Przepis określa skład oraz podstawowe zasady uczestnictwa w Radzie Agencji. Rada składa się z Prezesa Agencji, Zastępcy Prezesa Agencji oraz 8 członków. Oznacza to, że Prezes i jego zastępca wchodzą w skład Rady niezależnie od ośmiu pozostałych osób.

Ustęp 2 wskazuje, jakie podmioty reprezentują członkowie Rady i w jakiej liczbie. Dwóch członków reprezentuje ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a dwóch Komisję Nadzoru Finansowego. Po jednym przedstawicielu wskazują Minister Sprawiedliwości, organizacja pracodawców oraz Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Jeden członek reprezentuje także Polską Izbę Biegłych Rewidentów, przy czym jest on rekomendowany przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów. Taki sposób określenia składu zapewnia obecność przedstawicieli administracji publicznej, organu nadzoru, środowiska biegłych rewidentów, pracodawców oraz rynku kapitałowego.

Członkowie Rady Agencji mają obowiązek uczestniczyć w jej posiedzeniach osobiście. Przepis nie przewiduje więc udziału zastępców w miejsce członków Rady. W praktyce reguła ta wiąże wykonywanie funkcji z osobą powołaną do składu Rady i podkreśla osobisty charakter jej udziału w pracach organu.

Ostatni ustęp wyłącza Prezesa Agencji, Zastępcę Prezesa Agencji oraz członków Rady Agencji z kategorii „organu nadzorczego” w rozumieniu wskazanej ustawy. Przepis rozstrzyga zatem, że samo pełnienie tych funkcji w Agencji nie oznacza jednocześnie członkostwa w organie nadzorczym w znaczeniu przyjętym w tej ustawie.

o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2017/1089/text/U/D20171089Lj.pdf

Przepis określa zasady uchwalania i zakres treści regulaminu giełdy. Regulamin uchwala rada nadzorcza giełdy, a jego zadaniem jest ustalenie najważniejszych reguł organizacji obrotu oraz udziału w transakcjach giełdowych.

Regulamin powinien określać w szczególności rodzaje transakcji zawieranych na danej giełdzie, a także zasady dopuszczania towarów giełdowych do obrotu, ich wprowadzania, zawieszania notowań i wykluczania z obrotu. Obejmuje również wymagania jakościowe towarów, standardy dotyczące praw majątkowych oraz sposoby kontroli jakości.

Istotną część regulaminu stanowią zasady uczestnictwa w giełdzie. Dokument ten określa warunki dopuszczania podmiotów do zawierania transakcji, ich prawa i obowiązki w ramach członkostwa, a także zasady składania zleceń nabycia i zbycia towarów giełdowych. Powinien również wskazywać systemy notowań, sposób ustalania kursów i cen, dni otwarcia giełdy oraz godziny sesji.

Regulamin reguluje także kwestie zabezpieczenia i rozliczania transakcji, systemu informacyjnego giełdy oraz opłat giełdowych, w tym zasad ich ustalania, rodzajów i wysokości. Przewiduje ponadto wymagania dotyczące oznaczeń kodowych towarów, sposób rozstrzygania sporów wynikających z transakcji oraz środki dyscyplinarne i porządkowe wobec członków naruszających obowiązki lub zasady regulaminu.

W praktyce przepis wyznacza szeroki zakres spraw, które muszą zostać uregulowane w regulaminie. Dzięki temu jeden dokument określa zarówno organizację sesji i obrotu, jak i warunki uczestnictwa, koszty, zabezpieczenia, rozliczenia oraz konsekwencje naruszenia obowiązujących zasad.

o giełdach towarowych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2000/1099/text/U/D20001099Lj.pdf

Art. 2 porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie o giełdach towarowych. Zawarte w nim definicje wyznaczają zakres podmiotów, przedmiotów i czynności objętych regulacją, a także ułatwiają odczytywanie dalszych przepisów.

