastyczność w zarządzaniu środkami w walutach obcych.

#### Ustęp 7
Wolne środki agencji płatniczych, o których mowa w art. 208 ust. 2, oraz środki przeznaczone na współfinansowanie realizacji zadań finansowanych z udziałem tych środków, nie są objęte obowiązkiem lokowania w formie depozytu u Ministra Finansów. Mogą być lokowane w sposób określony w ust. 1, co daje agencjom płatniczym większą swobodę w zarządzaniu tymi środkami.

### Podsumowanie
Art. 48 ustawy o finansach publicznych precyzyjnie określa zasady lokowania wolnych środków przez różne jednostki sektora finansów publicznych oraz inne podmioty. Przepisy te mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i efektywności zarządzania środkami publicznymi, jednocześnie dając pewną elastyczność w przypadku środków w walutach obcych oraz środków agencji płatniczych.

Art. 95 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane ze skarbowymi papierami wartościowymi, które są instrumentami finansowymi emitowanymi przez Skarb Państwa. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych elementów tego artykułu.

#### 1. Definicja skarbowego papieru wartościowego

„Skarbowy papier wartościowy jest papierem wartościowym, w którym Skarb Państwa stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela takiego papieru, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia, które może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny.”

Skarbowy papier wartościowy jest dokumentem, który potwierdza zobowiązanie Skarbu Państwa wobec jego właściciela. Może to być zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty pieniężnej (np. obligacje skarbowe) lub do spełnienia innego rodzaju świadczenia (np. świadczenia rzeczowe).

#### 2. Limity emisji

„Skarbowe papiery wartościowe mogą być emitowane lub wystawiane w granicach limitów określonych w ustawie budżetowej.”

Emisja skarbowych papierów wartościowych jest ograniczona przez limity określone w ustawie budżetowej. Oznacza to, że Skarb Państwa nie może emitować tych papierów w dowolnej ilości, lecz musi przestrzegać określonych limitów, co ma na celu kontrolę nad zadłużeniem publicznym.

#### 3. Uprawnienia Ministra Finansów

„Skarbowe papiery wartościowe opiewające na świadczenia pieniężne mogą być emitowane lub wystawiane wyłącznie przez Ministra Finansów. Skarbowe papiery wartościowe opiewające na świadczenia niepieniężne emituje Minister Finansów. Skarbowe papiery wartościowe opiewające na świadczenia pieniężne uprawniające do określonych świadczeń niepieniężnych w zamian za te skarbowe papiery wartościowe emituje Minister Finansów.”

Minister Finansów jest jedynym organem uprawnionym do emisji skarbowych papierów wartościowych, zarówno tych opiewających na świadczenia pieniężne, jak i niepieniężne. Jest to istotne z punktu widzenia centralizacji i kontroli nad polityką finansową państwa.

#### 4. Odpowiedzialność Skarbu Państwa

„Skarb Państwa odpowiada całym majątkiem za zobowiązania wynikające z wyemitowanych lub wystawionych skarbowych papierów wartościowych.”

Skarb Państwa ponosi pełną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z wyemitowanych skarbowych papierów wartościowych. Oznacza to, że w przypadku niewywiązania się z tych zobowiązań, wierzyciele mają prawo dochodzić swoich roszczeń z całego majątku Skarbu Państwa.

### Podsumowanie

Art. 95 ustawy o finansach publicznych jest kluczowym przepisem regulującym emisję skarbowych papierów wartościowych przez Skarb Państwa. Przepis ten określa, że Skarb Państwa może emitować te papiery w granicach limitów ustalonych w ustawie budżetowej, a odpowiedzialność za ich emisję spoczywa na Ministrze Finansów. Skarb Państwa odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania wynikające z tych papierów, co zapewnia ich wiarygodność i bezpieczeństwo dla inwestorów.

Art. 41 ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (dalej: Fundusz), który jest tworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK). Fundusz ten ma na celu finansowanie różnorodnych działań związanych z obronnością kraju, w tym wykup obligacji, spłatę kredytów oraz realizację innych zobowiązań finansowych.

#### 1. Cel Funduszu

Fundusz ma na celu wspieranie finansowe Sił Zbrojnych RP poprzez:
- wykup obligacji i zapłatę odsetek,
- pokrycie kosztów emisji obligacji,
- spłatę kredytów i pożyczek,
- realizację zobowiązań wynikających z gwarancji Skarbu Państwa,
- spłatę zobowiązań finansowych i transakcji zabezpieczających.

#### 2. Źródła finansowania Funduszu

Fundusz jest zasilany z różnych źródeł, co zapewnia jego stabilność finansową. Do głównych źródeł należą:
- wpływy z udostępniania poligonów i usług wojskowych wojskom obcym,
- przychody z działalności Agencji Mienia Wojskowego,
- wpływy ze sprzedaży mienia wojskowego,
- odszkodowania, kary umowne oraz zwrócone zaliczki,
- wpływy ze skarbowych papierów wartościowych,
- kredyty, pożyczki oraz emisje obligacji,
- darowizny, spadki i zapisy,
- wpłaty od państw członkowskich NATO w ramach Programu NSIP,
- zwroty podatków oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi.

