Podatek dochodowy

Podatek dochodowy jest publicznoprawnym, pieniężnym świadczeniem pobieranym od dochodu osiąganego przez podatnika. Dochód oznacza co do zasady przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, z uwzględnieniem szczególnych zasad dotyczących danego źródła przychodów. W niektórych formach opodatkowania podstawą może być sam przychód albo inna wartość określona w przepisach.

W polskim systemie wyróżnia się przede wszystkim:

• podatek dochodowy od osób fizycznych, obejmujący między innymi dochody z pracy, działalności gospodarczej, najmu i odpłatnego zbycia określonych składników majątku,
• podatek dochodowy od osób prawnych i innych podmiotów wskazanych w przepisach,
• szczególne formy opodatkowania, w tym ryczałt od przychodów lub ryczałt od dochodów spółek.

Podatek może być obliczany według skali, stawki liniowej albo stawki właściwej dla określonego rodzaju dochodu. Na wysokość należności wpływają również koszty uzyskania przychodu, ulgi, zwolnienia, odliczenia oraz straty z wcześniejszych okresów. W przypadku wynagrodzenia za pracę podatek jest zwykle pobierany w formie zaliczek przez płatnika. Zaliczka na podatek dochodowy, obok składek i wpłat do pracowniczego planu kapitałowego, wpływa na wysokość kwoty wypłacanej pracownikowi oraz kwoty wolnej od potrąceń.

Podatek dochodowy ma znaczenie także w postępowaniu podatkowym. Zapłata podatku nienależnego lub w kwocie wyższej od należnej może prowadzić do powstania nadpłaty, podlegającej rozliczeniu na zasadach określonych w przepisach. Nieprawidłowości w deklaracjach, dokumentacji cen transferowych albo oświadczeniach podatkowych mogą skutkować odpowiedzialnością na podstawie Kodeksu karnego skarbowego. Pojęcie to występuje również w przepisach dotyczących egzekucji z wynagrodzenia, świadczeń pracowniczych oraz opodatkowania majątku i dochodów fundacji rodzinnej.