Równe traktowanie

Równe traktowanie oznacza obowiązek stosowania wobec osób, podmiotów lub grup porównywalnych takich samych zasad, praw i wymagań, bez nieuzasadnionego różnicowania ich sytuacji. Jest to jedna z podstawowych zasad polskiego porządku prawnego, związana z równością wobec prawa oraz zakazem dyskryminacji.

Zasada ta nie wymaga identycznego traktowania wszystkich osób w każdej sytuacji. Dopuszczalne jest odmienne uregulowanie sytuacji podmiotów, które znajdują się w istotnie różnych okolicznościach, jeżeli różnica ma podstawę prawną, służy uzasadnionemu celowi i pozostaje odpowiednia oraz proporcjonalna. Naruszeniem zasady może być zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie pogorszenie sytuacji określonej osoby lub grupy bez dostatecznego uzasadnienia.

Równe traktowanie występuje w szczególności:

• w prawie konstytucyjnym, jako obowiązek równości wobec prawa i równego działania władz publicznych;
• w prawie pracy, gdzie pracownicy powinni być traktowani jednakowo w zatrudnieniu, a postanowienia umów naruszające tę zasadę nie wywołują skutków w zakresie sprzecznym z prawem;
• w prawie spółek, w odniesieniu do jednakowego traktowania wspólników lub akcjonariuszy znajdujących się w takich samych okolicznościach;
• w postępowaniu administracyjnym, gdzie naruszenie zasady, jeżeli wpłynęło na ostateczne rozstrzygnięcie, może uzasadniać wznowienie postępowania;
• w regulacjach dotyczących partii politycznych, świadczeń emerytalnych oraz ochrony praw i wolności osób.

Znaczenie praktyczne równego traktowania polega na ograniczeniu arbitralności decyzji pracodawców, organów publicznych i innych podmiotów wykonujących zadania o znaczeniu publicznym. Zasada ta wpływa na treść stosunków pracy, ocenę prawidłowości decyzji administracyjnych, prawa udziałowe w spółkach oraz sposób kształtowania świadczeń publicznych. Jej naruszenie może prowadzić do pominięcia niezgodnego z prawem postanowienia, zakwestionowania rozstrzygnięcia albo zastosowania przewidzianego prawem środka ochrony.