**Giełda towarowa** została określona jako zespół osób, urządzeń i środków technicznych, który zapewnia uczestnikom jednakowe warunki zawierania transakcji oraz równy, jednoczesny dostęp do informacji rynkowych, w szczególności dotyczących kursów, cen i obrotów. „Towary giełdowe” obejmują między innymi oznaczone co do gatunku rzeczy, energię, paliwa gazowe, wodór oraz określone prawa majątkowe związane ze świadectwami energetycznymi. O tym, czy dany towar mieści się w tej kategorii, decyduje także jego dopuszczenie do obrotu na danej giełdzie lub do obrotu organizowanego zgodnie z odrębnymi przepisami.

Przepis rozróżnia uczestników rynku. „Członek giełdy” zawiera ze spółką prowadzącą giełdę umowę o członkostwo i jest dopuszczony do zawierania transakcji na podstawie regulaminu. „Transakcja giełdowa” to umowa dotycząca towarów giełdowych zawarta na giełdzie, także w ramach łączenia rynków. Wskazano również podmioty prowadzące działalność maklerską, towarowe domy maklerskie, domy maklerskie oraz giełdowe izby rozrachunkowe.

Definicje obejmują ponadto obrót transgraniczny, łączenie rynków, derywaty związane z energią elektryczną i gazem, platformę aukcyjną, informację wewnętrzną oraz manipulację i próbę manipulacji na rynku. Szczególne znaczenie ma definicja „tajemnicy zawodowej”, obejmująca informacje uzyskane w związku z pracą lub czynnościami służbowymi, których nieuprawnione ujawnienie mogłoby naruszyć chronione interesy. Artykuł wskazuje też, że giełdy towarowe, giełdowe izby rozrachunkowe i towarowe domy maklerskie tworzą instytucje rynku towarów giełdowych.

Przepis określa uprawnienia Komisji wobec spółki prowadzącej giełdę oraz obowiązki tej spółki związane z nadzorem. Upoważniony przedstawiciel Komisji może wejść do siedziby i lokalu spółki, aby zapoznać się z księgami, dokumentami i innymi nośnikami informacji. Ma również prawo uczestniczyć w posiedzeniach rady nadzorczej giełdy oraz w walnych zgromadzeniach.

Spółka musi niezwłocznie sporządzić i przekazać kopie żądanych dokumentów i nośników informacji, a także udzielić Komisji lub jej upoważnionym przedstawicielom wyjaśnień, pisemnych albo ustnych. Oznacza to, że zakres współpracy nie ogranicza się do udostępnienia dokumentacji, lecz obejmuje także przekazywanie informacji w formie wskazanej w żądaniu.

Na pisemne żądanie Komisji zarząd spółki ma obowiązek zwołać nadzwyczajne walne zgromadzenie albo umieścić wskazane przez Komisję sprawy w porządku obrad walnego zgromadzenia. Jeżeli obowiązki te nie zostaną wykonane, do żądania Komisji stosuje się odpowiednio przepisy art. 401 § 1 i 3 Kodeksu spółek handlowych.

Komisja może ponadto nakazać radzie nadzorczej giełdy niezwłoczne podjęcie uchwały w określonej sprawie. Uchwała powinna zostać podjęta nie później niż w ciągu 10 dni roboczych od otrzymania pisemnego stanowiska Komisji. Spółka ma także obowiązek zawiadamiać Komisję o wszystkich planowanych posiedzeniach rady nadzorczej oraz walnych zgromadzeniach. Przepis zapewnia więc Komisji dostęp do dokumentów, informacji i organów spółki, a także umożliwia jej wpływanie na rozpatrywanie określonych spraw przez organy giełdy.

Przepis określa uprawnienie Komisji do zaskarżania uchwał organów spółki prowadzącej giełdę. Komisja może wytoczyć przeciwko tej spółce powództwo dotyczące uchwały walnego zgromadzenia albo rady nadzorczej giełdy.

