Osoba zatrzymana

Osoba zatrzymana to osoba, wobec której uprawniony organ zastosował krótkotrwałe pozbawienie wolności na podstawie przepisów prawa. Zatrzymanie może służyć wyjaśnieniu okoliczności zdarzenia, ustaleniu tożsamości, zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania albo doprowadzeniu osoby przed organ procesowy. Nie jest karą ani tymczasowym aresztowaniem, chociaż może poprzedzać zastosowanie tego środka.

Zatrzymanie występuje przede wszystkim w prawie karnym i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Policja może zatrzymać między innymi osobę ujętą na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia, jeżeli zachodzą określone przesłanki procesowe. W postępowaniu karnym zatrzymanie może dotyczyć osoby podejrzanej, gdy istnieje obawa jej ucieczki, ukrywania się, niestawiennictwa lub utrudniania postępowania. Może też służyć przymusowemu doprowadzeniu na czynność procesową. Odrębne reguły dotyczą osoby ściganej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania albo informacji zamieszczonych w systemach współpracy międzynarodowej.

Osobie zatrzymanej należy co do zasady niezwłocznie przekazać informację o przyczynie zatrzymania oraz o przysługujących jej uprawnieniach. Zatrzymanie dokumentuje się w protokole, a zatrzymany może korzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego na zasadach określonych w przepisach. Powinien mieć również możliwość zawiadomienia wskazanej osoby o zatrzymaniu, a w odpowiednich przypadkach podlega badaniu lekarskiemu i otrzymuje niezbędną pomoc medyczną. Szczególne pouczenia i gwarancje mogą dotyczyć osób nieporadnych.

Zatrzymanie podlega ograniczeniom czasowym. Osobę należy zwolnić po ustaniu przyczyny zatrzymania, a dalsze pozbawienie wolności wymaga zastosowania właściwego środka przewidzianego przez prawo. Zatrzymany może kwestionować legalność, zasadność lub prawidłowość zatrzymania w trybie określonym w przepisach. W prawie karnym skarbowym okres zatrzymania może w określonych sytuacjach zostać zaliczony na poczet kary grzywny. Terminem tym posługują się także przepisy dotyczące badań lekarskich osób zatrzymanych przez wyspecjalizowane służby oraz organizacji czynności sądowych z udziałem osób pozbawionych wolności.