Postępowanie mediacyjne

Postępowanie mediacyjne to dobrowolny i poufny sposób rozwiązywania sporu lub wyjaśniania sprawy z udziałem bezstronnego mediatora. Mediator nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników, lecz pomaga im przedstawić stanowiska, ustalić rzeczywiste interesy oraz wypracować porozumienie. Ostateczna decyzja o zawarciu ugody należy do stron.

Mediacja może być prowadzona na podstawie umowy stron albo po skierowaniu przez sąd lub inny uprawniony organ. Jej szczegółowe zasady zależą od rodzaju postępowania:

• w sprawach cywilnych mediacja służy ugodowemu zakończeniu sporu, a koszty mediacji skierowanej przez sąd mogą być zaliczane do niezbędnych kosztów procesu w granicach określonych przepisami;
• w postępowaniu karnym może zostać zainicjowana przez sąd lub prokuratora, jednak udział oskarżonego i pokrzywdzonego jest dobrowolny. Mediator powinien zachować bezstronność i poufność, a niektóre osoby są wyłączone z prowadzenia mediacji;
• w postępowaniu administracyjnym mediacja może służyć wyjaśnieniu okoliczności sprawy oraz ustaleniu sposobu jej załatwienia;
• w sporach zbiorowych mediacja jest etapem rokowań między stronami sporu, prowadzonym z udziałem mediatora. Może zakończyć się porozumieniem albo protokołem rozbieżności, a jej niepowodzenie może mieć znaczenie dla podjęcia dalszych działań przewidzianych w przepisach.

Poufność oznacza, że informacje uzyskane w toku mediacji co do zasady nie powinny być ujawniane ani wykorzystywane w sposób sprzeczny z przepisami. Przebieg mediacji jest dokumentowany w zakresie wymaganym dla danego rodzaju postępowania, zwykle w sprawozdaniu, protokole ugody albo protokole rozbieżności. Ugoda zawarta przed mediatorem może wywołać skutki prawne po jej zatwierdzeniu przez właściwy organ, jeżeli przepisy przewidują taki tryb. Wynagrodzenie mediatora i zwrot związanych z tym wydatków określają przepisy właściwe dla danego postępowania.