Konsultacje

Konsultacje w polskim prawie oznaczają zorganizowany proces uzyskiwania opinii, uwag, informacji lub stanowisk od określonych organów, instytucji, pracowników, związków zawodowych albo innych zainteresowanych podmiotów. Ich celem jest uwzględnienie różnych punktów widzenia przed podjęciem decyzji, opracowaniem dokumentu, zastosowaniem środka prawnego lub dokonaniem ustaleń.

Termin ten nie oznacza jednej, jednolicie uregulowanej instytucji prawnej. Znaczenie i skutki konsultacji zależą od przepisu, który nakłada obowiązek ich przeprowadzenia albo przewiduje taką możliwość. Konsultacje mogą mieć charakter:

• obowiązkowy, gdy organ lub pracodawca musi zwrócić się o stanowisko wskazanych podmiotów,
• publiczny, gdy projekt dokumentu jest udostępniany zainteresowanym osobom, które mogą zgłaszać uwagi w określonym terminie,
• pracowniczy, gdy dotyczą spraw zatrudnienia, warunków pracy lub planowanych zwolnień i są prowadzone ze związkami zawodowymi, radą pracowników albo przedstawicielami pracowników,
• międzyorganowy lub międzynarodowy, gdy wymagają współdziałania organów krajowych, państw członkowskich albo innych właściwych instytucji,
• procesowy, gdy organ zasięga stanowiska innego organu w związku z wątpliwościami dotyczącymi decyzji, dokumentów lub dalszego prowadzenia postępowania.

Konsultacje mogą polegać na przekazaniu projektu do zaopiniowania, wymianie informacji i wniosków, przeprowadzeniu uzgodnień albo umożliwieniu składania uwag. Przepisy często określają podmioty uprawnione do udziału, sposób udostępnienia materiałów, termin konsultacji oraz obowiązek rozpatrzenia zgłoszonych stanowisk. Sam udział w konsultacjach nie zawsze oznacza konieczność uwzględnienia przedstawionej opinii. W niektórych przypadkach konsultacje służą uzgodnieniu wspólnego stanowiska, a w innych mają charakter opiniodawczy lub informacyjny.

W Prawie wodnym konsultacje towarzyszą między innymi opracowywaniu planów gospodarowania wodami i dokumentów dotyczących stanu środowiska wód morskich. W przepisach prawa pracy dotyczących zwolnień grupowych stanowią element dialogu pracodawcy z reprezentacją pracowników. W postępowaniu karnym mogą natomiast służyć wymianie informacji między właściwymi organami lub wyjaśnieniu wątpliwości związanych z decyzją. Zaniechanie wymaganych konsultacji, niedochowanie terminu albo pominięcie uprawnionego uczestnika może wywołać skutki określone w przepisach regulujących daną procedurę.