Dochodzenie

Dochodzenie jest terminem prawnym używanym w kilku znaczeniach, zależnie od dziedziny prawa i kontekstu przepisu. Oznacza przede wszystkim określoną formę postępowania przygotowawczego w sprawach karnych, ale także podejmowanie czynności zmierzających do ustalenia, zabezpieczenia lub wyegzekwowania określonego prawa, roszczenia albo odpowiedzialności.

W postępowaniu karnym dochodzenie służy zebraniu i utrwaleniu dowodów, ustaleniu, czy popełniono czyn zabroniony, oraz wykryciu jego sprawcy. Jest prowadzone przez uprawniony organ, zwykle pod nadzorem prokuratora, w zakresie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego. W porównaniu ze śledztwem ma co do zasady prostszy charakter i znajduje zastosowanie w sprawach, w których ustawa przewiduje taką formę postępowania. Może zakończyć się między innymi wniesieniem aktu oskarżenia, wystąpieniem z wnioskiem o określone rozstrzygnięcie albo umorzeniem postępowania. Od tego, czy w sprawie prowadzono dochodzenie, mogą zależeć także niektóre reguły dalszego postępowania sądowego.

Odrębne zasady obowiązują w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Dochodzenie skarbowe może obejmować tylko przesłuchanie podejrzanego i inne niezbędne czynności, a w sprawach o przestępstwa skarbowe postępowanie przygotowawcze podlega ustawowym terminom i zasadom przedłużania.

Poza prawem karnym słowo „dochodzenie” występuje jako określenie realizowania uprawnienia. „Dochodzenie roszczeń” oznacza podejmowanie czynności zmierzających do uzyskania należnego świadczenia, na przykład naprawienia szkody. Takie znaczenie pojawia się między innymi w prawie spółek, w regulacjach dotyczących odpowiedzialności spółki dominującej, oraz w przepisach dotyczących ochrony praw akcjonariuszy. Konstytucja posługuje się tym terminem w odniesieniu do dochodzenia określonych praw na zasadach ustalonych w ustawie.

Termin ten może również oznaczać postępowanie wyjaśniające w wyspecjalizowanych dziedzinach, między innymi w postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów oraz przy badaniu wypadków morskich przez właściwe organy. Zakres i skutki takiego dochodzenia wynikają z przepisów regulujących daną procedurę.