Kodeks postępowania administracyjnego

Art. 259 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) określa kategorie osób, które nie mogą być świadkami w postępowaniu cywilnym. Przepis ten ma na celu zapewnienie rzetelności i wiarygodności zeznań świadków oraz ochronę określonych tajemnic i interesów prawnych. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych kategorii osób wyłączonych z możliwości bycia świadkami:

1. **Osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń**:
   - Ta kategoria obejmuje osoby, które z powodu fizycznych lub psychicznych ograniczeń nie są w stanie prawidłowo postrzegać zdarzeń lub komunikować swoich spostrzeżeń. Przykładem mogą być osoby niewidome, głuche, niemówiące lub cierpiące na poważne zaburzenia psychiczne. Celem tego wyłączenia jest zapewnienie, że świadkowie będą w stanie dostarczyć wiarygodnych i zrozumiałych zeznań.

2. **Wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne”**:
   - Wojskowi i urzędnicy, którzy są zobowiązani do zachowania tajemnicy informacji niejawnych, nie mogą być świadkami, jeśli ich zeznania miałyby naruszyć te tajemnice. Ochrona informacji niejawnych jest kluczowa dla bezpieczeństwa państwa i innych ważnych interesów publicznych.

3. **Osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej**:
   - Pracownicy Prokuratorii Generalnej RP, którzy są zobowiązani do zachowania tajemnicy, nie mogą być świadkami, jeśli ich zeznania miałyby naruszyć tę tajemnicę. Prokuratoria Generalna RP pełni istotną rolę w reprezentowaniu interesów Skarbu Państwa, a ochrona jej tajemnic jest niezbędna dla skutecznego wykonywania jej zadań.

4. **Przedstawiciele ustawowi stron**:
   - Przedstawiciele ustawowi stron, tacy jak rodzice małoletnich dzieci lub opiekunowie prawni, nie mogą być świadkami w sprawach, w których reprezentują strony. Jest to związane z potencjalnym konfliktem interesów i koniecznością zachowania obiektywizmu w postępowaniu.

5. **Osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową**:
   - Osoby pełniące funkcje organów osób prawnych (np. członkowie zarządu spółki) lub innych organizacji mających zdolność sądową, które mogą być przesłuchane jako strony, nie mogą jednocześnie występować jako świadkowie. Ma to na celu uniknięcie sytuacji, w której jedna osoba pełniłaby podwójną rolę w postępowaniu, co mogłoby wpłynąć na jego rzetelność.

6. **Współuczestnicy jednolici**:
   - Współuczestnicy jednolici, czyli osoby, które występują w postępowaniu jako jedna strona (np. współwłaściciele nieruchomości), nie mogą być świadkami. Jest to związane z ich bezpośrednim zainteresowaniem wynikiem sprawy, co mogłoby wpłynąć na obiektywizm ich zeznań.

Podsumowując, art. 259 k.p.c. wprowadza istotne ograniczenia dotyczące możliwości bycia świadkiem w postępowaniu cywilnym, mające na celu zapewnienie rzetelności procesu oraz ochronę określonych tajemnic i interesów prawnych. Przepis ten jest kluczowy dla utrzymania wysokich standardów postępowania dowodowego i ochrony praw stron postępowania.

Kodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Kodeks wykroczeń (kw)

Art. 138 Ordynacji podatkowej reguluje kwestie związane z wyznaczaniem kuratora dla osób niezdolnych do czynności prawnych, osób nieobecnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie mogą prowadzić swoich spraw z powodu braku powołanych do tego organów.

### 1. Kurator dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej

Przepis ten nakłada na organ podatkowy obowiązek wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora w dwóch przypadkach:
- **Osoba niezdolna do czynności prawnych**: Dotyczy to osób, które z powodu wieku (np. małoletni) lub stanu zdrowia (np. osoby ubezwłasnowolnione) nie mogą samodzielnie podejmować decyzji prawnych.
- **Osoba nieobecna**: Odnosi się to do sytuacji, gdy osoba fizyczna jest nieobecna i nie można ustalić jej miejsca pobytu, co uniemożliwia jej udział w postępowaniu podatkowym.

W obu przypadkach, jeżeli kurator nie został już wyznaczony, organ podatkowy ma obowiązek złożyć wniosek do sądu o jego ustanowienie. Kurator pełni rolę przedstawiciela prawnego, który podejmuje decyzje w imieniu osoby niezdolnej do czynności prawnych lub nieobecnej, co jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania podatkowego.

### 2. Kurator dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej

Druga część przepisu dotyczy sytuacji, w której osoba prawna (np. spółka z o.o., spółka akcyjna) lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej (np. spółka jawna, spółka partnerska) nie może prowadzić swoich spraw z powodu braku powołanych do tego organów. Może to wynikać z różnych przyczyn, takich jak:
- Brak zarządu w spółce,
- Brak wspólników uprawnionych do reprezentacji w spółce osobowej,
- Inne sytuacje, w których jednostka organizacyjna nie ma organu zdolnego do podejmowania decyzji.

W takich przypadkach organ podatkowy również ma obowiązek złożyć wniosek do sądu o ustanowienie kuratora. Kurator w tym kontekście działa w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zapewniając ciągłość jej funkcjonowania i umożliwiając prowadzenie spraw podatkowych.

### Znaczenie przepisu

Art. 138 Ordynacji podatkowej ma na celu zapewnienie, że postępowanie podatkowe może być prowadzone w sposób ciągły i efektywny, nawet w sytuacjach, gdy osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie są w stanie samodzielnie uczestniczyć w tym postępowaniu. Przepis ten chroni interesy zarówno podatników, jak i organów podatkowych, umożliwiając prawidłowe i sprawiedliwe rozstrzyganie spraw podatkowych.

### Procedura

Procedura wyznaczania kuratora przez sąd na wniosek organu podatkowego jest regulowana przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie oraz wskazanie okoliczności, które uniemożliwiają osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej samodzielne prowadzenie swoich spraw.

### Podsumowanie

Art. 138 Ordynacji podatkowej jest istotnym narzędziem w rękach organów podatkowych, umożliwiającym skuteczne prowadzenie postępowań podatkowych w sytuacjach, gdy podatnik nie jest w stanie samodzielnie uczestniczyć w tych postępowaniach. Przepis ten zapewnia ochronę interesów podatników oraz stabilność i ciągłość postępowań podatkowych.

Osoba niezdolna w przepisach