Materiał dowodowy

Materiał dowodowy to całokształt dowodów zgromadzonych w konkretnej sprawie oraz informacji uzyskanych w toku postępowania, które służą ustaleniu istotnych faktów i wydaniu rozstrzygnięcia. Termin ten nie oznacza jednego dokumentu ani zamkniętego katalogu środków, lecz zbiór wszystkich dostępnych i dopuszczonych elementów, które mogą mieć znaczenie dla oceny sprawy.

W skład materiału dowodowego mogą wchodzić w szczególności:

• dokumenty urzędowe i prywatne,
• zeznania świadków oraz wyjaśnienia stron, podejrzanego, oskarżonego lub obwinionego,
• opinie biegłych,
• oględziny, protokoły czynności i wyniki kontroli,
• przedmioty, nagrania, fotografie, dane elektroniczne i inne utrwalone informacje.

Materiał dowodowy jest gromadzony i oceniany w różnych rodzajach postępowań. W postępowaniu administracyjnym organ powinien zebrać go w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć jego całokształt. Niektóre fakty powszechnie znane albo znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, jednak powinny zostać zakomunikowane stronie. W postępowaniu cywilnym sąd opiera rozstrzygnięcie na materiale zebranym w sprawie, także na materiale zgromadzonym w obu instancjach. W postępowaniu karnym i w sprawach o wykroczenia materiał dowodowy może towarzyszyć aktowi oskarżenia albo wnioskowi o ukaranie i jest wykorzystywany do oceny, czy doszło do czynu oraz kto ponosi za niego odpowiedzialność.

Znaczenie ma nie tylko samo zgromadzenie materiału, lecz także jego legalność, kompletność, wiarygodność i przydatność. Organ lub sąd ocenia poszczególne dowody w powiązaniu z pozostałymi, a nie w oderwaniu od całej sprawy. Dostęp do materiału może być ograniczony, gdy jego ujawnienie groziłoby naruszeniem tajemnicy przedsiębiorstwa lub innej prawnie chronionej tajemnicy. W postępowaniu karnym niektóre materiały, pobrane lub utrwalone dla celów dowodowych, po wykorzystaniu podlegają usunięciu albo zniszczeniu zgodnie z przepisami. Materiał dowodowy wyznacza zatem zakres ustaleń faktycznych, na których opiera się decyzja administracyjna, wyrok albo inne rozstrzygnięcie procesowe.