Sygn. akt
XVII AmE 253/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 października 2024 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący –
Sędzia SO Małgorzata Wiliński
Protokolant –
sekretarz sądowy Magdalena Ratajczyk
po rozpoznaniu w dniu 9 października 2024 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania
(...) (...) spółka jawna w Ł.
przeciwko
Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 31 marca 2023 r. znak: (...). (...)
(...)
DKN
: (...)
1.
oddala odwołanie,
2.
zasądza od powoda (...) (...) spółka jawna w Ł. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, do dnia zapłaty.
SSO Małgorzata Wiliński
Sygn. akt XVII AmE 253/23
UZASADNIENIE
wyroku z dnia 9 października 2024 r.
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 31 marca 2023 r., znak: (...). (...)
(...) DKN: (...), na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2, ust. 2h pkt. 4, art. 56 ust. 6 oraz 6a
ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
(Dz.U. z 2022 r. poz. 1385 z późn. zm.) oraz art. 104
ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), art. 30 ust. 1
ustawy– Prawo energetyczne
, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy (...) (...) Sp. j. z siedzibą w Ł. o numerze identyfikacji podatkowej (NIP) (...) (dalej: „Przedsiębiorca”) w związku z niezachowaniem terminu na złożenie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d
ustawy – Prawo energetyczne
, za miesiące od kwietnia do sierpnia 2022 r., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki orzekł, że:
1)
przedsiębiorca nie zachował terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu (dalej „sprawozdanie”), o którym mowa w art. 43d
ustawy– Prawo energetyczne
za miesiące od kwietnia do sierpnia 2022 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,
2)
za działanie opisane w pkt 1 wymierzył przedsiębiorcy karę pieniężną w łącznej wysokości 50.000,00 (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych), w tym:
a)
10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc kwiecień 2022 r.,
b)
10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2022 r.,
c)
10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2022 r.,
d)
10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2022 r.,
e)
10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2022 r.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...) (...) Sp. j. z siedzibą w Ł. zaskarżając ją w całości.
Odwołująca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1)
art. 58 § 2
ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
, w związku z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej jako ustawa (...)19 - poprzez zawężanie podstaw przywrócenia terminu przewidzianych art. 15zzzzzn2
ustawy (...)19 jedynie do przyczyn związanych ze stanem epidemii (...)19, - błędne dokonanie wykładni językowej , bez dokonania wykładni funkcjonalnej art. 15zzzzzn2
ustawy o (...)19, wykładni celowościowej i systemowej zewnętrznej,
2)
art. 7, 77, 80 u
stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
- poprzez zaniechanie zebrania i oceny materiału dowodowego w zakresie możliwości przywrócenia terminu na zasadach wskazanych w treści 58 par 2
ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
,
3)
art. 56 ust. 6a
Prawa energetycznego
poprzez niewłaściwą wykładnię przesłanki znikomego stopnia szkodliwości czynu, a w rezultacie niezastosowanie w sprawie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, mimo istniejących ku temu podstaw.
Na tej podstawie odwołująca spółka wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji, lub
- zmianę decyzji poprzez odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:
1)
oddalenie odwołania,
2)
zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. pełnomocnik odwołującej spółki wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (k. 73).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Przedsiębiorca (...) (...) spółka jawna w Ł. wpisana jest do Rejestru Podmiotów Przywożących prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki pod nr (...) od dnia 16 lutego 2021 r..
Dowód: okoliczność bezsporna
Pismem z 12 września 2022 r., znak: (...). (...)
(...) DKN (...), Prezes URE zawiadomił spółkę o uchybieniu przez nią terminu złożenia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące od lutego 2021 r. do marca 2022 r. Ponadto na podstawie art. 15zzzzzn
(
2) ust. 2
ustawy COVID
poinformowano o możliwości złożenia przez przedsiębiorcę w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za wskazane miesiące. Pismo to zostało doręczone przedsiębiorcy w dniu 16 września 2022 r.
Dowód: zawiadomienie z 12.12.2022 r., potwierdzenie odbioru (k. 18 -20 akt adm.).
W dniu 18 października 2022 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wpłynęło pismo przedsiębiorcy z 12 października 2022 r., którym spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zaległych sprawozdań o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu. Spółka wyjaśniła, iż uchybienie terminu do ich złożenia wynikało ze stanu epidemii i związanymi z tym trudnościami w prowadzeniu działalności, tj. ograniczenia działalności czy nieobecności pracowników.
Jednocześnie do pisma dołączono zaległe sprawozdania za okres od lutego 2021 r. do września 2022 r.
Dowód: pismo wraz ze sprawozdaniami (k. 6-16 akt adm.).
