Postanowienie WZ 48/08

POSTANOWIENIE Z DNIA 22 LIPCA 2008 R. WZ 48/08 W odróżnieniu od wyroku wydanego na posiedzeniu (art. 100 § 3 k.p.k.), wyroku ogłoszonego na rozprawie (art. 100 § 1 k.p.k.) nie doręcza się stronie. W wypadku dokonania takiego doręczenia ze stosownym pou- czeniem (art. 100 § 6 k.p.k.), strona nie uzyskuje uprawnienia do wniesie- nia apelacji, jeżeli nie złożyła wniosku o doręczenie wyroku w terminie określonym w art. 422 § 1 k.p.k. Przewodniczący: Prezes SN J. Godyń. Sędziowie SN: W. Maciak, A. Tomczyk (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk S. Wójcicki. Sąd Najwyższy, w sprawie ppłka Roberta K., oskarżonego o popeł- nienie przestępstwa określonego w art. 177 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 22 lipca 2008 r. zażalenia oskarży- ciela posiłkowego na zarządzenie Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W. o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku u t r z y m a ł w mocy zaskarżone zarządzenie. U Z A S A D N I E N I E W dniu 9 maja 2008 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. wydał wyrok w sprawie ppłka Roberta K., oskarżonego o popełnienie przestępstwa okre- ślonego w art. 177 § 1 k.k. 2 W rozprawie tej nie uczestniczył oskarżyciel posiłkowy Zdzisław A. - zawiadomiony o jej terminie. Przy piśmie z dnia 13 maja 2008 r. na adres zamieszkania oskarży- ciela posiłkowego przesłano odpis nieprawomocnego wyroku wraz z pou- czeniem o trybie i terminie zaskarżenia. Nałożono też na niego obowiązek podpisania tekstu pouczenia i odesłania go do sądu. W piśmie tym nie po- dano podstawy prawnej opisanego postępowania. Omawiane pismo zosta- ło doręczone oskarżycielowi posiłkowemu w dniu 19 maja 2008 r., a w dniu 21 maja 2008 r. złożył on w sekretariacie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 maja 2008 r. Zarządzeniem o odmowie przyjęcia środka odwoławczego z dnia 28 maja 2008 r. Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w W. odmówił przyję- cia wniosku oskarżyciela posiłkowego o sporządzenie uzasadnienia, moty- wując to wniesieniem go po upływie terminu zawitego, przewidzianego w art. 422 § 1 k.p.k. Zarządzenie to zaskarżył oskarżyciel posiłkowy i zarzucając narusze- nie art. 16 k.p.k., przez doręczenie mu pouczenia o sposobie i terminach wniesienia środka odwoławczego po upływie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, wniósł o uchylenie zarządze- nia i nadesłanie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wywiódł, że doręczenie mu w dniu 19 maja 2008 r. odpisu nieprawomoc- nego wyroku z dnia 9 maja 2008 r. wraz z pouczeniem o sposobie zaskar- żenia pozwala – w drodze logicznego rozumowania – na podjęcie ewentu- alnych działań w pouczeniu wskazanych po tym dniu, co też niezwłocznie uczynił. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne i nie może zostać uwzględnione. Termin zawity wskazany w art. 422 § 1 k.p.k. liczony być musi od daty ogłoszenia 3 wyroku, oskarżyciel posiłkowy bowiem o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 9 maja 2008 r. był zawiadomiony. Nie uczestniczył w niej z własnego wyboru, ponieważ przysyłając do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. pismo będące usprawiedliwieniem nieobecności, a zarazem prezentacją stanowiska procesowego w sprawie, nie wniósł o odroczenie rozprawy, mimo że usprawiedliwiając niestawiennictwo powoływał się na stan zdro- wia. W zaistniałej sytuacji ustawa procesowa nie wymaga doręczenia odpi- su wyroku. Zastosowanie ma tu bowiem art. 100 § 1 k.p.k., nie zaś art. 100 § 2 tego Kodeksu, nakazujący doręczenie orzeczenia stronie, której przy- sługuje środek zaskarżenia, a która nie brała udziału w posiedzeniu lub nie była obecna przy ogłoszeniu, ponieważ przepis ten dotyczy orzeczeń wy- danych poza rozprawą. W zaistniałej sytuacji procesowej nie ma