Przewidziano dwa rodzaje powództw. Pierwsze służy stwierdzeniu nieważności uchwały, gdy jest ona sprzeczna z ustawą albo została podjęta z naruszeniem jej przepisów. Drugie zmierza do uchylenia uchwały, jeżeli jest sprzeczna ze statutem spółki lub regulaminem giełdy, narusza zasady bezpieczeństwa obrotu albo została podjęta z naruszeniem postanowień statutu lub regulaminu. Rozróżnienie jest więc związane z rodzajem naruszenia, na którym opiera się zaskarżenie.

Powództwo podlega dwóm ograniczeniom czasowym. Należy je wnieść w ciągu 30 dni od otrzymania wiadomości o uchwale, a niezależnie od tego nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia jej podjęcia. Samo wniesienie powództwa wstrzymuje wykonalność zaskarżonej uchwały, czyli uniemożliwia jej wykonywanie na czas postępowania.

Prawomocny wyrok stwierdzający nieważność albo uchylający uchwałę walnego zgromadzenia wiąże spółkę, wszystkich akcjonariuszy oraz członków organów spółki. Przepis przewiduje jednak ochronę osób trzecich działających w dobrej wierze. Jeżeli ważność czynności spółki zależała od uchwały walnego zgromadzenia, późniejsze stwierdzenie jej nieważności albo uchylenie nie wpływa na skuteczność tej czynności wobec takich osób.

Przepis określa przesłanki cofnięcia zezwolenia na prowadzenie giełdy oraz zasady nakładania kary pieniężnej na spółkę prowadzącą giełdę towarową. Decyzję o cofnięciu zezwolenia podejmuje minister właściwy do spraw gospodarki, działając na wniosek Komisji. Cofnięcie może nastąpić, gdy spółka nie rozpoczęła działalności w terminie wskazanym w decyzji o zezwoleniu albo nie prowadziła jej przez co najmniej 6 miesięcy. Podstawą może być również uzyskanie zezwolenia na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów, utrata warunków wymaganych przy udzielaniu zezwolenia, naruszanie prawa, regulaminów lub procedur dotyczących giełdy, nieprzestrzeganie zasad uczciwego obrotu albo naruszanie interesów uczestników obrotu.

W przypadku uzyskania zezwolenia na podstawie nieprawdziwych dokumentów, naruszeń przepisów lub regulaminów, naruszenia zasad uczciwego obrotu albo interesów uczestników obrotu Komisja może zastosować rozwiązanie alternatywne lub dodatkowe. Może odstąpić od wystąpienia o cofnięcie zezwolenia i nałożyć karę pieniężną albo jednocześnie wystąpić o cofnięcie zezwolenia i nałożyć taką karę, jeżeli uzasadnia to stopień naruszeń. Kara może wynieść do 10% całkowitego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym. Jeżeli takiego sprawozdania nie ma, podstawą jest do 10% prognozowanego przychodu wskazanego w analizie ekonomiczno-finansowej dołączonej do wniosku o zezwolenie, zgodnie z art. 7 ust. 3. W obu przypadkach kara nie może przekroczyć 10 000 000 zł. Przepis łączy więc możliwość wyeliminowania podmiotu z rynku z sankcją finansową, której wysokość zależy od skali przychodów i stopnia naruszeń.

Przepis określa podstawowe zasady prowadzenia działalności maklerskiej oraz status towarowego domu maklerskiego. Punktem wyjścia jest zasada, że działalność maklerska może być prowadzona wyłącznie przez towarowy dom maklerski, chyba że ustawa przewiduje wyjątek. Oznacza to powiązanie tej działalności z określoną formą organizacyjną i nazwą podmiotu.

Regulacja obejmuje także zasady dotyczące akcji towarowego domu maklerskiego. Akcje, które nie zostały zdematerializowane zgodnie z przepisami ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, muszą być akcjami imiennymi. Jednocześnie zapłata za obejmowane lub nabywane udziały albo akcje nieposiadające formy zdematerializowanej nie może pochodzić z pożyczek, kredytów ani ze źródeł, których pochodzenie nie zostało udokumentowane. Przepis wiąże więc możliwość nabycia takich praw udziałowych z określonym sposobem finansowania i udokumentowaniem środków.