Pismem z 19 października 2022 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki poinformował, iż na skutek złożonego wniosku o przywrócenie terminu na złożenie zaległych sprawozdań za miesiące od lutego 2021 r. do marca 2022 r. wystąpiły łączne warunki, o których mowa w art. 15zzzzzn
2 ust. 1 i 2 ustawy COVID. W związku z tym urząd uznał, iż termin złożenia sprawozdań za okres od lutego 2021 r. do marca 2022 r. został zachowany.
Dowód: informacja z 19 października 2022 r. (k.4 akt adm.)
W dniu 9 listopada 2022 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zawiadomił przedsiębiorcę, iż wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, za niezachowanie terminu na złożenie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d
ustawy Prawo energetyczne
, za miesiące od kwietnia do sierpnia 2022 r. wyznaczając termin 14 dni na złożenie wyjaśnień dotyczących przyczyn niezachowania terminu na złożenie sprawozdania za okres od kwietnia do sierpnia 2022 r. Przedsiębiorca odebrał pismo w dniu 15 listopada 2022 r.
Dowód: informacja z 9 listopada 2022 r. (k.1 akt adm.), potwierdzenie odbioru (k. 3v akt adm.).
Przedsiębiorca pismem z 28 listopada 2022 r. wystąpił z prośbą o wydłużenie terminu na złożenie wyjaśnień do dnia 15 grudnia 2022 r. Prezes URE wyraził zgodę na przedłużenie oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 31 stycznia 2023 r.
Dowód: pismo z 28 listopada 2022 r. (k. 33 akt adm.). Pismo z 6 grudnia 2022 r. (k. 37 akt adm.).
Przedsiębiorca pismem z 8 stycznia 2023 r. wystąpił z prośba o ograniczenie kognicji w zakresie wymierzenia kary do okresu od czerwca 2022 r. do sierpnia 2022 r. w związku z regulacją art. 15zzzzzn
2 ust. 1 i 2
ustawy COVID.
Dowód: pismo z 8 stycznia 2023 r. (k. 37 akt adm.).
Pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, znak: nr (...). (...) (...) DKN: (...) zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, a także o tym co składa się na zebrany materiał dowodowy oraz został poinformowany o możliwości złożenia w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień. W piśmie Prezes Urzędu Regulacji Energetyki poinformował również o niezakończeniu w terminie, przewidzianym w art 35 §
3 Kodeksu postępowania administracyjnego
postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. W związku z powyższym, został wyznaczony nowy termin zakończenia postępowania administracyjnego do dnia 28 lutego 2023 r. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 30 stycznia 2023 r. Termin zakończenia postępowania został przedłużony do 31 marca 2023 r. 31 marca 2023 r. została wydana zaskarżona decyzja.
Dowód: zawiadomienie Prezesa URE . – k. 41v akt administracyjnych
potwierdzenie odbioru – k. 42v akt administracyjnych
pismo z 14 lutego 2023 r. - k. 45 akt administracyjnych
decyzja z 31 marca 2023 r. – k. 47-53v akt administracyjnych
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o bezsporne twierdzenia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia 31 marca 2023 r.., oraz dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych. Prawdziwość tych twierdzeń i dokumentów nie była kwestionowana przez żądną ze stron, a tym samym mając na uwadze normę art. 229 k.p.c. i art. 230 k.p.c. stanowiły one podstawę poczynionych ustaleń.
Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawę wydania spornej decyzji stanowił art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2, ust. 2h pkt. 4, art. 56 ust. 6 oraz 6a
ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. prawo energetyczne
(Dz.U. z 2022 r. poz. 1385 z późn. zm.).
Pierwszy ze wskazanych przepisów reguluje, że karze pieniężnej podlega ten kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d
ustawy. Z kolei przepis wskazany
in fine zakłada, iż przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi Agencji Rezerw Strategicznych oraz URE, miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.
Odwołanie wskazuje, iż zaskarżona została cała decyzja z dnia 31 marca 2023 r., znak: (...). (...)
(...) DKN: (...). Decyzja ta swą treścią obejmowała ustalenie, że przedsiębiorca (...) (...) Sp. j. z siedzibą w Ł. nie zachowała terminu na złożenie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d
ustawy Prawo energetyczne
za miesiące od kwietnia 2022 r. do sierpnia 2022 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, wobec czego na przedsiębiorcę nałożono karę pieniężną w łącznej wysokości 50.000,00 zł.
Omawiając treść wydanego w sprawie wyroku, mocą którego oddalono odwołanie, Sąd odniesie się do zarzutów przedstawionych w pkt 1-3 odwołania.
