Nabycie

Nabycie oznacza uzyskanie własności, innego prawa majątkowego albo faktycznego władztwa nad rzeczą lub innym przedmiotem. W polskim prawie termin ten ma szerokie znaczenie i jest używany zarówno w prawie cywilnym, handlowym i podatkowym, jak i w przepisach karnych, skarbowych oraz administracyjnych.

W prawie cywilnym nabycie może nastąpić w szczególności na podstawie umowy, dziedziczenia, zasiedzenia, orzeczenia sądu albo decyzji właściwego organu. Wyróżnia się nabycie pochodne, gdy nabywca uzyskuje prawo od dotychczasowego uprawnionego, oraz nabycie pierwotne, gdy prawo powstaje niezależnie od prawa innej osoby. Skutki nabycia zależą od rodzaju prawa, podstawy prawnej i spełnienia wymaganych warunków, takich jak forma czynności, wpis do rejestru, zgoda organu albo wydanie rzeczy.

Nabycie może dotyczyć między innymi nieruchomości, przedsiębiorstwa, udziałów, akcji, obligacji, budynków i urządzeń. W odniesieniu do nieruchomości może mieć znaczenie dla ustalenia ich stanu prawnego, rozliczenia nakładów, wyceny oraz przeprowadzenia czynności związanych z wywłaszczeniem. Nabycie przedsiębiorstwa może powodować przejście określonych składników majątkowych i odpowiedzialność nabywcy za zaległości podatkowe na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej. W spółkach handlowych przepisy mogą ograniczać nabywanie własnych udziałów przez spółkę albo wymagać uchwały akcjonariuszy przy nabyciu nieruchomości lub podejmowaniu innych istotnych czynności.

W przepisach karnych i karnych skarbowych nabycie może oznaczać także wejście w posiadanie rzeczy, których obrót jest zakazany, na przykład wyrobów akcyzowych pochodzących z czynu zabronionego. Karalne może być również nabycie określonych przedmiotów, podjęcie działań zmierzających do ich nabycia albo pośredniczenie w takim obrocie. Odrębne regulacje zakazują odpłatnego nabywania komórek, tkanek, narządów lub zarodków. Nabycie jest więc pojęciem zależnym od dziedziny prawa, a jego skutki mogą obejmować powstanie prawa, przejęcie obowiązków, ograniczenia w rozporządzaniu przedmiotem lub odpowiedzialność prawną.