Kodeks postępowania administracyjnego

Art. 259 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) określa kategorie osób, które nie mogą być świadkami w postępowaniu cywilnym. Przepis ten ma na celu zapewnienie rzetelności i wiarygodności zeznań świadków oraz ochronę określonych tajemnic i interesów prawnych. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych kategorii osób wyłączonych z możliwości bycia świadkami:

1. **Osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń**:
   - Ta kategoria obejmuje osoby, które z powodu fizycznych lub psychicznych ograniczeń nie są w stanie prawidłowo postrzegać zdarzeń lub komunikować swoich spostrzeżeń. Przykładem mogą być osoby niewidome, głuche, niemówiące lub cierpiące na poważne zaburzenia psychiczne. Celem tego wyłączenia jest zapewnienie, że świadkowie będą w stanie dostarczyć wiarygodnych i zrozumiałych zeznań.

2. **Wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne”**:
   - Wojskowi i urzędnicy, którzy są zobowiązani do zachowania tajemnicy informacji niejawnych, nie mogą być świadkami, jeśli ich zeznania miałyby naruszyć te tajemnice. Ochrona informacji niejawnych jest kluczowa dla bezpieczeństwa państwa i innych ważnych interesów publicznych.

3. **Osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej**:
   - Pracownicy Prokuratorii Generalnej RP, którzy są zobowiązani do zachowania tajemnicy, nie mogą być świadkami, jeśli ich zeznania miałyby naruszyć tę tajemnicę. Prokuratoria Generalna RP pełni istotną rolę w reprezentowaniu interesów Skarbu Państwa, a ochrona jej tajemnic jest niezbędna dla skutecznego wykonywania jej zadań.

4. **Przedstawiciele ustawowi stron**:
   - Przedstawiciele ustawowi stron, tacy jak rodzice małoletnich dzieci lub opiekunowie prawni, nie mogą być świadkami w sprawach, w których reprezentują strony. Jest to związane z potencjalnym konfliktem interesów i koniecznością zachowania obiektywizmu w postępowaniu.

5. **Osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową**:
   - Osoby pełniące funkcje organów osób prawnych (np. członkowie zarządu spółki) lub innych organizacji mających zdolność sądową, które mogą być przesłuchane jako strony, nie mogą jednocześnie występować jako świadkowie. Ma to na celu uniknięcie sytuacji, w której jedna osoba pełniłaby podwójną rolę w postępowaniu, co mogłoby wpłynąć na jego rzetelność.

6. **Współuczestnicy jednolici**:
   - Współuczestnicy jednolici, czyli osoby, które występują w postępowaniu jako jedna strona (np. współwłaściciele nieruchomości), nie mogą być świadkami. Jest to związane z ich bezpośrednim zainteresowaniem wynikiem sprawy, co mogłoby wpłynąć na obiektywizm ich zeznań.

Podsumowując, art. 259 k.p.c. wprowadza istotne ograniczenia dotyczące możliwości bycia świadkiem w postępowaniu cywilnym, mające na celu zapewnienie rzetelności procesu oraz ochronę określonych tajemnic i interesów prawnych. Przepis ten jest kluczowy dla utrzymania wysokich standardów postępowania dowodowego i ochrony praw stron postępowania.

Kodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Kodeks wykroczeń (kw)

Art. 138 Ordynacji podatkowej reguluje kwestie związane z wyznaczaniem kuratora dla osób niezdolnych do czynności prawnych, osób nieobecnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie mogą prowadzić swoich spraw z powodu braku powołanych do tego organów.

### 1. Kurator dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej

Przepis ten nakłada na organ podatkowy obowiązek wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora w dwóch przypadkach:
- **Osoba niezdolna do czynności prawnych**: Dotyczy to osób, które z powodu wieku (np. małoletni) lub stanu zdrowia (np. osoby ubezwłasnowolnione) nie mogą samodzielnie podejmować decyzji prawnych.
- **Osoba nieobecna**: Odnosi się to do sytuacji, gdy osoba fizyczna jest nieobecna i nie można ustalić jej miejsca pobytu, co uniemożliwia jej udział w postępowaniu podatkowym.

W obu przypadkach, jeżeli kurator nie został już wyznaczony, organ podatkowy ma obowiązek złożyć wniosek do sądu o jego ustanowienie. Kurator pełni rolę przedstawiciela prawnego, który podejmuje decyzje w imieniu osoby niezdolnej do czynności prawnych lub nieobecnej, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania podatkowego.

### 2. Kurator dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej

Druga część przepisu dotyczy sytuacji, w której osoba prawna (np. spółka z o.o., spółka akcyjna) lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej (np. spółka jawna, spółka partnerska) nie może prowadzić swoich spraw z powodu braku powołanych do tego organów. Może to wynikać z różnych przyczyn, takich jak:
- Brak zarządu w spółce,
- Brak wspólników uprawnionych do reprezentacji w spółce osobowej,
- Inne sytuacje, w których jednostka organizacyjna nie ma organu zdolnego do podejmowania decyzji.