W myśl art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn
2
ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 374,
dalej jako (...)19) w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu (...)19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Przytoczony przepis wprowadzony został
ustawą o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255) i wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r. Natomiast mocą przepisów
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U.2022. poz. 1027), w tym §1 i 3, odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii z dniem 16 maja 2022 r.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, choć przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1
ustawy o COVID-19 wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r., a więc już po upływie terminu na złożenie przez skarżącą wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, to obejmuje on zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. ( § 1
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027) (tak
. np. I SA/Gd 58/23, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, LEX nr 3508043 - wyrok z dnia 15 marca 2023 r.)
W związku z powyższym, w ocenie Sądu instytucja przywrócenia terminu na mocy art. 15zzzzzn
2 ust. 1 i 2
ustawy COVID nie ma zastosowania do terminów administracyjnym, którym uchybiono po okresie obowiązywania stanu epidemii. Tym samym, Prezes Urzędu nie był zobligowany do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia mu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przedmiotowe uchybienie nie nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, tyko po 16 maja 2022 r.. Słusznie Prezes URE wskazał
na rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. (Dz. U. 2022. poz. 1027). To nim odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii. Rozporządzenie weszło życie z dniem ogłoszenia, tj. 16 maja 2022 r., a więc od tego dnia stało się niedozwolone powoływanie na treść przepisu 15zzzzzn
2 ust. 1 i 2
ustawy COVID i dokonywanie zawiadomień przez Urząd.
Ustawodawca nie sporządził przepisów przejściowych, tym samym, nic nie wskazuje na stosowanie określonych w tych przepisach regulacji po dniu ustania stanu epidemii w związku z zakażeniem koronawirusem.
Na marginesie należy zauważyć również, iż wniosek o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzony zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2
ustawy (...)19, rozstrzygany powinien być w oparciu o art. 58 k.p.a. (jedyna modyfikacja to obowiązek zawiadomienia o uchybieniu i związanym z nim wnioskiem). Nadal wnioskodawca musiałby uprawdopodobnić okoliczności, które stanowiły przeszkodę w zachowaniu powyższego terminu, a jednocześnie, że nastąpiło to bez jego winy.
Samo złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn2
ustawy covidovej nie przekłada się na obowiązek uwzględnienia tego żądania. Obowiązujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 16 maja 2022 r. stan epidemii, jakkolwiek wiązał się z wieloma ograniczeniami i utrudnieniami, to jednak nie przełożył się na całkowity paraliż funkcjonowania organów administracji publicznej, które przez cały ten okres nie zaprzestały swojej działalności. W okresie tym funkcjonowały również usługi pocztowe. Zachowanie terminów określonych prawem w czasie stanu epidemii było zatem co najwyżej utrudnione, a nie uniemożliwione, stąd też stan epidemii sam w sobie nie może stanowić okoliczności przesądzającej o zasadności przywrócenia terminu (
tak II SA/Lu 137/24 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, LEX nr 3734363 - wyrok z dnia 23 kwietnia 2024 r.). Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą bezwzględnie usprawiedliwiać i same przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów (
tak wyrok WSA w Kielcach z 18.07.2024 r., I SA/Ke 227/24, LEX nr 3743424.)
Nadto, Sąd wyjaśnia rozumienie pojęcia terminów prawa administracyjnego wskazanego w art. 15 zzzzzn
2
ustawy covid. Niewątpliwie do grupy tej należy zaliczyć terminy prawa materialnego, ustawowe, oraz terminy zawite. Bezspornym jest także, że w większości terminy określone przepisami
ustawy Prawo energetyczne
należy zaliczyć do kategorii terminów prawa materialnego (
zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt VII AGa 43/19, opubl. Lex nr 2788573). Terminy te związane są bowiem z prawami podmiotowymi, których źródłem jest norma prawna. Realizacja takiej normy prawnej tworzy określone stosunki prawne, a dalej jest źródłem konkretnych praw i obowiązków. Z prawa podmiotowego wypływają uprawnienia, którym odpowiadają ciążące na innych podmiotach obowiązki. Terminem materialnym jest więc okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie autorytatywnej konkretyzacji norm prawa materialnego lub bezpośrednio z mocy prawa. Innymi słowy termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych (
zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA z 1997 r. z. 2, poz. 56, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. VI SA/Wa 1845/07). Uchybienie terminowi materialnemu skutkuje wygaśnięciem z mocy prawa dopuszczalności realizacji uprawnienia.
Co do zasady terminy prawa materialnego nie podlegają przedłużeniu oraz nie są przywracane. Wyjątek stanowi przytoczony wyżej przepis art. 15 zzzzzn
2
ustawy covid. Jest to rozwiązanie ekstraordynaryjne, mające za zadanie łagodzenie występujących wobec epidemii skutków upływu terminów prawa administracyjnego.
