Przepis określa zasady dopuszczania do obrotu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z państw niebędących członkami Unii Europejskiej. Regulacja nie obejmuje państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, będących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Warunkiem dopuszczenia towaru do obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego jest przeprowadzenie kontroli jakości handlowej przez organ Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Jeżeli kontrola wymaga badań laboratoryjnych, za zgodą organu celnego artykuły mogą być składowane w miejscu i na warunkach określonych przez organ Inspekcji do czasu uzyskania wyników badań próbek. Mogą też zostać skierowane do miejsca przeznaczenia, gdzie właściwy miejscowo organ Inspekcji przeprowadzi badania laboratoryjne. Rozwiązania te pozwalają na kontynuowanie procedury kontrolnej bez automatycznego dopuszczenia towaru do obrotu.

Wydanie decyzji o zakazie wprowadzenia artykułu do obrotu, o której mowa w art. 30 ust. 1, wiąże organ celny. W takim przypadku odmawia on przyjęcia zgłoszenia celnego, chyba że przepisy odrębne przewidują wyjątek.

Przepis reguluje również współpracę podczas kontroli granicznej w portach morskich. Organ Inspekcji informuje właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego o terminie i miejscu planowanej kontroli, a samą kontrolę przeprowadza w sposób pozwalający zachować terminy wskazane w art. 60 ust. 2-5 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Szczegółowy wykaz kontrolowanych artykułów oraz ich minimalne ilości określa minister właściwy do spraw rynków rolnych w rozporządzeniu, uwzględniając znaczenie tych artykułów dla rynku krajowego.

o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2001/44/text/U/D20010044Lj.pdf

Przepis określa zasady oznakowania artykułów rolno-spożywczych znakiem jakości oraz wskazuje organy odpowiedzialne za ustalenie wzoru znaku i jego przyznawanie. Znak może dotyczyć dwóch grup produktów.

Pierwszą grupę stanowią artykuły charakteryzujące się specyficznymi cechami jakości handlowej lub wymaganiami jakości handlowej, zwłaszcza odnoszącymi się do sposobu produkcji, składu albo właściwości organoleptycznych. W tym przypadku znak jakości jest przyznawany przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych w drodze decyzji, po zasięgnięciu opinii Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Wniosek składa producent artykułu rolno-spożywczego.

Drugą grupę tworzą artykuły wytwarzane w ramach określonych systemów jakości. Przepis wymienia krajowe systemy jakości uznane przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, system chronionych nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych lub gwarantowanych tradycyjnych specjalności, a także system rolnictwa ekologicznego. Produkty należące do tych grup również mogą być oznakowane znakiem jakości, jeżeli są wytwarzane w ramach wskazanego systemu.

Minister właściwy do spraw rynków rolnych określa w rozporządzeniu wzór znaku, z uwzględnieniem tego, aby kojarzył się on powszechnie z produkcją roślinną lub zwierzęcą. Praktyczne znaczenie przepisu polega na rozdzieleniu procedury przyznawania znaku dla produktów o szczególnych cechach jakości od samej możliwości oznaczania produktów pochodzących z wymienionych systemów jakości. Ustępy 5-11 są uchylone.

Przepis określa cel i zakres kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, a także kontroli warunków ich składowania i transportu. Kontrola ma przede wszystkim ustalić, czy artykuły spełniają wymagania dotyczące jakości handlowej określone w przepisach oraz dodatkowe wymagania, jeżeli producent zadeklarował ich spełnienie. Obejmuje również sprawdzenie, czy sposób składowania i transportu zapewnia zachowanie właściwej jakości handlowej oraz czy ilość i jakość składowanego artykułu odpowiadają ustalonym warunkom składowania.

Zakres kontroli może obejmować co najmniej jedną z wymienionych czynności. Należą do nich w szczególności:

- sprawdzenie dokumentów pozwalających zidentyfikować artykuł, w tym atestów jakościowych, wyników badań laboratoryjnych i innych dokumentów dotyczących jego jakości handlowej;
- sprawdzenie opakowania, oznakowania, prezentacji oraz warunków przechowywania i transportu;
- oględziny artykułu;
- pobranie próbek i wykonanie badań laboratoryjnych;
- ustalenie klasy jakości;
- sprawdzenie sposobu produkcji lub prawidłowości przebiegu procesu technologicznego.