Towarowy dom maklerski może być członkiem więcej niż jednej giełdy towarowej. Regulacja nie ogranicza zatem jego członkostwa do jednej giełdy. Ma on również wyłączne prawo i obowiązek używania w swojej firmie określenia „towarowy dom maklerski”. Nazwa ta wskazuje więc na podmiot uprawniony do prowadzenia działalności maklerskiej i nie może być używana przez inne podmioty w ramach ich firmy. Ustępy 4 i 5 są uchylone, dlatego w przedstawionym brzmieniu nie ustanawiają żadnych dodatkowych zasad.

Przepis określa formę prawną i podstawowe zasady działania spółki prowadzącej giełdę towarową. Giełda może być prowadzona wyłącznie przez spółkę akcyjną, której przedmiot działalności co do zasady ogranicza się do prowadzenia giełdy. Ustawa przewiduje jednak zamknięty katalog dodatkowych aktywności, w tym łączenie rynków, prowadzenie rynku regulowanego, platformy aukcyjnej i zorganizowanej platformy obrotu, organizowanie rynku transakcji na rynku wtórnym oraz świadczenie usług finansowania społecznościowego. Część tych działań wymaga odrębnego zezwolenia.

Zakres obrotu na rynku regulowanym i zorganizowanej platformie obrotu jest ograniczony do instrumentów wskazanych w przepisie, w szczególności instrumentów powiązanych z towarami giełdowymi, określonych instrumentów finansowych, instrumentów pochodnych oraz wybranych kontraktów i produktów energetycznych. Do spółki i prowadzonego przez nią rynku regulowanego stosuje się odpowiednio przepisy o obrocie instrumentami finansowymi, z wyraźnie wskazanymi wyłączeniami.

Przepis określa także wymagania wobec członków zarządu. Powinni oni mieć wyższe wykształcenie, odpowiedni staż, nieposzlakowaną opinię oraz wiedzę i doświadczenie potrzebne do zarządzania spółką. Co najmniej jeden członek zarządu może spełnić wymóg stażu dzięki pracy w instytucji rynku finansowego lub podmiocie świadczącym na jej rzecz usługi.

Spółka może rozliczać określone transakcje, lecz przy tej działalności może być ich stroną wyłącznie w celu dokonania rozliczeń. Rozliczenia mogą zostać powierzone giełdowej izbie rozrachunkowej. Ustawa wskazuje również minimalny kapitał zakładowy, odrębnie określając wyższy wymóg dla spółki prowadzącej rynek regulowany, oraz zasadę, że na jedną akcję przypada jeden głos.

Przepis określa, jakie czynności w zakresie obrotu wskazanymi towarami giełdowymi mogą wykonywać spółki handlowe, które nie są towarowymi domami maklerskimi. Jest to wyjątek od ograniczenia działalności maklerskiej do podmiotów mających taki status. Zakres tej możliwości został powiązany z działalnością, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 i 4, oraz z towarami giełdowymi wskazanymi w art. 2 pkt 2 lit. a.

Podstawowym uprawnieniem tych spółek jest możliwość nabywania w obrocie giełdowym określonych towarów giełdowych na rachunek własny. Oznacza to, że spółka może występować w transakcji we własnym interesie, a nie wyłącznie jako podmiot działający na rzecz innej osoby.

Przepis przewiduje również dwa rodzaje aktywności związanej z klientami:

- spółka może zawierać z klientami, w imieniu zleceniodawców, umowy dotyczące tych towarów, na zasadach określonych w art. 758-764 Kodeksu cywilnego;
- jeżeli przewiduje to regulamin giełdy, spółka może pośredniczyć na rzecz zleceniodawców przy zawieraniu takich umów z klientami.