Ustawa zmieniająca, mocą której wprowadzono normę art. 15 zzzzzn
(
2)
ustawy covid nie zawierała przepisów przejściowych. Dlatego też, uwzględniając powyższe wytyczne, zakres jej obowiązywania należało w pierwszej kolejności określić na podstawie brzmienia przepisu. Jego wykładnia językowa wskazuje natomiast, że zawiera jedynie ograniczenie czasowe związane z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego w powodu COVID-19. Stan ten, zgodnie z
rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii z dnia 20 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 491) ogłoszony został w okresie od 20 marca 2020 r., a jego odwołanie nastąpiło dopiero
rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii z dnia 12 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027), z dniem 16 maja 2022 r.. Wykładnia językowa przepisu wskazuje zatem, że intencją ustawodawcy było uregulowanie kwestii przywracania terminów prawa administracyjnego, które upływały w okresie tegoż stanu epidemii. Skoro zaś, jak to wskazano wyżej, stan ten występował od 20 marca 2020 r. do 16 maja 2022 r., to należy przyjąć że do tej daty z mocy prawa nastąpił skutek wynikający z normy prawnej. Natomiast fakt, że przepis wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r. oznacza tylko tyle, że od tej daty na przyszłość możliwe jest powoływanie się na skutki prawne, które ta norma wiąże z wcześniejszym faktem stanu epidemii (
por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1776/21, opubl. LEX nr 3401282). Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że zagadnienie wejścia w życie ustawy odnosi się do nabrania przez określone przepisy prawa mocy obowiązującej, a więc i początku wywoływania przez nie skutków prawnych. Zagadnienie objęcia ustawą stanów faktycznych, które miały miejsce przed dniem jej wejścia w życie, odnosi się natomiast do zupełnie odmiennej kwestii tj. wywodzenia z ustawy określonych skutków prawnych, gdyż dana norma, aby mogła być stosowana przez kompetentne organy musi najpierw obowiązywać. Retroaktywność (retroakcja) nowego prawa polega więc na wprowadzeniu odpowiednich reguł kompetencyjnych i powiązanych z nimi reguł materialnych o charakterze konkretyzowalnym, które nakazują na przyszłość (
pro futuro) wiązać nowe skutki prawne ze stanami faktycznymi, względem których w płaszczyźnie normatywnej powstały już skutki prawne. Jednocześnie normy tego rodzaju nakazują przyjmować w procesach stosowania (lub przestrzegania) prawa, że nowe skutki prawne powstały w płaszczyźnie normatywnej z mocą wsteczną (
ex tunc). Tak więc retroakcja (wsteczne działanie) prawa musi być rozważana w sferze zakresu czasowego powstania skutków prawnych w płaszczyźnie normatywnej (
tak Kamiński Marcin, Prawo administracyjne intertemporalne, Część III Podstawowe elementy strukturalne prawa administracyjnego intertemporalnego, Rozdział 14 Zagadnienie retroaktywności norm prawa administracyjnego, Opublikowano: LEX 2011).
Wyraźnie wskazuje się na możliwość przywracania przepisów prawa administracyjnego, które upłynęły w okresie stanu epidemii (
por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1991/21, opubl. Lex nr 3406952). Za taką interpretacją obowiązywania czasowego przepisu przemawia także funkcja wprowadzenia regulacji. Przepis ten ma na celu dać ochronę uczestnikom obrotu prawnego w wyjątkowym okresie stanu epidemii, kiedy to normalna ich aktywność, a także działania instytucji publicznych, było znacznie ograniczone i utrudnione. Cele te powinny zatem wyznaczać kierunek interpretacji i stosowania tych przepisów. Przy ich uwzględnieniu, podmioty obowiązane do składania terminowych sprawozdań do Prezesa Urzędu, nie powinny być różnie traktowane w zależności od tego, kiedy upływał termin do złożenia sprawozdania, nawet jeśli miało to miejsce zaraz po odwołaniu stanu epidemii – tak jak w niniejszej sprawie 20 maja 2022 r. Zasadnicze znaczenie ma tu jedynie okres obowiązywania stanu pandemii.
Analogiczne poglądy odnoszące się do zakresu czasowego obowiązywania omawianej normy prezentowane są licznie w orzecznictwie sądów administracyjnych (
zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 1631/21, opubl. LEX nr 3360274 oraz Wojewódzkie Sądu Administracyjne: w Białymstoku, wyrok z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 38/22, Lex nr 2684050, w Poznaniu z dnia 16 września 2022 r. sygn. akt III SA/Po 94/22, LEX nr 3411981, w Krakowie z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 256/22, opubl. LEX nr 3357392, w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1254/21, opubl. LEX nr 3352154).
