Organizacja związkowa

Organizacja związkowa to jednostka organizacyjna związku zawodowego, utworzona i działająca w celu reprezentowania pracowników oraz ochrony ich praw i interesów zawodowych. Jej funkcjonowanie opiera się na zasadach określonych w przepisach dotyczących związków zawodowych oraz w statucie danego związku.

W zależności od zakresu działania wyróżnia się przede wszystkim:

• zakładową organizację związkową, działającą u konkretnego pracodawcy,
• międzyzakładową organizację związkową, obejmującą pracowników zatrudnionych u więcej niż jednego pracodawcy,
• ponadzakładową organizację związkową, reprezentującą pracowników w szerszej strukturze branżowej lub terytorialnej.

Organizacja związkowa może mieć uprawnienia związane z reprezentowaniem zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych interesów pracowników. W szczególności uczestniczy w konsultacjach z pracodawcą, zajmuje stanowisko w sprawach dotyczących zatrudnienia, warunków pracy i wynagradzania, a także może zawierać układy zbiorowe pracy i inne porozumienia. W określonych sytuacjach pracodawca ma obowiązek przekazać jej informacje, przeprowadzić konsultację albo uzyskać jej stanowisko. Przykładem jest zawiadomienie zakładowej organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi podlegającemu konsultacji związkowej.

Zakładowa organizacja związkowa może występować w imieniu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy, natomiast organizacja ponadzakładowa może reprezentować pracowników przy negocjowaniu układów obejmujących więcej niż jeden zakład pracy. Zakres konkretnych kompetencji zależy od rodzaju organizacji, jej reprezentatywności, liczby zrzeszonych pracowników oraz szczególnych przepisów. W niektórych służbach, w tym w Policji, udział organizacji związkowej wynika z przepisów regulujących stosunki służbowe i obejmuje wskazane w nich postępowania. Struktura organizacji, jej organy oraz zakres samodzielności poszczególnych jednostek wynikają ze statutu związku zawodowego.