Art. 119a Ordynacji podatkowej wprowadza mechanizm przeciwdziałania unikania opodatkowania, który jest kluczowym elementem w walce z agresywną optymalizacją podatkową. Przepis ten ma na celu zapobieganie sytuacjom, w których podatnicy podejmują działania mające na celu osiągnięcie korzyści podatkowych sprzecznych z celem lub przedmiotem ustawy podatkowej.

#### 1. Definicja unikania opodatkowania

Zgodnie z § 1, czynność nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli głównym lub jednym z głównych celów jej dokonania było osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z celem lub przedmiotem ustawy podatkowej, a sposób działania był sztuczny. Kluczowe jest tutaj pojęcie „sztuczności” działania, które odnosi się do działań nieodpowiadających rzeczywistości gospodarczej, podejmowanych wyłącznie w celu uzyskania korzyści podatkowych.

#### 2. Skutki podatkowe czynności

W sytuacji, gdy czynność spełnia kryteria określone w § 1, skutki podatkowe określa się na podstawie stanu rzeczy, jaki mógłby zaistnieć, gdyby dokonano czynności odpowiedniej (§ 2). Czynność odpowiednia to taka, która mogłaby zostać dokonana w danych okolicznościach przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z celem ustawy podatkowej.

#### 3. Zaniechanie działania

Czynność odpowiednia może polegać także na zaniechaniu działania (§ 3). Oznacza to, że w pewnych sytuacjach, zamiast podejmować sztuczne działania w celu uzyskania korzyści podatkowych, podatnik powinien powstrzymać się od takich działań.

#### 4. Wskazanie czynności odpowiedniej przez stronę

Jeżeli w toku postępowania strona wskaże czynność odpowiednią, skutki podatkowe określa się na podstawie stanu rzeczy, jaki zaistniałby, gdyby dokonano tej czynności (§ 4). Jest to istotne, ponieważ daje podatnikowi możliwość przedstawienia alternatywnego scenariusza, który mógłby zostać uznany za zgodny z prawem.

#### 5. Wyjątek od stosowania przepisów § 2-4

Przepisy § 2-4 nie mają zastosowania, jeżeli okoliczności wskazują, że osiągnięcie korzyści podatkowej było jedynym celem dokonania czynności (§ 5). W takim przypadku skutki podatkowe określa się na podstawie stanu rzeczy, jaki zaistniałby, gdyby czynności nie dokonano. Jest to surowe podejście, które ma na celu wyeliminowanie działań podejmowanych wyłącznie w celu uzyskania korzyści podatkowych.

#### 6. Zwolnienia, wyłączenia i odliczenia

Jeżeli korzyść podatkowa została osiągnięta w wyniku zastosowania przepisu ustawy podatkowej określającego warunki przyznania zwolnienia, wyłączenia lub odliczenia, skutki podatkowe określa się na podstawie stanu prawnego, jaki zaistniałby, gdyby dany przepis ustawy podatkowej nie miał zastosowania (§ 6). Przepis ten ma na celu zapobieganie nadużywaniu przepisów podatkowych w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści.

#### 7. Cofnięcie skutków unikania opodatkowania

Jeżeli strona cofnie skutki unikania opodatkowania zgodnie z art. 81b § 1a, organ podatkowy zawiera w decyzji wskazanie korzyści podatkowej lub dochodu stanowiącego podstawę ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego (§ 7). Jest to mechanizm, który pozwala na korektę działań podatnika i uniknięcie negatywnych konsekwencji podatkowych.

### Podsumowanie

Art. 119a Ordynacji podatkowej jest kluczowym narzędziem w walce z unikaniem opodatkowania. Przepis ten wprowadza jasne kryteria oceny działań podatników i umożliwia organom podatkowym skuteczne przeciwdziałanie sztucznym działaniom mającym na celu uzyskanie korzyści podatkowych. Jednocześnie daje podatnikom możliwość wskazania alternatywnych, zgodnych z prawem scenariuszy, co stanowi ważny element ochrony ich praw.

Ordynacja podatkowa

Art. 68 Ordynacji podatkowej reguluje kwestie przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz warunki, pod którymi zobowiązania te nie powstają. Przepis ten jest kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania systemu podatkowego, zapewniając pewność prawną zarówno dla podatników, jak i organów podatkowych.

#### 1. Przedawnienie zobowiązań podatkowych

Zgodnie z art. 68, zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie określonych terminów:

- **3 lata** od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, w przypadku zobowiązań określonych w art. 21 § 1 pkt 2.
- **5 lat** od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, w przypadku gdy podatnik nie złożył deklaracji w terminie lub nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.

#### 2. Dodatkowe zobowiązania podatkowe

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

#### 3. Zobowiązania ustalone na podstawie przepisów rozdziału 6a

Zobowiązania te nie powstają, jeżeli decyzja określona w art. 58a § 1 została doręczona po upływie:

- Terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
- Terminu określonego w § 1 i 2, do którego ustawa dopuszcza powstanie zobowiązania podatkowego.
- Terminów wskazanych w art. 118 § 1, w przypadku orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej.
- 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, w przypadku rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty lub zwrot podatku.

#### 4. Zobowiązania z tytułu opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach

Zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy w tym zakresie.

#### 5. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia

Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata.

### Wnioski

Art. 68 Ordynacji podatkowej pełni istotną rolę w ochronie praw podatników, zapewniając im pewność co do terminu, w którym organy podatkowe mogą ustalić zobowiązanie podatkowe. Przepis ten również chroni interesy Skarbu Państwa, umożliwiając organom podatkowym dochodzenie należności w określonych ramach czasowych. Ważne jest, aby podatnicy byli świadomi tych terminów i odpowiednio zarządzali swoimi obowiązkami podatkowymi, aby uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji związanych z zaległościami podatkowymi.

Dodatkowe zobowiązanie

Dodatkowe zobowiązanie w przepisach

Ordynacja podatkowa4 przepisy