Rzecznik Praw Obywatelskich

Rzecznik Praw Obywatelskich to konstytucyjny, niezależny organ ochrony wolności i praw człowieka i obywatela. Rzecznik bada, czy działania lub zaniechania organów władzy publicznej nie naruszają praw jednostki, a także podejmuje działania na rzecz usunięcia stwierdzonych naruszeń. Nie jest sądem ani organem administracji i co do zasady nie wydaje decyzji zastępujących rozstrzygnięcia innych organów.

Rzecznik jest wybierany przez Sejm za zgodą Senatu i wykonuje zadania niezależnie od innych organów państwa. Może podejmować sprawy z własnej inicjatywy albo na podstawie wniosków osób, organizacji i innych podmiotów. W ramach swoich kompetencji może między innymi:

• żądać wyjaśnień, informacji i akt sprawy od organów publicznych;
• badać sposób prowadzenia postępowań i wskazywać środki zmierzające do usunięcia naruszenia;
• występować do właściwych organów z wnioskami, żądaniami lub wystąpieniami generalnymi dotyczącymi praktyki stosowania prawa;
• uczestniczyć w niektórych postępowaniach sądowych i administracyjnych oraz wnosić nadzwyczajne środki zaskarżenia, w tym kasację lub skargę kasacyjną, w przypadkach określonych w przepisach;
• występować do Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących zgodności przepisów z Konstytucją, w zakresie przyznanych mu uprawnień.

Szczególne znaczenie ma działalność Rzecznika w miejscach pozbawienia wolności. Ma on prawo wstępu do takich miejsc, przeprowadzania rozmów z osobami tam przebywającymi oraz badania ich wniosków i skarg. Osoby pozbawione wolności mogą również prowadzić korespondencję z Rzecznikiem na zasadach określonych w przepisach.

Rzecznik Praw Obywatelskich występuje w wielu dziedzinach prawa, między innymi w postępowaniu cywilnym, karnym, administracyjnym, wykonawczym i w sprawach o wykroczenia. Jego działalność służy zarówno ochronie indywidualnej osoby, jak i sygnalizowaniu problemów dotyczących większej grupy obywateli.