#### 3. Umowa z BGK

Minister Obrony Narodowej zawiera z BGK umowę dotyczącą obsługi Funduszu. Umowa ta określa zasady:
- dokonywania wypłat ze środków Funduszu,
- opracowania i aktualizacji planu finansowego Funduszu,
- sporządzania prognoz przychodów i wydatków,
- udzielania finansowania,
- sporządzania sprawozdań z realizacji planu finansowego.

#### 4. Wypłaty ze środków Funduszu

Wypłaty ze środków Funduszu są realizowane na podstawie wniosków składanych przez Ministra Obrony Narodowej do BGK. Ze środków Funduszu wypłacane jest również wynagrodzenie prowizyjne dla BGK za obsługę Funduszu.

#### 5. Finansowanie w przypadku niedoboru środków

W przypadku niedoboru środków na rachunku Funduszu, niezbędnych do terminowej obsługi zadań, finansowanie może być realizowane ze środków BGK, po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych.

### Wnioski

Art. 41 ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza kompleksowy mechanizm finansowania działań związanych z obronnością kraju. Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, zarządzany przez BGK, jest kluczowym narzędziem zapewniającym stabilność finansową Sił Zbrojnych RP. Różnorodność źródeł finansowania oraz precyzyjne określenie zasad obsługi Funduszu przez BGK gwarantują efektywne zarządzanie środkami publicznymi przeznaczonymi na obronność.

o obronie Ojczyzny

Art. 51 ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza mechanizmy umożliwiające nabywanie sprzętu wojskowego przez określone podmioty w celu przekazania go w leasing Siłom Zbrojnym. Przepis ten ma na celu wzmocnienie zdolności obronnych państwa poprzez zaangażowanie różnych podmiotów gospodarczych i instytucji państwowych w proces pozyskiwania i finansowania sprzętu wojskowego.

1. **Podmioty uprawnione do nabywania sprzętu wojskowego**:
   - Spółki przemysłowego potencjału obronnego,
   - Agencja Rozwoju Przemysłu Spółka Akcyjna,
   - Polski Fundusz Rozwoju Spółka Akcyjna,
   - Agencje wykonawcze,
   - Inne państwowe osoby prawne.

   Te podmioty mogą nabywać sprzęt wojskowy, który następnie będzie przekazywany w leasing Siłom Zbrojnym. Jest to istotne z punktu widzenia elastyczności i efektywności finansowania potrzeb obronnych państwa.

2. **Finansowanie leasingu**:
   - Raty za leasing mogą być pokrywane z budżetu państwa lub z Funduszu.
   - Minister Obrony Narodowej wydaje zgodę na nabycie sprzętu oraz określa wysokość i terminy spłat rat leasingu, jeśli są one finansowane z budżetu państwa.

   Taki mechanizm zapewnia kontrolę nad wydatkami publicznymi oraz umożliwia planowanie budżetowe w zakresie obronności.

3. **Działania wspierające realizację zadania**:
   - Podmioty wymienione w art. 4 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych mogą podejmować dodatkowe działania wspierające realizację zadania, niezależnie od swoich celów ustawowych lub statutowych.
   - Mogą obejmować akcje lub udziały w spółkach nabywających sprzęt wojskowy.
   - Mogą dokonywać wpłat lub darowizn na agencje wykonawcze oraz inne osoby prawne, które nabywają sprzęt wojskowy.

   Przedmiotem darowizn mogą być również skarbowe papiery wartościowe oraz obligacje poręczane lub gwarantowane przez Skarb Państwa. To rozwiązanie umożliwia elastyczne finansowanie i wspieranie działań związanych z obronnością.

4. **Znaczenie przepisu**:
   - Art. 51 ustawy o obronie Ojczyzny wprowadza mechanizmy, które mogą przyczynić się do zwiększenia efektywności i elastyczności w pozyskiwaniu sprzętu wojskowego.
   - Umożliwia zaangażowanie różnych podmiotów gospodarczych i instytucji państwowych w proces finansowania potrzeb obronnych.
   - Zapewnia kontrolę nad wydatkami publicznymi poprzez wymóg zgody Ministra Obrony Narodowej na nabycie sprzętu oraz określenie warunków finansowania leasingu.

Podsumowując, Art. 51 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi istotny element systemu finansowania i pozyskiwania sprzętu wojskowego, który ma na celu wzmocnienie zdolności obronnych państwa poprzez zaangażowanie różnych podmiotów i elastyczne mechanizmy finansowania.

Skarbowe papiery

Skarbowe papiery w przepisach

o finansach publicznych5 przepisów

o obronie Ojczyzny3 przepisy