Przepis nie ogranicza kontroli do samej oceny produktu. Pozwala badać także dokumentację, sposób prezentacji, warunki przechowywania i transportu oraz przebieg produkcji. Dzięki temu ocena może uwzględniać zarówno właściwości artykułu, jak i okoliczności wpływające na zachowanie jego jakości handlowej. Ustęp 3 został uchylony.

Przepis określa, jakie elementy związane z czynnościami kontrolnymi mogą zostać zabezpieczone oraz wskazuje wyjątek od tej możliwości. Zakres zabezpieczenia obejmuje trzy kategorie przedmiotów: **dokumenty**, **artykuły rolno-spożywcze** oraz **inne przedmioty mające związek z kontrolą**. Zabezpieczeniu mogą podlegać także pomieszczenia, w których wykonywane są czynności kontrolne, o których mowa w art. 23 ust. 2. Sposób dokonania zabezpieczenia nie jest opisany w tym przepisie, lecz został odesłany do art. 27.

Regulacja ma charakter porządkujący, ponieważ wskazuje, że zabezpieczenie może dotyczyć nie tylko samych artykułów rolno-spożywczych, lecz również dokumentacji, innych związanych z kontrolą przedmiotów oraz pomieszczeń wykorzystywanych podczas czynności kontrolnych. Jednocześnie ust. 2 wprowadza wyłączenie spod tej zasady. Nie można na podstawie ust. 1 zabezpieczać artykułów rolno-spożywczych ulegających szybkim zmianom biochemicznym.

W praktyce przepis rozdziela więc artykuły objęte możliwością zabezpieczenia od tych, które ze względu na szybkie zmiany biochemiczne zostały z tego zakresu wyłączone. O tym, czy dany dokument, artykuł, przedmiot lub pomieszczenie ma związek z kontrolą, decyduje jego powiązanie z czynnościami kontrolnymi wskazanymi w art. 23 ust. 2. Samo zabezpieczenie powinno natomiast odbywać się w sposób określony w art. 27.

Przepis porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Dzięki tym definicjom określa, jak należy rozumieć zakres produktów, podmiotów i czynności objętych dalszymi regulacjami.

„Artykuły rolno-spożywcze” obejmują produkty rolne, runo leśne, dziczyznę oraz organizmy morskie i słodkowodne, zarówno jako surowce i półprodukty, jak i wyroby gotowe, w tym środki spożywcze i pasze dla zwierząt domowych. „Żywność” oraz „obrót” są zdefiniowane przez odesłanie do wskazanych przepisów rozporządzeń. „Jakość handlowa” dotyczy między innymi właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych, a także wielkości, masy, sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, o ile kwestie te nie są objęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Przepis wyjaśnia również znaczenie „partii produkcyjnej” i „próbki”, co pozwala odnosić kontrolę do określonej ilości produktu oraz do pobranej z niej części. „Producentem” może być osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, która produkuje, paczkuje lub wprowadza artykuły do obrotu na określonym terytorium.

Szczególne znaczenie ma definicja artykułu „zafałszowanego”. Obejmuje ona produkt o niezgodnym składzie lub zmienionym oznakowaniu, jeżeli działania te istotnie naruszają interesy konsumentów finalnych, zwłaszcza przez ukrycie składu, podanie nieprawdziwej nazwy albo danych dotyczących składu, pochodzenia, trwałości, zawartości netto lub klasy jakości. Przepis obejmuje także sprzedaż na odległość oraz zakup kontrolny dokonywany anonimowo przez pracownika właściwej Inspekcji. Pkt 3 i 6 wskazuje jako uchylone.

Przepis określa zasady dobrowolnej oceny jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wykonywanej na wniosek zainteresowanego przedsiębiorcy. Ocena polega na sprawdzeniu, czy artykuły spełniają wymagania dotyczące jakości handlowej wynikające z przepisów, a także dodatkowe wymagania, jeżeli producent zadeklarował ich spełnienie. W ramach oceny mogą zostać przeprowadzone badania laboratoryjne.

