Prawo rodzinne

Prawo rodzinne to dział prawa regulujący stosunki prawne wynikające z małżeństwa, pokrewieństwa, rodzicielstwa oraz innych więzi rodzinnych. Obejmuje zarówno prawa i obowiązki osobiste członków rodziny, jak i określone stosunki majątkowe między nimi. Jego istotną część stanowi prawo opiekuńcze, dotyczące ochrony osób, które nie mogą samodzielnie dbać o swoje sprawy, w szczególności małoletnich.

Najważniejsze zagadnienia prawa rodzinnego obejmują:

• zawarcie małżeństwa, jego ustalenie, unieważnienie i ustanie,
• prawa i obowiązki małżonków, także w sferze majątkowej,
• ustalenie pochodzenia dziecka, władzę rodzicielską, kontakty z dzieckiem i obowiązek alimentacyjny,
• przysposobienie, opiekę i kuratelę,
• ochronę dobra dziecka oraz innych osób wymagających szczególnej ochrony.

Podstawowym aktem prawnym w tej dziedzinie jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Przepisy związane z prawem rodzinnym znajdują się również w Kodeksie cywilnym, Kodeksie postępowania cywilnego oraz w ustawach regulujących szczególne kwestie, między innymi leczenie niepłodności. Prawo rodzinne ma część materialną, która określa prawa, obowiązki i przesłanki dokonywania czynności prawnych, oraz część procesową, która wskazuje sposób prowadzenia postępowań przed sądem.

Sprawy rodzinne są rozpoznawane przede wszystkim przez sądy rodzinne i opiekuńcze. Dotyczą one między innymi unieważnienia małżeństwa, ustalenia pochodzenia dziecka, alimentów, władzy rodzicielskiej, opieki i kurateli. W postępowaniach tego rodzaju szczególne znaczenie mają dobro dziecka, ochrona życia rodzinnego i prywatności oraz konieczność dostosowania rozstrzygnięcia do zmieniającej się sytuacji osoby objętej postępowaniem. Z tego względu prawomocne rozstrzygnięcia opiekuńcze mogą być w określonych warunkach zmieniane, jeżeli przemawia za tym dobro tej osoby.