Metoda kosztów

Metoda kosztów to sposób ustalania wartości lub podstawy opodatkowania na podstawie nakładów potrzebnych do wytworzenia, odtworzenia albo zastąpienia danego składnika majątku. Jej istotą jest założenie, że wartość przedmiotu można określić przez ustalenie kosztu uzyskania porównywalnego rezultatu, z uwzględnieniem jego zużycia, przydatności oraz innych czynników wpływających na wartość.

W polskim prawie termin ten występuje przede wszystkim w wycenie nieruchomości oraz w postępowaniu podatkowym dotyczącym oszacowania podstawy opodatkowania. Nie oznacza jednej, jednolicie stosowanej procedury. Znaczenie metody zależy od dziedziny prawa i celu wyceny.

W podejściu kosztowym do wyceny nieruchomości stosuje się metodę kosztów odtworzenia albo metodę kosztów zastąpienia. Pierwsza opiera się na kosztach odtworzenia obiektu w takiej samej lub możliwie zbliżonej postaci. Druga uwzględnia koszt wykonania obiektu o tej samej funkcji i podobnej użyteczności, niekoniecznie przy zastosowaniu identycznych rozwiązań technicznych. Ustalony koszt może być następnie pomniejszony między innymi o zużycie fizyczne, funkcjonalne lub ekonomiczne. Wycena może obejmować odrębne ustalenie wartości gruntu oraz kosztów obiektów znajdujących się na gruncie.

W wycenie nieruchomości metoda kosztów może być stosowana przy użyciu techniki szczegółowej, techniki elementów scalonych albo techniki wskaźnikowej. Różnią się one sposobem obliczania nakładów. Technika szczegółowa opiera się na zestawieniu poszczególnych robót i materiałów, technika elementów scalonych na wycenie większych części obiektu, a technika wskaźnikowa na zastosowaniu odpowiednich wskaźników kosztowych.

W postępowaniu podatkowym metoda kosztowa jest jednym ze sposobów szacowania podstawy opodatkowania, gdy księgi podatkowe nie istnieją albo zawarte w nich dane nie pozwalają jej ustalić. W takim ujęciu koszty poniesione lub konieczne do prowadzenia działalności mogą służyć do odtworzenia rozmiaru działalności i należnej podstawy opodatkowania. Metoda kosztów ma więc znaczenie praktyczne zarówno przy ustalaniu wartości majątku, jak i przy określaniu zobowiązań podatkowych w sytuacji braku wystarczających danych.