Po zakończeniu czynności wojewódzki inspektor wydaje świadectwo jakości handlowej. Może ono zostać wydane także podmiotowi, który nie złożył wniosku, pod warunkiem że przedsiębiorca składający wniosek wyrazi na to zgodę. Świadectwo powinno służyć identyfikacji ocenianej partii artykułów, a jego wzór określa minister właściwy do spraw rynków rolnych w rozporządzeniu.

**Ocena, badania i świadectwo są odpłatne.** Opłaty obejmują również dojazd do miejsca oceny, a ich stawki, sposób i termin wnoszenia określa rozporządzenie wydane w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Jeżeli artykuły są przewożone jednym środkiem transportu, w jednej ładowni lub jednym kontenerze, pobiera się opłatę za jedno świadectwo oraz jedną ocenę. Nieuiszczone w terminie opłaty podlegają przepisom o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przepis wymaga także sporządzenia protokołu z pobierania próbek na potrzeby oceny, przy czym do protokołu odpowiednio stosuje się przepisy art. 28 ust. 3-6. W praktyce regulacja porządkuje cały tok postępowania, od wniosku i ewentualnych badań, przez pobranie próbek i rozliczenie opłat, do wydania dokumentu potwierdzającego wynik oceny.

Przepis określa zasady ponoszenia opłat za czynności kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz kontroli materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Obowiązek zapłaty powstaje, gdy kontrola wykaże niezgodność artykułów z wymaganiami jakości handlowej albo z dodatkowymi wymaganiami zadeklarowanymi przez producenta. Obejmuje także przypadki nieprawidłowego wprowadzania do obrotu lub oznakowania materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Regulacja dotyczy kontroli granicznej, innych kontroli jakości handlowej, w tym sprzedaży na odległość, oraz kontroli przeprowadzanych na podstawie przepisów odrębnych.

Wysokość opłaty za badania laboratoryjne ustala Główny Inspektor, a za pozostałe czynności kontrolne wojewódzki inspektor. Kontrolowany otrzymuje informację wskazującą sposób obliczenia opłaty w terminie 30 dni od podpisania protokołu albo przekazania wyników badań. Opłatę należy uiścić w ciągu 30 dni od doręczenia tej informacji, na rachunek właściwego inspektoratu. Brak zapłaty skutkuje wydaniem decyzji w sprawie wysokości opłaty.

Przepis wyznacza również maksymalne poziomy opłat, odrębne dla badań laboratoryjnych i pozostałych czynności kontrolnych, oraz przewiduje określenie ich stawek w rozporządzeniu. Jeżeli badania wykonuje wyspecjalizowane laboratorium, opłata odpowiada kosztom tych badań. Do opłat stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a ich należności mogą być przymusowo ściągnięte w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązanie nie powstaje, jeżeli informację doręczono po upływie 5 lat od końca roku, w którym przeprowadzono kontrolę.

Przepis określa podstawową zasadę dotyczącą artykułów rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu. Takie artykuły powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, ale tylko wtedy, gdy wymagania te zostały określone w przepisach o jakości handlowej. Oznacza to, że obowiązek odnosi się do wymagań istniejących w tych przepisach, a nie do warunków niewskazanych w ich treści.

Odrębną kategorię stanowią dodatkowe wymagania dotyczące danego artykułu. Stają się one istotne wówczas, gdy ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Przepis wiąże więc te wymagania z deklaracją producenta, obok wymagań wynikających bezpośrednio z przepisów o jakości handlowej. W praktyce znaczenie ma zatem zarówno to, jakie wymagania zostały określone w przepisach, jak i to, czy producent zadeklarował spełnienie dodatkowych warunków.

Ustęp 2 wskazuje sposób, w jaki mogą być określane wymagania w zakresie jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego. Może to nastąpić w szczególności przez ustalenie jego klasy jakości. Klasa jakości stanowi więc jeden ze sposobów opisania wymagań odnoszących się do artykułu. Przepis nie ogranicza określania wymagań wyłącznie do tej formy, ponieważ posługuje się sformułowaniem „w szczególności”. Całość regulacji łączy zatem obowiązek spełniania określonych wymagań z możliwością ich konkretyzowania między innymi przez wskazanie klasy jakości.

