Roszczenie majątkowe

Roszczenie majątkowe to wynikające z prawa uprawnienie do żądania od oznaczonej osoby określonego zachowania, które ma wartość ekonomiczną. Zachowanie to może polegać w szczególności na zapłacie pieniędzy, wydaniu rzeczy, wykonaniu usługi, naprawieniu szkody albo zaniechaniu działania naruszającego interes majątkowy. Osobie uprawnionej odpowiada obowiązek innego podmiotu, określanego jako dłużnik.

O majątkowym charakterze roszczenia decyduje przede wszystkim jego związek z interesem gospodarczym, a nie tylko to, czy żądanie dotyczy bezpośrednio pieniędzy. Roszczeniem majątkowym może być zatem zarówno żądanie zapłaty określonej sumy, jak i żądanie wydania rzeczy lub przywrócenia stanu zgodnego z prawem, jeżeli służy ochronie prawa majątkowego. Przeciwieństwem są roszczenia niemajątkowe, dotyczące przede wszystkim dóbr osobistych lub określonego stanu osobistego, chociaż w jednej sprawie mogą występować oba rodzaje roszczeń.

Roszczenia majątkowe występują w wielu dziedzinach prawa, zwłaszcza w prawie cywilnym, rodzinnym, pracy i w regulacjach dotyczących stosunków służbowych. Mogą wynikać między innymi z umowy, czynu niedozwolonego, bezpodstawnego wzbogacenia, prawa własności albo obowiązku alimentacyjnego. W niektórych sprawach rodzinnych dochodzenie roszczenia majątkowego jest powiązane z jednoczesnym ustaleniem określonego stanu prawnego, na przykład pochodzenia dziecka.

Roszczenie należy odróżnić od prawa podmiotowego, z którego może wynikać, od samego świadczenia, czyli zachowania dłużnika, oraz od powództwa, które jest procesowym sposobem dochodzenia roszczenia przed sądem. Roszczenie może być dochodzone w postępowaniu sądowym, a po uzyskaniu odpowiedniego orzeczenia lub ugody także podlegać wykonaniu w drodze egzekucji.

Istotną cechą roszczeń majątkowych jest co do zasady ich przedawnienie. Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, jeżeli skorzysta z przysługującego mu uprawnienia. Charakter roszczenia wpływa również na właściwość sądu, zakres skutków orzeczenia oraz możliwość dochodzenia go łącznie z roszczeniem niemajątkowym.