Audyt wewnętrzny

Audyt wewnętrzny to niezależna i obiektywna działalność, której celem jest wspieranie kierownika jednostki w realizacji zadań przez systematyczną ocenę kontroli zarządczej, zarządzania ryzykiem i sposobu działania jednostki oraz przez czynności doradcze. Nie jest to wyłącznie kontrola prawidłowości dokumentów ani bieżący nadzór nad pracownikami. Audytor analizuje, czy przyjęte rozwiązania są adekwatne do ryzyk, skuteczne i gospodarne, a następnie przedstawia ustalenia, wnioski i rekomendacje.

Najważniejsze cechy audytu wewnętrznego to niezależność, obiektywizm, planowość, oparcie działań na analizie ryzyka oraz dokumentowanie wyników. Niezależność oznacza w szczególności oddzielenie funkcji audytu od zadań operacyjnych, które podlegają ocenie. Audytor nie powinien samodzielnie wykonywać czynności, których później miałby dokonywać oceny. Obiektywizm wymaga bezstronnego badania informacji i formułowania wniosków na podstawie ustaleń.

W praktyce wyróżnia się audyty zapewniające, służące ocenie funkcjonowania procesów, systemów i mechanizmów kontroli, oraz czynności doradcze, wspierające kierownika w projektowaniu lub usprawnianiu rozwiązań. Audyt może obejmować między innymi gospodarowanie środkami publicznymi, realizację zadań, ochronę informacji, zamówienia, rachunkowość, zgodność działań z przepisami i procedurami oraz zarządzanie ryzykiem.

Szczególne znaczenie audyt wewnętrzny ma w sektorze finansów publicznych. Ustawa o finansach publicznych reguluje jego organizację, zasady działania i koordynację, a Minister Finansów określa standardy stanowiące podstawę pracy audytorów. Wyniki audytu służą kierownikowi jednostki do wykrywania słabości, ograniczania ryzyka i poprawy kontroli zarządczej. W określonych strukturach nadzór nad funkcją audytu wspiera komitet audytu, który między innymi analizuje ryzyka, ustala priorytety i monitoruje realizację zaleceń.

Pojęcie występuje także w regulacjach podatkowych, dotyczących służby cywilnej oraz organizacji niektórych podmiotów publicznych i spółek. Należy odróżniać audyt wewnętrzny od audytu podatkowego, kontroli zarządczej i audytu zewnętrznego, choć działania te mogą wzajemnie się uzupełniać.