Przepis określa katalog wykroczeń przeciwko wymaganiom dotyczącym jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz wskazuje, że za wszystkie wymienione czyny grozi kara grzywny. Odpowiedzialność obejmuje zarówno naruszenia ogólnych obowiązków związanych z obrotem artykułami rolno-spożywczymi, jak i szczegółowe uchybienia dotyczące jaj, mięsa drobiowego oraz klasyfikacji tusz.

W ust. 1 wymieniono między innymi stosowanie niezatwierdzonych urządzeń do oceny klas jakości, niewłaściwe składowanie lub transport, brak zgłoszenia działalności wojewódzkiemu inspektorowi, nieprzekazanie żądanych informacji organowi Inspekcji oraz niewykonanie obowiązków przez rzeczoznawcę. Ust. 2 odnosi się do jaj, w szczególności do ich klasyfikacji, pakowania, znakowania i prowadzenia wymaganej ewidencji przez producentów, punkty odbioru oraz zakłady pakowania.

Ust. 4 reguluje naruszenia obowiązków dotyczących mięsa drobiowego. Obejmuje między innymi brak lub nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji, brak kontroli zawartości wody oraz wprowadzanie do obrotu kurczaków mrożonych lub głęboko mrożonych niespełniających określonych wymagań. Kolejne jednostki redakcyjne dotyczą klasyfikacji i ustalania masy tusz wieprzowych oraz wołowych. Karze podlega między innymi wykonywanie tych czynności bez uprawnień lub niezgodnie z wymaganiami, brak dokumentacji, nieprawidłowe znakowanie tusz, nieprzekazywanie wyników klasyfikacji dostawcom oraz stosowanie niezatwierdzonych metod.

Przepis obejmuje także szczególne obowiązki rzeźni świń i bydła oraz wymagania dotyczące klasyfikacji bydła poniżej 12. miesiąca życia i znakowania mięsa. Zgodnie z ust. 5 orzekanie w sprawach wszystkich czynów wskazanych w ust. 1-4e odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Art. 40a określa naruszenia, za które można nałożyć administracyjne kary pieniężne, oraz zasady ich ustalania i egzekwowania. Sankcje dotyczą przede wszystkim uniemożliwiania lub utrudniania kontroli Inspekcji, wprowadzania do obrotu artykułów rolno-spożywczych niespełniających wymagań jakości handlowej albo zafałszowanych, a także niewykonywania obowiązków związanych z klasyfikacją i ustalaniem masy tusz. Karą objęto również niewykonanie obowiązków z art. 7 ust. 3 lub 4, decyzji z art. 29 ust. 1 oraz wprowadzanie do obrotu niespełniających wymagań materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Wysokość kary zależy od rodzaju naruszenia. Może być określona jako wielokrotność przeciętnego wynagrodzenia, część przychodu albo wartość korzyści majątkowej, przy zachowaniu wskazanych minimów, między innymi 200 zł, 500 zł lub 1000 zł. Ponowne wprowadzenie produktu tego samego rodzaju z tą samą wadą powoduje podwyższenie kary o kary nałożone w okresie 24 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli. Osobno sankcjonowane jest usunięcie lub zmiana bez zgody wojewódzkiego inspektora zabezpieczeń ustanowionych na podstawie art. 27.

Kary wymierza w drodze decyzji Główny Inspektor albo właściwy wojewódzki inspektor. Przy ustalaniu ich wysokości uwzględnia się między innymi szkodliwość czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu, jego obroty i przychód oraz wartość kontrolowanych artykułów. W określonych przypadkach możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Informacje z decyzji dotyczących wprowadzania do obrotu artykułów zafałszowanych podaje się do publicznej wiadomości, z pominięciem tajemnicy przedsiębiorstwa. Kara jest płatna w terminie 30 dni od ostateczności decyzji.

Przepis określa podstawowy wymóg dotyczący języka oznakowania artykułów rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu. Zgodnie z ust. 1 takie artykuły muszą być oznakowane co najmniej w języku polskim. Oznacza to, że język polski stanowi minimalny element oznakowania wymagany dla produktów objętych tym przepisem. Sformułowanie „co najmniej” wskazuje, że przepis wyznacza dolną granicę wymogu językowego, nie ograniczając samego oznakowania wyłącznie do języka polskiego.

