Należność

Należność w rozumieniu ustawy „Ochrona gruntów rolnych i leśnych” oznacza określoną opłatę pieniężną, która jest związana z trwałym wyłączeniem gruntu z jego rolniczego albo leśnego sposobu produkcji. Jej istotą są dwa elementy: po pierwsze, musi chodzić o definitywne wyłączenie gruntu z produkcji, a po drugie, opłata ma charakter jednorazowy, czyli jest uiszczana jako pojedyncze świadczenie, a nie w formie powtarzających się płatności.

Pojęcie służy wskazaniu finansowego skutku trwałej zmiany przeznaczenia gruntu i odróżnieniu tej opłaty od innych należności, które mogą wynikać z przepisów dotyczących nieruchomości, ochrony środowiska lub gospodarowania mieniem publicznym. Nie każda zapłata związana z gruntem jest więc należnością w tym szczególnym znaczeniu. Decydujące jest to, że stanowi opłatę wynikającą właśnie z trwałego wyłączenia gruntu z produkcji. Znaczenie praktyczne definicji polega na tym, że pozwala ustalić, jaki rodzaj obowiązku finansowego obejmują przepisy ustawy oraz kiedy należy wiązać go z trwałą utratą rolniczego lub leśnego charakteru użytkowania gruntu.

Samo słowo „należność” występuje również w wielu innych ustawach, w których może mieć szersze, zależne od kontekstu znaczenie. W przepisach dotyczących gospodarki nieruchomościami odnosi się między innymi do świadczeń związanych z wywłaszczeniem, odszkodowaniem i rozliczeniami za nieruchomości. W prawie wodnym może oznaczać kwotę podlegającą ustaleniu, zakwestionowaniu w reklamacji i wpłacie na rachunek właściwego podmiotu. W postępowaniach administracyjnych, cywilnych i karnych może natomiast dotyczyć kosztów, świadczeń przyznawanych uczestnikom postępowania, obowiązków publicznoprawnych albo wykonania zasądzonego obowiązku naprawienia szkody. W każdym z tych przypadków zakres pojęcia wynika z konkretnego przepisu, natomiast w ustawie o ochronie gruntów jest on ściśle powiązany z jednorazową opłatą za trwałe wyłączenie gruntu z produkcji.