Przedmiot hipoteki

Przedmiot hipoteki to nieruchomość albo określone prawo majątkowe, na którym ustanowiono hipotekę w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności. Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym, dlatego obciąża przedmiot niezależnie od tego, kto jest jego właścicielem lub uprawnionym. W razie niewykonania zabezpieczonego zobowiązania wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z tego przedmiotu, z pierwszeństwem wynikającym z przepisów o hipotece, także po jego zbyciu.

Przedmiotem hipoteki mogą być w szczególności:

• nieruchomość, w tym udział we współwłasności nieruchomości,
• użytkowanie wieczyste wraz z prawem własności budynków i urządzeń w zakresie przewidzianym przez przepisy,
• spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
• wierzytelność zabezpieczona hipoteką.

Hipoteka może obejmować jedną nieruchomość albo kilka nieruchomości, jeżeli zabezpieczenie zostało ustanowione na nich łącznie. Zakres obciążenia obejmuje co do zasady także części składowe i prawa związane z przedmiotem hipoteki, zgodnie z charakterem danego prawa. Nie jest natomiast hipoteką obciążenie ruchomości lub zwykłych, niezabezpieczonych praw majątkowych. Takie przedmioty mogą być objęte zastawem, w tym zastawem skarbowym, jeżeli spełnione są właściwe warunki.

Wierzytelność zabezpieczona hipoteką może sama stać się przedmiotem dalszej hipoteki. W takim przypadku przedmiotem zabezpieczenia nie jest bezpośrednio nieruchomość, lecz istniejąca wierzytelność wraz z przysługującym jej zabezpieczeniem. Ma to znaczenie przy ustanawianiu kolejnego zabezpieczenia na prawie majątkowym.

Pojęcie przedmiotu hipoteki występuje przede wszystkim w prawie rzeczowym, księgach wieczystych i postępowaniu egzekucyjnym, a także przy hipotece przymusowej zabezpieczającej należności publicznoprawne. W egzekucji określa ono składnik majątku, z którego może nastąpić zaspokojenie wierzyciela. Dla oceny skutków hipoteki istotne jest odróżnienie przedmiotu hipoteki od wierzytelności, którą hipoteka zabezpiecza.