Obie formy działania podlegają zastrzeżeniu określonemu w ust. 5. Kluczowe znaczenie ma tu szerokie określenie zleceniodawcy, ponieważ może nim być także podmiot, który nie jest przedsiębiorcą. Przepis wyznacza więc zarówno krąg uprawnionych spółek, jak i podstawowe sposoby ich uczestnictwa w obrocie, a jednocześnie uzależnia pośrednictwo przy zawieraniu umów od treści regulaminu giełdy.

Przepis określa, na jakich zasadach podmioty wskazane w art. 9 ust. 3 pkt 4 mogą zawierać na giełdzie, we własnym imieniu, określone transakcje. Zakres tych transakcji obejmuje towary giełdowe będące określonymi rodzajami energii, paliwami gazowymi, wodorem oraz prawami majątkowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d i f.

Warunkiem zawierania takich transakcji jest zapewnienie ich rozliczania w jeden z dwóch sposobów:

- zawarcie z towarowym domem maklerskim albo domem maklerskim, będącym członkiem giełdowej izby rozrachunkowej, umowy o rozliczanie transakcji,
- uzyskanie członkostwa w giełdowej izbie rozrachunkowej.

Ust. 2 doprecyzowuje skutki zawarcia umowy o rozliczanie transakcji. W takim przypadku transakcje są rozliczane przez towarowy dom maklerski albo dom maklerski spełniający wymagania określone w tym przepisie. Podmiot ten może być członkiem danej giełdy albo członkiem giełdowej izby rozrachunkowej. Na podstawie umowy gwarantuje on wywiązywanie się przez uczestniczące podmioty ze wszystkich zobowiązań wynikających z zawieranych transakcji giełdowych lub transakcji zawieranych w obrocie transgranicznym.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na powiązaniu możliwości zawierania wskazanych transakcji z mechanizmem rozliczeń i gwarancji wykonywania zobowiązań. Przepis nie pozostawia podmiotom swobody w zakresie zabezpieczenia rozliczeń, lecz wymaga albo odpowiedniej umowy z profesjonalnym pośrednikiem, albo członkostwa w giełdowej izbie rozrachunkowej. Ust. 3-9 są uchylone, dlatego nie zawierają dodatkowych obowiązujących zasad.

Przepis określa warunki rozpoczęcia i prowadzenia działalności giełdy. **Prowadzenie giełdy wymaga zezwolenia** ministra właściwego do spraw gospodarki, wydawanego na wniosek spółki zaopiniowany przez Komisję. Oznacza to, że sama decyzja spółki o uruchomieniu giełdy nie wystarcza, a uzyskanie zezwolenia jest formalnym warunkiem rozpoczęcia działalności.

Wniosek powinien przedstawiać zarówno spółkę, jak i osoby odpowiedzialne za jej funkcjonowanie. Obejmuje między innymi firmę, siedzibę i adres spółki, dane członków jej organów oraz innych osób kierujących giełdą, a także ich kwalifikacje i dotychczasowy przebieg pracy zawodowej. Należy również wskazać planowane środki własne, pożyczki i kredyty, sposób finansowania działalności, strukturę kapitałów oraz źródła ich pochodzenia. Wymagana jest lista akcjonariuszy wraz z informacją o posiadanych przez nich głosach oraz dane o podmiotach dominujących i zależnych.

Wniosek musi zawierać także informacje o lokalizacji giełdy, warunkach lokalowych i urządzeniach telekomunikacyjnych, a także o rodzajach towarów giełdowych, które mają być przedmiotem obrotu. Istotnym elementem są zobowiązania dotyczące minimalnej liczby podmiotów, które będą prowadzić działalność na giełdzie. Liczba i rodzaj tych podmiotów zależą od kategorii towarów objętych obrotem.

Do wniosku dołącza się statut spółki, regulamin giełdy oraz analizę ekonomiczno-finansową możliwości prowadzenia giełdy przez co najmniej 3 lata. Wydając zezwolenie, minister zatwierdza statut, regulamin giełdy oraz regulamin giełdowej izby rozrachunkowej. Przepis wyznacza więc zarówno wymogi dokumentacyjne, jak i podstawowe warunki organizacyjne oraz finansowe funkcjonowania giełdy.

