Osoba wskazana

„Osoba wskazana” to osoba oznaczona przez uprawniony podmiot albo określona w wymaganym dokumencie lub oświadczeniu, której przepisy przyznają określoną rolę, możliwość działania albo dostęp do czynności prawnej lub procesowej. Nie jest to jednolita instytucja prawna o takim samym znaczeniu w każdym przypadku. Zakres jej praw i obowiązków wynika z przepisu, w którym użyto tego określenia, oraz z celu wskazania.

Wskazanie może dotyczyć zarówno konkretnej osoby fizycznej, jak i osoby wybranej spośród kilku osób uprawnionych. Może nastąpić przez stronę postępowania, właściciela lub zarządcę, członków rodziny, wspólników albo inny podmiot uprawniony. Niekiedy wymaga wyraźnego oświadczenia, a niekiedy wynika z wpisu w określonym dokumencie, na przykład w książce obiektu budowlanego.

W przepisach prawa cywilnego i postępowania cywilnego osoba wskazana może uzyskać możliwość wstąpienia do sprawy, wykonywania praw określonej grupy osób albo podjęcia czynności związanej z zarządem lub depozytem sądowym. W prawie rodzinnym wskazanie może odnosić się do osoby, która ma zostać przysposabiającym, albo do osoby wyznaczonej do wykonywania praw spadkobierców wspólnika.

W postępowaniu karnym wskazana osoba może być obecna przy określonej czynności z udziałem pokrzywdzonego albo uczestniczyć w rozprawie prowadzonej z wyłączeniem jawności, o ile nie sprzeciwiają się temu ustawowe ograniczenia. Właściwe przepisy mogą również przewidywać przekazanie takiej osobie informacji lub dokumentów dotyczących postępowania.

W Prawie budowlanym osoba wskazana w książce obiektu budowlanego należy do podmiotów uprawnionych do dokonywania określonych wpisów. Z kolei w regulacjach dotyczących działalności gospodarczej lub organizacyjnej wskazanie może służyć wyznaczeniu osoby wykonującej prawa innych osób albo reprezentującej określone środowisko. Samo wskazanie nie zawsze oznacza pełnomocnictwo, przedstawicielstwo ani nabycie wszystkich praw osoby, która dokonała wskazania. Skutek prawny zależy od konkretnego przepisu i zakresu przyznanych kompetencji.