Czas określony

Czas określony oznacza okres trwania stosunku prawnego, uprawnienia, obowiązku albo ograniczenia, ustalony z góry przez wskazanie daty końcowej, długości okresu lub zdarzenia, którego wystąpienie powoduje jego zakończenie. Jest przeciwieństwem czasu nieokreślonego, w którym nie oznaczono końcowego momentu obowiązywania.

Termin ten nie tworzy jednej, odrębnej instytucji prawnej. Jego znaczenie zależy od rodzaju czynności lub stosunku prawnego, w którym został użyty. Czas określony może dotyczyć w szczególności:

• umowy zawartej na oznaczony okres, w tym umowy o pracę, umowy ubezpieczenia albo układu zbiorowego,
• obowiązywania zezwolenia, uprawnienia lub ograniczenia,
• wykonywania określonych zadań, służby, szkolenia albo nauczania,
• trwania zakazu lub ochrony przewidzianej w przepisach.

Okres może być oznaczony przez konkretną datę, liczbę dni, miesięcy lub lat, a niekiedy przez wskazanie zdarzenia, które pozwala ustalić jego koniec. Przepisy mogą również określać maksymalny czas trwania danego stosunku lub ograniczenia. Po upływie czasu określonego skutek prawny co do zasady ustaje, chyba że przepisy, umowa albo charakter danego stosunku przewidują jego przedłużenie, odnowienie lub zmianę na czas nieokreślony.

W prawie pracy określenie to ma szczególne znaczenie przy umowie o pracę zawartej na czas określony. Wpływa między innymi na sposób ustania zatrudnienia, możliwość wypowiedzenia oraz wysokość niektórych świadczeń związanych z rozwiązaniem umowy. W prawie cywilnym czas określony wyznacza ramy obowiązywania zobowiązania, na przykład ochrony ubezpieczeniowej. W prawie publicznym może określać okres ważności zezwolenia, delegowania, urlopu lub wykonywania szczególnych zadań. W prawie handlowym służy także do czasowego ograniczenia rozporządzania prawami, na przykład akcjami. Znajomość długości i sposobu obliczania tego okresu jest istotna dla ustalenia momentu powstania, trwania i wygaśnięcia określonych praw oraz obowiązków.