W takich przypadkach organ podatkowy również ma obowiązek złożyć wniosek do sądu o ustanowienie kuratora. Kurator w tym kontekście działa w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zapewniając ciągłość jej funkcjonowania i umożliwiając prowadzenie spraw podatkowych.

### Znaczenie przepisu

Art. 138 Ordynacji podatkowej ma na celu zapewnienie, że postępowanie podatkowe może być prowadzone w sposób ciągły i efektywny, nawet w sytuacjach, gdy osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie są w stanie samodzielnie uczestniczyć w tym postępowaniu. Przepis ten chroni interesy zarówno podatników, jak i organów podatkowych, umożliwiając prawidłowe i sprawiedliwe rozstrzyganie spraw podatkowych.

### Procedura

Procedura wyznaczania kuratora przez sąd na wniosek organu podatkowego jest regulowana przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie oraz wskazanie okoliczności, które uniemożliwiają osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej samodzielne prowadzenie swoich spraw.

### Podsumowanie

Art. 138 Ordynacji podatkowej jest istotnym narzędziem w rękach organów podatkowych, umożliwiającym skuteczne prowadzenie postępowań podatkowych w sytuacjach, gdy podatnik nie jest w stanie samodzielnie uczestniczyć w tych postępowaniach. Przepis ten zapewnia ochronę interesów podatników oraz stabilność i ciągłość postępowań podatkowych.

Ordynacja podatkowa

Art. 119 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: „u.g.n.”) określa szczegółowe wymogi, jakie musi spełniać decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości. Przepis ten stanowi uzupełnienie ogólnych zasad dotyczących decyzji administracyjnych, określonych w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: „k.p.a.”).

#### 1. Cele wywłaszczenia
Decyzja o wywłaszczeniu musi jasno określać, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana. Jest to kluczowy element, który ma na celu zapewnienie transparentności procesu wywłaszczeniowego oraz umożliwienie właścicielowi nieruchomości zrozumienia, dlaczego jego własność jest przejmowana przez państwo lub jednostkę samorządu terytorialnego.

#### 2. Oznaczenie nieruchomości
Decyzja musi zawierać dokładne oznaczenie nieruchomości, zarówno według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, jak i według katastru nieruchomości. Precyzyjne określenie przedmiotu wywłaszczenia jest niezbędne dla uniknięcia jakichkolwiek niejasności co do tego, która nieruchomość jest objęta decyzją.

#### 3. Prawa podlegające wywłaszczeniu
Decyzja powinna określać, jakie prawa są wywłaszczane. Może to obejmować nie tylko prawo własności, ale także inne prawa rzeczowe, takie jak użytkowanie wieczyste, służebności czy hipoteki. Jasne określenie tych praw jest istotne dla zapewnienia, że wszystkie osoby, których prawa są naruszane, będą miały możliwość dochodzenia swoich roszczeń.

#### 4. Wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego
Decyzja musi wskazywać właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Jest to konieczne dla zapewnienia, że decyzja jest skierowana do właściwej osoby, która ma prawo do odszkodowania za wywłaszczenie.

#### 5. Wskazanie osób z ograniczonymi prawami rzeczowymi
Decyzja powinna również wskazywać osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości. Te osoby również mają prawo do odszkodowania, a ich interesy muszą być uwzględnione w procesie wywłaszczeniowym.

#### 6. Zobowiązanie do zapewnienia lokali
Jeżeli wywłaszczenie dotyczy nieruchomości, na której znajdują się lokale mieszkalne, decyzja musi zawierać zobowiązanie do zapewnienia lokali zamiennych, zgodnie z art. 116 ust. 1 pkt 5 u.g.n. Jest to istotne dla ochrony interesów lokatorów, którzy mogą być zmuszeni do opuszczenia swoich mieszkań.

#### 7. Ustalenie wysokości odszkodowania
Decyzja musi zawierać ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie. Odszkodowanie powinno być adekwatne i sprawiedliwe, aby zrekompensować właścicielowi utratę nieruchomości.

#### 8. Osoby nieobecne lub niezdolne do czynności prawnych
Jeżeli osoby, których prawa są naruszane przez wywłaszczenie, są nieobecne lub niezdolne do czynności prawnych, stosuje się art. 34 k.p.a. Przepis ten przewiduje możliwość ustanowienia kuratora dla osób nieobecnych lub niezdolnych do czynności prawnych, co ma na celu zapewnienie, że ich interesy będą odpowiednio reprezentowane.

### Podsumowanie
Art. 119 u.g.n. wprowadza szczegółowe wymogi dotyczące treści decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, które mają na celu zapewnienie transparentności i ochrony praw właścicieli oraz innych osób, których prawa są naruszane przez wywłaszczenie. Przepis ten jest kluczowy dla prawidłowego przeprowadzenia procesu wywłaszczeniowego i zapewnienia, że wszystkie zainteresowane strony będą miały możliwość dochodzenia swoich roszczeń.

Osoba niezdolna

Osoba niezdolna w przepisach

Kodeks postępowania administracyjnego1 przepis

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Kodeks postępowania karnego (kpk)1 przepis

Kodeks wykroczeń (kw)1 przepis

Ordynacja podatkowa2 przepisy

o gospodarce nieruchomościami1 przepis