Zdaniem Sądu wydanie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzji w przedmiocie stwierdzenia niezachowania terminu do złożenia sprawozdania o jakim mowa w art. 43d
ustawy Prawo energetyczne
, z konsekwencją w postaci nałożenia kary pieniężnej za miesiące: od kwietnia do sierpnia 2022 – było prawidłowe. Prezes uwzględnił instytucje przywrócenia terminu prawa materialnego przewidzianą w art. 15 zzzzzn
2 §
1 ustawy covid. Obowiązkiem Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki było najpierw udzielenie odwołującej spółce informacji o uchybieniu terminu i umożliwienie w ten sposób złożenia w ciągu kolejnych 30 dni wniosku o jego przywrócenie, jedynie w stosunku do okresu obejmującego stan epidemii, co też uczynił.
Oceniając analizowany problem pod kątem wykładni, Sąd doszedł do przekonania, iż wykładnia językowa przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn
2, jest wsparta wykładnią celowościową i systemową, tym samym pozostałe dwie wykładnie nie doprowadziły do wykładni odmiennej. Strona przy tym nie zaprezentowała stanowisk doktryny bądź orzecznictwa na poparcie innych wykładni przepisu ustawy covidowej.
Poniżej Sąd przedstawi stanowisko, co do pozostałych zarzutów odwołania. W odniesieniu do sprawozdań złożonych po terminie strona wnosiła o odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 56 ust. 6a
ustawy Prawo energetyczne
.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że odstąpienie od wymierzenia kary stanowi wyraz tzw. uznania administracyjnego, rozumianego jako uprawnienie organu do wyboru konsekwencji prawnej. Uznanie to stanowi zatem sferą dyskrecjonalności, w ramach której organ władzy publicznej ma swobodę wyboru skutku prawnego, jaki w konkretnej sprawie będzie wiązał się z zaistnieniem danych okoliczności. Co istotne Prezes Urzędu nie ma obowiązku skorzystania z odstąpienia od wymierzenia kary, nawet wówczas gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym przepisie art. 56 ust.6a
ustawy. Wynika to z wykładni literalnej normy, która wskazuje, że prezes urzędu jedynie „może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Nie jest to więc tzw. decyzja związana, do której wydania obligują obowiązujące przepisy prawa (
por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).
Pozostawienie oceny spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej organowi regulacyjnemu, nie oznacza jednak, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu (
zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, a konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym wypadku. instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 (
op.cit), należy tu pamiętać że to Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego przepis art. 56 ust. 6a
ustawy należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasad równowagi i podziału władzy. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Szerzej ujmując oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy, a nadto że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Należy przy tym pamiętać, że omawiana instytucja stanowi wyjątek, który powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej na jakimkolwiek poziomie z podstawowymi funkcjami kary, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia. Podkreślenia wymaga, że z taka sytuacją nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, albowiem w ocenie Sadu, Prezes URE w sposób pełny i wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko, które Sąd podziela.
Przechodząc do podstaw odstąpienia od wymierzenia kary, to zgodnie z treścią art. 56 ust 6a
ustawy to pierwszymi, mogącymi występować alternatywnie przesłankami, jest zaprzestanie naruszania prawa lub realizacja obowiązku przez adresata kary. W stanie faktycznym jak w omawianej sprawie, kiedy to odwołujący nie wykonał w terminie obowiązków sprawozdawczych wyjaśnić przy tym należy, że na gruncie drugiej w wymienionych podstaw odstąpienia od wymierzenia kary odróżnić należy pojęcie niedopełnienia obowiązku jako przesłanki ogólnej do nałożenia kary pieniężnej, od niewłaściwej realizacji obowiązków ustawowych, co wiążę się min. z nieterminowym lub niepełnym ich wykonaniem. Samo niedopełnienie obowiązków ustawowych wymienionych w art. 56 ust. 1 ustawy uruchamia postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej i obliguje prezesa urzędu do jej nałożenia, natomiast późniejsze zrealizowanie tych obowiązków stanowi uprawnienie do odstąpienia od wymierzenia kary, którą w innym przypadku Prezes urzędu byłby obowiązany nałożyć (
zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17, Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 842/15, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).
Kolejną, konieczną, przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary jest znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Bo chociaż utrwalony zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, jest pogląd, że odpowiedzialność na podstawie przepisów ustawy
Prawo energetyczne
ma charakter obiektywny, wynikający z samego faktu naruszenia określonych norm prawnych, to gdy dochodzi do nałożenia kary pieniężnej, konieczne jest uwzględnienie różnego rodzaju elementów o charakterze subiektywnym, składających się na podmiotową stronę odpowiedzialności zagrożonej dolegliwymi karami pieniężnymi. O ile zatem do zastosowania klasycznych sankcji administracyjnych wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu niezgodności zachowania adresata z treścią normy, o tyle w przypadku oceny możliwości odstąpienia od jej wymierzenia, istotną rolę odgrywają czynniki o charakterze subiektywnym, odtwarzane w oparciu o analizę całokształtu zachowania karanego przedsiębiorcy, jego motywacji, kontekstu zarzucanego mu naruszenia, czy chociażby wpływu przedsiębiorstwa na uchybienie obowiązującym normom (
tak wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SK 36/14, opubl. Legalis nr 1187402). Ukształtowany jest przy tym pogląd, że oceniając, czy zachowanie sprawcy można zakwalifikować jako działanie o wysokiej lub znikomej społecznej szkodliwości, odwołać należy się więc do stopnia weryfikacji tego stopnia wypracowanego na gruncie prawa karnego (
zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 15 października 2014 r. III SK 47/13, opubl. Legalis nr 1086887 ).
