Akt notarialny

Akt notarialny jest urzędowym dokumentem sporządzanym przez notariusza w celu stwierdzenia dokonania czynności prawnej oraz jej treści. Może dokumentować zarówno umowę, jak i jednostronne oświadczenie woli, a także inne czynności wymagające szczególnej formy. Sporządzenie aktu następuje w obecności osób uczestniczących w czynności, po ustaleniu ich tożsamości oraz ocenie, czy działają świadomie, swobodnie i zgodnie z prawem.

Akt notarialny ma sformalizowaną treść. Powinien wskazywać między innymi datę i miejsce sporządzenia, dane notariusza i uczestników, opis dokonanej czynności oraz oświadczenia stron. Przed podpisaniem dokument jest odczytywany. Uczestnicy powinni potwierdzić, że jego treść rozumieją i że odpowiada ona ich woli. Wszelkie poprawki, dopiski i przekreślenia muszą zostać omówione i potwierdzone w sposób określony przepisami. Akt podpisują uczestnicy oraz notariusz.

Forma aktu notarialnego jest wymagana w przypadkach wskazanych w przepisach, a jej niezachowanie może powodować nieważność czynności. Dotyczy to w szczególności umów przenoszących własność nieruchomości, ustanawiających odrębną własność lokalu lub użytkowanie wieczyste, a także niektórych czynności związanych z ograniczonymi prawami rzeczowymi. W tej formie zawiera się również określone umowy i statuty spółek oraz umowy majątkowe małżeńskie. Akt może być sporządzony także wtedy, gdy przepisy nie wymagają tej formy, lecz strony chcą urzędowego utrwalenia czynności.

Dokument sporządzony przez notariusza ma charakter dokumentu urzędowego i korzysta ze szczególnej mocy dowodowej. Oryginał aktu pozostaje w kancelarii notarialnej, natomiast uczestnicy otrzymują jego wypisy, które służą do wykazywania treści czynności i załatwiania spraw przed sądami lub organami. Akt notarialny należy odróżnić od protokołu notarialnego, który służy przede wszystkim utrwaleniu określonego przebiegu zdarzenia lub czynności, na przykład otwarcia i ogłoszenia testamentu.