Dowód rzeczowy

Dowód rzeczowy to przedmiot fizyczny, który może służyć do ustalenia okoliczności istotnych dla postępowania, w szczególności popełnienia czynu, jego przebiegu, skutków albo związku określonej osoby ze zdarzeniem. Może nim być zarówno przedmiot bezpośrednio związany z czynem, jak broń, narzędzie, substancja lub przedmiot pochodzący z przestępstwa, jak i rzecz zawierająca ślady albo informacje przydatne dla organu prowadzącego postępowanie. W określonych sytuacjach za dowód rzeczowy może być traktowany także nośnik danych lub materialny dokument, jeżeli znaczenie ma jego cecha fizyczna, wygląd, położenie albo utrwalona na nim treść.

Dowód rzeczowy różni się od dowodu osobowego, którym są przede wszystkim zeznania świadka, opinia biegłego lub wyjaśnienia oskarżonego. Jego znaczenie może być oceniane przez oględziny, badanie, eksperyment, odczytanie zapisanych danych albo opinię specjalisty. Przedmiot może zostać zabezpieczony lub zatrzymany na potrzeby postępowania, a następnie przechowywany w sposób zapobiegający jego utracie, uszkodzeniu lub zamianie. Sąd może zarządzić sprowadzenie dowodu rzeczowego i przeprowadzić czynność dowodową z udziałem stron.

Pojęcie występuje przede wszystkim w postępowaniu karnym, w tym w sprawach o przestępstwa skarbowe, oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Odnosi się także do czynności wykonywanych przez organy ścigania i inne uprawnione osoby, a w pewnym zakresie do postępowania cywilnego, w którym istotne przedmioty mogą być zabezpieczane lub przedstawiane jako środki dowodowe.

Po zakończeniu postępowania o dowodzie rzeczowym rozstrzyga się odrębnie. Zależnie od jego charakteru i treści rozstrzygnięcia może on zostać zwrócony uprawnionej osobie, przekazany innemu państwu, wydany właściwemu organowi, objęty przepadkiem albo zniszczony. Sposób przechowywania i wydania określają przepisy proceduralne oraz regulaminy właściwych organów.