Zgodnie z art. 115 § 2 k.k. przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu bierze się więc pod uwagę: (i) rodzaju i charakteru naruszonego dobra, (ii) rozmiaru wyrządzonej szkody, (iii) sposobu i okoliczności popełnienia czynu, (iv) wagi naruszonych obowiązków, (v) postaci zamiaru, (vi) motywacji sprawcy oraz (vii) rodzaju naruszonych reguł ostrożności i (viii) stopnia ich naruszenia. Wszystkie wymienione kryteria powinny zostać uwzględnione, albowiem konieczna jest ocena całościowa, odnosząca się do całokształtu okoliczności sprawy. Niemniej jednak powszechnie przyjmuje się, że dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu dominujące znaczenia ma strona przedmiotowa tj. rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem (
zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).
Sąd przychyla się do stanowiska Prezesa Urzędu, że jednym z dóbr chronionych przepisami ustawy jest terminowe i rzetelne pozyskiwanie przezeń danych o funkcjonowaniu rynku paliw ciekłych. W przypadku niedochowania terminu składnia sprawozdań wskazanych art. 43d
ustawy Organ zostaje pozbawiony wymaganych ustawowo informacji związanych z rodzajem oraz ilością przywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu. Ma to w pierwszej kolejności wpływ na kwartalny obowiązek sprawozdawczy nałożony przez ustawodawcę na Prezesa Urzędu, który po myśli art. 43d ust. 4
ustawy ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału. Podstawę raportu Prezesa stanowią sprawozdania składane przez przedsiębiorców w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Niewątpliwe zaniechanie odwołującej spółki spowodowało, że przy sporządzaniu raportu Prezes nie dysponował pełnymi informacjami o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych niezbędnych min. do regulowania działalności przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i polityką energetyczną państwa związanej z równoważeniem interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii (za II kwartał, tj. za miesiące- kwiecień, maj i czerwiec 2022, w połowie sierpnia Prezes nie miał jeszcze tych danych). Taka sytuacja prowadzi do utrudnienia oczekiwanego przez ustawodawcę skutku w postaci zapewnienia wiarygodnej i aktualnej informacji na temat rynku paliw ciekłych. Ponadto trzeba mieć na uwadze, że rzeczone sprawozdania miesięczne pozwalają także na badanie zgodności prowadzonej przez przedsiębiorców działalności z uprawnieniami wynikającymi z posiadanej koncesji lub wpisu do rejestru podmiotów przywożących toteż służyć mogą do prowadzenia, na podstawie art. 23
Prawa energetycznego
, kontroli lub postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej objętej koncesjami na wykonywanie działalności gospodarczej w dziedzinie paliw ciekłych oraz objętej wpisem do rejestru podmiotów przywożących w oparciu o plan kontroli, Służyć mogą zatem również wypełnieniu przez Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dyspozycji art. 32d ust. 3
ustawy nakazującej Prezesowi z urzędu, w drodze decyzji, wykreślić z rejestru podmiot przywożący, który w okresie kolejnych 6 miesięcy nie dokonał przywozu paliw ciekłych, lub też mogą zostać wykorzystane do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu sprawdzenie czy istnieją podstawy do złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Wymienione czynności organu mogą być właściwe realizowane tylko w przypadku terminowego składania sprawozdań miesięcznych, ponieważ stanowią podstawowe źródło bieżących informacji o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych. Terminowość wywiązywania się przez przedsiębiorców z obowiązków sprawozdawczych zabezpiecza Prezesowi sposobność niezwłocznego reagowania na ewentualne nieprawidłowości, zaś przekroczenie terminu wywołuje negatywny skutek w sferze monitoringu działalności przedsiębiorców.
