Inspektor pracy

Inspektor pracy to upoważniony pracownik Państwowej Inspekcji Pracy, który wykonuje czynności kontrolne i inne zadania związane z nadzorem nad przestrzeganiem prawa pracy. Działa w zakresie określonym przepisami o Państwowej Inspekcji Pracy, zasadniczo na obszarze właściwości terytorialnej swojej jednostki. Nie jest tym samym co pracownik służby bezpieczeństwa i higieny pracy, ponieważ służba bhp działa wewnątrz zakładu i pełni przede wszystkim funkcje doradcze oraz kontrolne na rzecz pracodawcy, natomiast inspektor pracy jest organem zewnętrznego nadzoru.

Do podstawowych zadań inspektora pracy należy kontrola przestrzegania przepisów dotyczących między innymi stosunku pracy, wynagrodzenia, czasu pracy, legalności zatrudnienia oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. W toku kontroli inspektor może wykonywać czynności sprawdzające, żądać dokumentów i informacji, przyjmować wyjaśnienia oraz badać okoliczności wypadków przy pracy. Podczas sprawdzania tożsamości powinien okazać legitymację służbową, a osoby uczestniczące w kontroli mają obowiązki związane z umożliwieniem jej prawidłowego przeprowadzenia.

Inspektor pracy może stosować środki przewidziane w przepisach, w tym wydawać rozstrzygnięcia lub kierować wystąpienia dotyczące usunięcia stwierdzonych naruszeń. W sprawach o określone wykroczenia może występować jako oskarżyciel publiczny oraz prowadzić postępowanie mandatowe, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Jego działania mogą dotyczyć także naruszeń związanych z zatrudnianiem pracowników tymczasowych.

W postępowaniu cywilnym inspektor pracy ma szczególne uprawnienia w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy. Może wytoczyć powództwo lub wstąpić do już toczącego się postępowania, a w określonych sprawach występować jako pełnomocnik. Do jego udziału w takich postępowaniach odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące prokuratora. Inspektor pracy jest zatem jednocześnie kontrolerem przestrzegania prawa pracy i podmiotem uprawnionym do podejmowania działań procesowych oraz wykroczeniowych.