też zasto- sowania przepis art. 100 § 6 k.p.k., który wprawdzie nakazuje pouczyć uczestników postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie nie podlega za- skarżeniu, ale czyni to dwojako: po pierwsze nakazuje pouczyć uczestni- ków postępowania po ogłoszeniu orzeczenia, po wtóre, nakazuje uczynić to przy doręczeniu orzeczenia. Wykładnia omawianego przepisu nie może pozostawać w sprzeczno- ści z przepisami § 1 i § 2 art. 100 k.p.k., gdyż omawiany przepis nie tworzy nowej jakości i nie formułuje określonych nakazów postępowania w abs- trakcyjnych sytuacjach; pouczenie odnosi się do sytuacji już unormowa- nych. W takiej sytuacji nakaz pouczenia uczestników postępowania po ogłoszeniu orzeczenia odnosi się do układu procesowego uregulowanego w art. 100 § 1 k.p.k., a więc, gdy orzeczenie zostało wydane na rozprawie oraz w art. 100 § 2 k.p.k., ale tylko w sytuacji, w której stronie (uczestniko- wi) przysługuje środek zaskarżenia na orzeczenie wydane poza rozprawą, a strona ta (uczestnik) brała udział w posiedzeniu lub była obecna przy ogłoszeniu. Natomiast nakaz pouczenia przy doręczeniu orzeczenia kon- 4 kretyzuje się jedynie w sytuacji, gdy przepis ustawy nakazuje doręczenie stronie (uczestnikowi postępowania) orzeczenia i ma to miejsce w sytuacji unormowanej w art. 100 § 2 k.p.k., kiedy to strona (uczestnik postępowa- nia) nie brała udziału w posiedzeniu lub nie była obecna przy ogłoszeniu orzeczenia wydanego poza rozprawą, a przysługuje jej środek zaskarżenia oraz w art. 100 § 3 k.p.k., kiedy wydano wyrok na posiedzeniu, bądź też wydano na rozprawie lub poza nią postanowienie, ale odroczono sporzą- dzenie uzasadnienia postanowienia na czas do 7 dni. W tej ostatniej sytua- cji nakaz doręczenia postanowienia z uzasadnieniem jest bezwzględny, niezależny od udziału strony (uczestnika postępowania) w rozprawie lub posiedzeniu, tudzież od jej obecności przy ogłoszeniu. W rozpoznawanej sprawie Wojskowy Sąd Okręgowy w W. wydał wy- rok w dniu 9 maja 2008 r. na rozprawie i zgodnie z art. 100 § 1 k.p.k. ogłosił go ustnie. Pouczył też obecne strony – zgodnie z art. 100 § 6 k.p.k. – o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka odwoław- czego. Zaistniała sytuacja nie obligowała sądu do doręczenia wyroku nieo- becnym stronom i do pouczenia ich przy doręczeniu tego wyroku. Przesła- nie wyroku wraz z pouczeniem oskarżycielowi posiłkowemu nie wynikało też z realizacji jakiegokolwiek nakazu prawnego i nie mogło zmodyfikować ustawowo określonych zasad zaskarżalności wyroku. Nie może też być źródłem uprawnienia do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie uza- sadnienia wyroku w innym niż ustawowy terminie, na co niesłusznie powo- łuje się skarżący. Uchybienie terminowi przez oskarżyciela posiłkowego nie nastąpiło z winy sądu. To on sam nie wykazał należytej staranności i nie zadbał o zagwarantowanie sobie realizacji przysługujących mu, ale (co na- leży wyraźnie podkreślić) na uregulowanych ustawowo zasadach, upraw- nień, co musiało się spotkać ze słuszną, wyrażoną w zaskarżonym zarzą- dzeniu, decyzją Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W. 5 Z przytoczonych więc powodów zaskarżone zarządzenie należało utrzymać w mocy. Jedynie na marginesie tych rozważań należy podnieść, że nie tylko doręczenie wyroku wraz z pouczeniem było w tej sprawie przejawem swe- go rodzaju nadgorliwości urzędniczej. Nie znajdowało też oparcia w obo- wiązujących przepisach nakładanie na oskarżyciela posiłkowego obowiąz- ku podpisania druku pouczenia i przesłania go do nadawcy. Tego rodzaju postępowanie jednak, mimo wzburzenia oskarżyciela posiłkowego, nie mia- ło wpływu na bieg terminu wskazanego w art. 422 § 1 k.p.k., zważywszy że doręczenie to nastąpiło już po upływie tego terminu, nie mogło więc być przyczyną błędnego rozumowania tego oskarżyciela.