Nabycie własności

Nabycie własności to uzyskanie przez określoną osobę prawa do rzeczy, obejmującego możliwość korzystania z niej, pobierania pożytków, rozporządzania nią oraz wyłączenia innych osób z ingerencji w to prawo, w granicach określonych przez przepisy. Własność może dotyczyć rzeczy ruchomych, nieruchomości, a w określonych przypadkach także części składowych nieruchomości, takich jak budynki i lokale.

W polskim prawie wyróżnia się przede wszystkim:

• nabycie pochodne, gdy prawo przechodzi od dotychczasowego właściciela na inną osobę, na przykład w wyniku umowy sprzedaży, darowizny, dziedziczenia albo innego zdarzenia prawnego;
• nabycie pierwotne, gdy własność powstaje po stronie nabywcy niezależnie od prawa poprzedniego właściciela, na przykład przez zasiedzenie, zawłaszczenie albo w przypadkach wskazanych w przepisach szczególnych.

Sposób nabycia zależy od rodzaju rzeczy i podstawy prawnej. Przy nabyciu umownym znaczenie ma zgodne oświadczenie stron oraz spełnienie wymagań dotyczących danej czynności. W odniesieniu do nieruchomości istotne są między innymi forma czynności prawnej, decyzje organów publicznych i ujawnienie prawa w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej może potwierdzać stan prawny albo być elementem koniecznym do powstania określonego prawa, zależnie od regulacji dotyczącej danego przypadku.

Kodeks cywilny przewiduje także nabycie własności rzeczy ruchomej przez objęcie jej w posiadanie, z ograniczeniami dotyczącymi między innymi złej wiary oraz rzeczy utraconych przez właściciela. Własność może zostać nabyta również przez zasiedzenie, wskutek długotrwałego, samoistnego posiadania. Dla nieruchomości i rzeczy ruchomych obowiązują odmienne przesłanki, w tym wymagany okres posiadania i ocena dobrej lub złej wiary posiadacza.

Nabycie własności występuje także w prawie administracyjnym, zwłaszcza przy gospodarowaniu nieruchomościami publicznymi. Może nastąpić na podstawie decyzji dotyczącej przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa albo jednostkę samorządu terytorialnego, także gdy nie udało się ustalić osób uprawnionych do praw rzeczowych. Przepisy szczególne regulują również nabywanie własności budynków i lokali oraz prawa użytkowania wieczystego przez określone osoby prawne. Skutkiem nabycia jest uzyskanie tytułu prawnego, który może być podstawą korzystania z rzeczy, jej zbycia, obciążenia lub dochodzenia ochrony własności.