Przepis określa sytuację, w której minister właściwy do spraw gospodarki odmawia wydania zezwolenia na prowadzenie giełdy. Podstawą takiej decyzji jest analiza wniosku oraz dokumentów dołączonych przez spółkę występującą o zezwolenie. Nie chodzi więc wyłącznie o formalne złożenie dokumentów, lecz także o ocenę, czy przedstawione w nich informacje pozwalają uznać planowaną działalność za właściwie zabezpieczoną.

Odmowa jest wymagana, jeżeli z tej analizy wynika, że spółka może prowadzić działalność w sposób:

- nienależycie zabezpieczający interesy uczestników obrotu towarami giełdowymi,
- zagrażający bezpieczeństwu obrotu towarami giełdowymi.

Są to dwie odrębne podstawy odmowy. Pierwsza koncentruje się na ochronie interesów uczestników obrotu, natomiast druga dotyczy bezpieczeństwa samego obrotu. Wystarczające jest stwierdzenie jednej z tych okoliczności, ponieważ przepis posługuje się alternatywą „lub”. Znaczenie ma przy tym nie tylko już zaistniały sposób działania spółki, ale także możliwość prowadzenia przez nią działalności w sposób niewłaściwy albo zagrażający bezpieczeństwu.

Przepis wiąże organ z określonym skutkiem, używając sformułowania „wydaje decyzję odmawiającą”. Oznacza to, że gdy analiza wniosku i dokumentów prowadzi do wskazanego wniosku, zezwolenie na prowadzenie giełdy nie może zostać wydane. Regulacja pełni zatem funkcję ochronną, ponieważ uzależnia rozpoczęcie działalności giełdy od oceny, czy jej funkcjonowanie nie naruszy interesów uczestników obrotu ani bezpieczeństwa obrotu towarami giełdowymi.

Przepis określa, jakie informacje powinien zawierać statut spółki prowadzącej giełdę towarową oraz kto może uczestniczyć w transakcjach giełdowych. Poza danymi wymaganymi przez art. 304 Kodeksu spółek handlowych statut wskazuje podmioty, które mogą być akcjonariuszami, a także rodzaje towarów giełdowych dopuszczonych do obrotu na danej giełdzie.

Stronami transakcji giełdowych mogą być wyłącznie podmioty wskazane w art. 2 pkt 3, określone instytucje rozrachunkowe i depozytowe, spółka wykonująca czynności przekazane przez Krajowy Depozyt oraz spółki prowadzące giełdy towarowe lub giełdowe izby rozrachunkowe poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 3a.

**Członkostwo w giełdzie** jest ograniczone do zamkniętego katalogu podmiotów. Obejmuje on między innymi towarowe domy maklerskie, domy maklerskie, przedsiębiorstwa energetyczne, określonych odbiorców energii, grupy producentów rolnych, zagraniczne osoby prawne oraz niektóre spółki handlowe prowadzące obrót wskazanymi towarami giełdowymi.

Przepis dodatkowo ogranicza zakres transakcji zawieranych przez poszczególne kategorie członków. Przedsiębiorstwa energetyczne i określeni odbiorcy mogą działać wyłącznie na własny rachunek w zakresie energii, paliw gazowych, wodoru i wskazanych praw majątkowych, po spełnieniu warunków z art. 50b ust. 1. Grupy producentów rolnych mogą zawierać na własny rachunek transakcje dotyczące towarów, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, a określone spółki handlowe mogą być stronami transakcji dotyczących tych towarów. Naruszenie tych zasad albo udział podmiotu spoza ustawowego katalogu powoduje nieważność transakcji. Towarowe i domy maklerskie oraz podmioty spełniające warunek z art. 50b ust. 1 pkt 2 muszą być reprezentowane przez osoby spełniające wymagania z art. 41a ust. 1.

Giełdy

Giełdy w przepisach

o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym1 przepis

o giełdach towarowych.13 przepisów