Nadzór budowlany

Nadzór budowlany to system organów administracji publicznej oraz wykonywanych przez nie zadań związanych z kontrolą zgodności robót budowlanych, obiektów i ich użytkowania z przepisami prawa. Jego podstawowym celem jest ochrona bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska, a także zapewnienie prawidłowego przebiegu procesu budowlanego.

W praktyce nadzór budowlany obejmuje w szczególności kontrolowanie robót prowadzonych na budowie, sprawdzanie zgodności obiektu z zatwierdzonymi rozwiązaniami i wymaganiami technicznymi, reagowanie na samowolę budowlaną oraz kontrolę stanu technicznego obiektów już użytkowanych. Organy nadzoru mogą żądać informacji i dokumentów, przeprowadzać kontrole, wstrzymywać roboty budowlane, a w określonych przypadkach nakazać rozbiórkę obiektu albo przywrócenie stanu poprzedniego.

Nadzór budowlany jest sprawowany przede wszystkim przez organy działające na szczeblu powiatowym i wojewódzkim, a także przez centralny organ właściwy w sprawach nadzoru budowlanego. Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego wykonuje zadania określone w przepisach oraz działa w ramach organizacji ustalonej w regulaminie zatwierdzanym przez wojewodę. Organy nadzoru budowlanego mogą również wymierzać kary związane z naruszeniami przepisów procesu budowlanego. Kary te stanowią dochód budżetu państwa, a ich egzekucja odbywa się w trybie administracyjnym.

Pojęcie występuje przede wszystkim w Prawie budowlanym, ale może mieć znaczenie także w innych dziedzinach. Prawo wodne przewiduje współdziałanie organów nadzoru budowlanego z państwową służbą odpowiedzialną za nadzór nad budowlami piętrzącymi, takimi jak niektóre zapory, jazy lub wały. Nadzór budowlany ma zatem charakter publicznoprawny i administracyjny, a jego rozstrzygnięcia mogą bezpośrednio wpływać na możliwość prowadzenia robót, użytkowania obiektu oraz obowiązek usunięcia skutków naruszeń.