W kontekście powyższego o znikomej społecznej szkodliwości czynu można mówić tylko wówczas, gdyby przekroczenie terminu do złożenia sprawozdania nie było znaczne. W szczególności jeżeli przekroczenie terminu nie wpływa na sporządzenie raportu kwartalnego przez Prezesa Urzędu. Taka sytuacja wystąpiła w odniesieniu do sprawozdań za lipiec i sierpień, które wpłynęły 18 października 2022 r. Jakkolwiek, biorąc pod uwagę aż 6 miesięczny okres, dający możliwość wykreślenia podmiotu przywożącego z rejestru, nie można przyjąć, że naruszenie dobra chronionego prawem jakim jest terminowość składania sprawozdań, świadczy o znikomym poziomie społecznej szkodliwości. Ustawowo uregulowana częstotliwość składania sprawozdań - co miesiąc, świadczy o zamiarze objęcia jak najbardziej szczegółowym nadzorem Państwa wykonywania działalności polegającej na przywozie paliw ciekłych. Rację ma także Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, że rozmiaru wyrządzonej szkody należy poszukiwać w chronionych wartościach, a jedną z nich jest właśnie omówiona terminowość wywiązywania się z obowiązków ustawowych. Oznacza to, że wyrządzona szkoda jest tym większa, im większe jest opóźnienie w jego złożeniu. Zaniechanie złożenia sprawozdania powoduje, iż przez tak długi okres organy nie posiadają wiedzy na temat rodzajów oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu, stąd nie mogą skorzystać z informacji jakie powinny im zostać przedstawione.
Niewątpliwie zaniechanie odwołującej spółki spowodowało, że przy sporządzaniu raportu za II kwartał 2022 Prezes URE nie dysponował pełnymi informacjami o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych niezbędnych m.in. do regulowania działalności przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i polityką energetyczną państwa związanej z równoważeniem interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Taka sytuacja prowadzi bowiem do utrudnienia oczekiwanego przez ustawodawcę skutku w postaci zapewnienia wiarygodnej i aktualnej informacji na temat rynku paliw ciekłych. Niemniej istotne jest uprawnienie Prezesa do wykreślenia podmiotów przywożących z rejestru na skutek braku sprawozdań, w okresie kolejnych 6 miesięcy.
W tym miejscu należy podkreślić, że odwołująca spółka na swój własny wniosek została wpisana do rejestru podmiotów przywożących, tym samym jej działania stanowiły podstawę dla Prezesa URE, że działalność swą rozpoczyna „podmiot przywożący”. Powyższa okoliczność nie może być pomijana przy ocenie społecznej szkodliwości czynu, albowiem w tym wypadku mamy do czynienia z podmiotem profesjonalnym. Odwołująca w niniejszym postępowaniu spółka, podejmując się prowadzenia takiej działalności powinna przedsięwziąć wszelkie niezbędne środki służące zapoznaniu się z wiążącymi się z tym faktem regulacjami prawnymi, już sam fakt wpisu do rejestru świadczy o tym, że takie działania zostały podjęte. Odwołująca nie może obecnie zasłaniać się
15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy Covid-19 w zakresie konieczności składania wiążących się z tym przewozem sprawozdań. Po pierwsze, każdy podmiot otrzymujący decyzję dotyczącą wpisu do rejestru uzyskuje m.in. pouczenie o obowiązkach wynikających z art. 43d
ustawy - Prawo energetyczne
. Po drugie, skoro odwołująca miała świadomość prawną związaną z koniecznością uzyskania takiego wpisu, należy przyjąć, że nic nie stało na przeszkodzie ku temu, aby zapoznać się ze wszystkimi regulacjami prawnymi związanymi z tym wpisem. Pouczenia w tym zakresie są powszechnie dostępne
via Internet, w tym na stronach internetowych Urzędu Regulacji Energetyki. Ponadto, w dobie powszechności dostępu do Internetu, nie ma także większych przeszkód, aby poznać treść obowiązujących ustaw, które zamieszczone są chociażby na stronach internetowych Sejmu RP (Internetowy System Aktów Prawnych) i nie jest przy tym konieczny dostęp do specjalnych programów prawniczych. Ponadto postawę odwołującej, działającej w formie spółki jawnej, należy oceniać w kontekście zasad wynikających z art. 355 k.c., a więc przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej działalności, przy której obowiązuje podwyższony miernik należytej staranności. Należyta staranność uzasadnia przy tym zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, skrupulatności i rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania. Obejmuje ona również znajomość obowiązujących przepisów prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Ocena tej staranności jest surowsza od staranności ogólnie wymaganej, albowiem stopień wymaganej staranności ulega podwyższeniu. Spostrzeżenia te dotyczą również okresu jakim była panująca epidemia, podczas której powszechnym stało się śledzenie dynamicznie zmieniających się regulacji prawnych.
Sąd dostrzegł ponadto, że rzeczone sprawozdania nie zostały przez spółkę złożone dobrowolnie, ale w wyniku zawiadomienia przedsiębiorcy przez Prezesa URE o niezłożeniu sprawozdań za okres obejmujący stan epidemii.