Zakres obowiązku jest związany z wprowadzaniem artykułów rolno-spożywczych do obrotu. Przepis nie rozwija sposobu ani formy oznakowania, lecz wskazuje konkretną cechę, którą musi ono posiadać, czyli obecność języka polskiego. W praktyce znaczenie tej regulacji polega na tym, że informacje przekazywane przy obrocie takimi artykułami powinny być dostępne w tym języku, jeżeli produkt jest wprowadzany do obrotu na terytorium objętym działaniem przepisu.

Ust. 2 i 3 mają status „uchylony”, dlatego nie ustanawiają obecnie żadnych dodatkowych zasad ani wyjątków w ramach przytoczonej regulacji. Szczególne wyłączenie przewidziano w ust. 4. Wymóg znakowania w języku polskim nie dotyczy artykułów rolno-spożywczych przeznaczonych do wywozu poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. O zastosowaniu wyjątku decyduje zatem przeznaczenie produktu do wywozu, a nie sam fakt jego przynależności do kategorii artykułów rolno-spożywczych. Przepis rozróżnia więc produkty wprowadzane do obrotu oraz produkty przeznaczone poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepis określa dodatkowy obowiązek dotyczący znakowania artykułów rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu. Każdy taki artykuł powinien być oznaczony kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej. Kod ma umożliwiać identyfikację artykułu z danej partii, a więc wskazanie jego związku z określoną partią produkcyjną.

Ustawa wskazuje trzy cechy, które musi mieć oznaczenie. Kod powinien być:

- **widoczny**, czyli możliwy do dostrzeżenia,
- **czytelny**, czyli możliwy do odczytania,
- **nieusuwalny**, czyli trwale umieszczony na artykule lub w sposób związany z jego oznakowaniem.

Wymogi te odnoszą się nie tylko do samego istnienia kodu, lecz także do jego formy. Oznaczenie ma być praktycznie dostępne dla identyfikacji i nie może zostać łatwo usunięte. Kod nie jest nadawany przez dowolny podmiot, ponieważ ust. 2 wyraźnie przypisuje tę czynność producentowi.

Znaczenie przepisu polega na powiązaniu artykułu rolno-spożywczego z partią produkcyjną jeszcze na etapie jego wprowadzania do obrotu. Dzięki temu kod pełni funkcję identyfikatora konkretnej partii, a wymaganie jego widoczności, czytelności i nieusuwalności ma zapewniać możliwość posłużenia się tym oznaczeniem w odniesieniu do danego artykułu. Regulacja obejmuje zatem zarówno obowiązek umieszczenia kodu, jak i określa jego podstawowe właściwości oraz podmiot odpowiedzialny za jego nadanie.

Przepis ustanawia ogólny wymóg dotyczący postępowania z artykułami rolno-spożywczymi na dwóch etapach: podczas ich składowania oraz transportu. Oba te procesy powinny być prowadzone w sposób zapewniający utrzymanie ich właściwej jakości handlowej. Oznacza to, że sposób przechowywania i przewożenia nie może prowadzić do pogorszenia jakości, która powinna zostać zachowana w odpowiednim stanie.

Kluczowe znaczenie ma cel wskazany w przepisie, czyli utrzymanie właściwej jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Przepis nie opisuje konkretnych warunków składowania ani transportu, nie wskazuje również szczegółowych metod postępowania. Posługuje się ogólną formułą, zgodnie z którą sposób wykonywania tych czynności ma zapewniać osiągnięcie określonego rezultatu.

W praktyce regulacja obejmuje cały okres, w którym artykuły są przechowywane lub przewożone. Znaczenie ma nie tylko sam stan artykułu w chwili rozpoczęcia składowania albo transportu, lecz także to, czy zastosowany sposób postępowania pozwala zachować jego właściwą jakość handlową. Obowiązek został sformułowany łącznie dla obu rodzajów czynności, dlatego dotyczy zarówno warunków przechowywania, jak i sposobu przewozu. Jest to norma o charakterze zabezpieczającym, ponieważ wiąże organizację składowania i transportu z koniecznością ochrony jakości artykułów rolno-spożywczych.

w sprawie zbieranych danych rynkowych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2021/589/text/O/D20210589.pdf

Artykuły spożywcze

Artykuły spożywcze w przepisach

o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.13 przepisów

w sprawie zbieranych danych rynkowych2 przepisy