Badania naukowe

„Badania naukowe” to pojęcie ustawowe, które w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych obejmuje dwa rodzaje aktywności określone w przepisach dotyczących szkolnictwa wyższego i nauki: badania podstawowe oraz badania aplikacyjne. O tym, czy dane przedsięwzięcie mieści się w tym pojęciu, decyduje więc jego zgodność z kategoriami zdefiniowanymi w odrębnej ustawie, a nie samo nazwanie go badaniem lub wskazanie naukowego celu.

Elementami pojęcia są:

• zakwalifikowanie działalności jako badań podstawowych w rozumieniu właściwych przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce,
• albo zakwalifikowanie jej jako badań aplikacyjnych w rozumieniu tych przepisów.

Są to zatem dwie równorzędne drogi spełnienia ustawowego znaczenia terminu. Definicja nie tworzy całkowicie samodzielnego opisu metod, celów ani rezultatów badań, lecz odsyła do regulacji, które określają, co należy rozumieć przez każdy z tych rodzajów działalności. Przy ocenie konkretnego przypadku trzeba zatem ustalić nie tylko, czy działania mają charakter naukowy, lecz także do której z przewidzianych kategorii należą.

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych definicja porządkuje sposób rozumienia tego terminu i wyznacza zakres sytuacji, w których można się nim posługiwać na potrzeby stosowania przepisów podatkowych. Ma to znaczenie praktyczne przy kwalifikowaniu działalności, projektów lub wydatków, jeżeli konkretny przepis podatkowy odwołuje się do badań naukowych. Samo prowadzenie analiz, obserwacji lub prac o specjalistycznym charakterze nie przesądza jeszcze o spełnieniu tej przesłanki.

Wyrażenie „badania naukowe” występuje również w innych ustawach, między innymi w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, produktów leczniczych, ochrony przyrody i zwierząt, a także środowiska. W tych regulacjach może wskazywać na cel określonych działań, podstawę ich finansowania, wyjątek od zakazu albo rodzaj przedsięwzięcia podlegającego wsparciu lub ocenie. Znaczenie terminu zależy wtedy od funkcji, jaką pełni w danym przepisie.