Wskazania wymaga, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy okoliczność „trudności” w prowadzeniu działalności, tj. ograniczenia działalności czy nieobecności pracowników, nie mogła przesądzić o odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej. Mamy do czynienia z podmiotem profesjonalnym, przedsiębiorcą, co do którego stosuje się podwyższony miernik staranności. Spółka powinna tak zorganizować pracę, aby nie zachodziły przeszkody w wykonywaniu obowiązków ustawowych, tym bardziej, że w omawianej sprawie nie mamy do czynienia z nagłą przeszkodą uniemożliwiającą terminowe składanie sprawozdań, ale w wielomiesięcznym zaniedbaniem w tym zakresie, i to co istotne, które wystąpiło już po wcześniejszych interwencjach Prezesa Urzędu.
W konsekwencji powyższego, przedstawione argumenty prowadziły do uznania, że okoliczności sprawy nie dają podstawy dla uznania, że niedopełnienie przez odwołującą spółkę obowiązku sprawozdawczego za miesiące wskazane w decyzji charakteryzuje się znikomą społeczną szkodliwością czynu, a tym samym zarzut naruszenia art. 56 ust. 6a
ustawy okazał się niezasadny. Zaakcentować należy, że nawet odmienna ocena faktorów składowych tej szkodliwości i tak nie uzasadnia przyjęcia, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki przekroczył granice uznania administracyjnego nakładając na odwołującego karę pieniężną.
Jeszcze raz podkreślić należy, że każda informacja o ilości sprowadzonych paliw ciekłych, lub braku ich przywozu, jest istotna z punktu widzenia działania Prezesa Urzędu. Informacja ta jest bowiem składową odnoszącą się do całego rynku energetycznego. Także ewentualny mały udział w rynku energetycznym mógłby przełożyć się na odstąpienie od wymierzenia kary tylko w sytuacji, gdyby przemawiały za tym dodatkowe okoliczności sprawy, a takimi nie był niewątpliwie okres po pandemii.
Faktem notoryjnym jest nadto, że początek 2022 r. to czas, w którym pandemia covid 19 nie miała już tak znamiennego wpływu na funkcjonowanie podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, aby uzasadniało to obronę odwołującej spółki. Mamy do czynienia z podmiotem profesjonalnym, który powinien tak zorganizować pracę w swoim przedsiębiorstwie, aby okoliczność ta nie stanowiła przeszkody w wykonywaniu obowiązków ustawowych, nawet bezpośrednio po odwołaniu stanu epidemii.
Dla wydanego wyroku nie miały znaczenia zarzuty wskazane w pkt 2 odwołania. Ewentualne naruszenie tych przepisów nie jest przedmiotem postępowania sądowego i nie stanowi samoistnej podstawy uchylenia decyzji w tym postępowaniu. Wniesienie do Sądu odwołania od decyzji administracyjnej wszczyna dopiero cywilne, pierwszoinstancyjne postępowanie sądowe, w którym Sąd dokonuje własnych ustaleń, rozważając całokształt materiału dowodowego. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązany był do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad rozkładu ciężaru dowodu i obowiązku stron w postępowaniu dowodowym (
vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt VI ACa 952/06). Wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej wszczyna bowiem postępowanie sądowe, w którym Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpoznaje sprawę od nowa, w zakresie przedmiotu sprawy. Sąd na nowo przeprowadza zatem postępowanie dowodowe, gromadząc materiał dowodowy w postępowaniu sądowym, z tego też względu przebieg postępowania administracyjnego nie ma wpływu na ostateczną decyzję podejmowaną przez Sąd. Do powoda należy zatem wykazanie, że zaprezentowane przez organ dowody nie pozwalają na konkluzję taką jak w decyzji, zaś rzeczą Sądu nie jest zastąpienie organu i przeprowadzenie postępowania od początku, a jedynie ocena legalności decyzji i w zależności od przewidzianych prawem możliwości bądź zmiana decyzji bądź jej uchylenie. Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego Sąd dokonuje ustaleń faktycznych oraz dokonuje subsumcji przepisów do ustalonego stanu faktycznego, czego skutkiem jest wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (
por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r., sygn. akt III CRN 120/91, Lex nr 3724; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt I CKN 265/98, Lex nr 35385; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I CKN 351 /99, Lex nr 38556; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I CKN 1036/98, Lex nr 52708).
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawie art. 479
53 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. zgodnie z którym, Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W myśl art. 98 par. 3 kpc Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Na podstawie art. 99 Stronom reprezentowanym przez radcę prawnego zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Ustalając koszty postępowania Sąd uwzględnił koszty zastępstwa procesowego określone na podstawie par. 14 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935) w wysokości 720 zł .
21.10.2024 r.
SSO Małgorzata Wiliński
Sygn. akt XVII AmE 253/23
ZARZĄDZENIE
(...)
21.10.2024 r.
SSO Małgorzata Wiliński