Hipoteka wierzytelności

Hipoteka wierzytelności, określana w przepisach jako hipoteka na wierzytelności hipotecznej, jest ograniczonym prawem rzeczowym ustanawianym na wierzytelności, która sama jest zabezpieczona hipoteką. Wierzytelność hipoteczna to najczęściej roszczenie o zapłatę określonej sumy, którego wykonanie zabezpiecza hipoteka na nieruchomości. Przedmiotem kolejnego zabezpieczenia nie jest więc bezpośrednio nieruchomość, lecz prawo wierzyciela hipotecznego do żądania zapłaty albo zaspokojenia z tej nieruchomości.

Konstrukcja ta służy zabezpieczeniu wierzytelności dalszego wierzyciela. Może on uzyskać możliwość sięgnięcia do praw przysługujących jego dłużnikowi, w tym do uprawnień wynikających z hipoteki obciążającej nieruchomość. W razie niewykonania zabezpieczonego zobowiązania wierzyciel z hipoteką na wierzytelności hipotecznej może żądać zapłaty od dłużnika wierzytelności hipotecznej albo dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej pierwotną hipoteką.

Najważniejsze cechy tej instytucji to:

• przedmiotem hipoteki jest wierzytelność hipoteczna, a nie sama nieruchomość;
• zabezpieczenie pozostaje związane z prawem, na którym ustanowiono hipotekę;
• do ustanowienia hipoteki na wierzytelności hipotecznej nie jest konieczne udowodnienie istnienia obciążanej wierzytelności;
• zastosowanie niektórych ogólnych przepisów dotyczących hipoteki jest wyłączone ze względu na szczególny charakter tego prawa.

Hipoteka wierzytelności występuje w prawie rzeczowym, w szczególności w regulacji ksiąg wieczystych i hipoteki, oraz wiąże się z postępowaniem dotyczącym dochodzenia i zabezpieczenia wierzytelności. Jej praktyczne znaczenie polega na umożliwieniu tworzenia wielopoziomowych zabezpieczeń. Wierzytelność już zabezpieczona hipotecznie może sama stać się podstawą zabezpieczenia kolejnego zobowiązania, bez konieczności ustanawiania nowej hipoteki bezpośrednio na tej samej nieruchomości.