Sygnatura akt: VIII U 2954/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Z., po rozpatrzeniu wniosku X. M.
z (...) r. odmówił jej świadczenia wspierającego, ponieważ ubezpieczona nie przedłożyła ważnego dokumentu, który potwierdza legalny pobyt i dostęp do rynku pracy na terytorium Polski.
(decyzja z (...) r. k. 13 akt ZUS)
Odwołanie od powyższej decyzji w dniu (...) r. złożyła X. M., nie zgadzając się podstawą odmowy. Ubezpieczona podkreśliła, iż jej pobyt w Polsce jest i w dacie złożenia wniosku był legalny i zrównany prawnie pobytem czasowym i pozwala na pełny dostęp do wszystkich instytucji wsparcia. Wniosła również o zwolnienie jej o kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
(odwołanie k. 3)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
(odpowiedź na odwołanie k. 9-9 odwrót)
W piśmie procesowym z dnia (...) r. pełnomocnik ubezpieczonej ustanowiony z urzędu wniósł o przyznanie odwołującej świadczenia wspierającego. Jednocześnie wobec nieopłacenia w żadnej części jego wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną wniósł o zasądzenie na jego rzecz tego wynagrodzenia w wysokości określonej prawem. Wniósł również o zwrócenia się do(...) o wydanie dokumentu potwierdzającego legalność pobytu skarżącej na terenie Polski oraz dopuszczenie dowodu z opinii lekarskiej dotyczącej aktualnego stanu jej zdrowia nakazującego wypłatę dochodzonego świadczenia.
(pismo procesowe z (...) r. k. 27-28)
W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2026 r. organ rentowy poinformował, iż
w dalszym ciągu podtrzymuje stanowisko zawarte w odpowiedzi na odwołanie i wnosi
o oddalenie odwołania. Organ rentowy wskazał przepisy zobowiązujące odwołującą do przedłożenia ważnego dokumentu potwierdzającego dostęp do rynku pracy na terytorium RP. Organ rentowy wniósł o oddalenie wniosku pełnomocnika o zwrócenie się do (...) o wydanie dokumentu potwierdzającego legalność pobytu na terenie Polski, gdyż powyższy dokument jest bez znaczenia dla przyznania świadczenia wspierającego Ponadto organ rentowy wniósł o oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii lekarskiej w celu ustalenia aktualnego stanu zdrowia, gdyż poziom potrzeby wsparcia ustala Wojewódzki(...).
(pismo procesowe k. 32)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Ubezpieczona X. M. urodziła się (...) i posiada status (...).
(bezsporne)
W dniu (...) r. ubezpieczona wniosła o rozpatrzenie wniosku o świadczenie wspierające.
(wniosek k. 2-4v. akt ZUS)
Wezwaniem z dnia 4 sierpnia 2025 r. X. M. została wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku o świadczenie wspierające. W wezwaniu wskazano, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku o świadczenie wspierające, ponieważ wnioskodawczyni nie złożyła wymaganych dokumentów. Organ rentowy wskazał, by ubezpieczona doręczyła ważny dokument, który potwierdzi legalny pobyt ubezpieczonej i dostęp do rynku pracy w Polsce. Takim dokumentem może być, m.in.:
1)
karta stałego pobytu,
2)
karta pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy oraz posiada zezwolenie na pracę w Polsce albo jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na prace;
3)
karta pobytu rezydenta długotrwałego Unii Europejskiej;
4)
karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa
w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy
w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa;
5)
karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenie na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej;
6)
dokument pobytowy z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej;
7)
karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia badań naukowych;
8)
karta pobytu z adnotacją (...) dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej naukowca;
9)
wiza krajowa z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych;
10)
dokument pobytowy z adnotacją (...) lub wiza długoterminowa
z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa
w Polsce w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca;
11)
karta pobytu z adnotacją (...) – dokument potwierdza, że cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy dzielonego w związku z wykonywaniem pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;
12)
karta pobytu członka rodziny obywatela UE/karta pobytowa (dla członka rodziny obywatela UE nie będącego obywatelem UE);
13)
karta stałego pobytu członka rodziny obywatela UE/karta stałego pobytu (dla członka rodziny obywatela UE nie będącego obywatelem UE);
14)
dokument potwierdzający objęcie obywatela Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Umową o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej.
Organ wskazał, że brakujący dokument należy dołączyć w terminie 30 dni od dnia otrzymania tego wezwania.
(wezwanie k. 8-8 odwrót akt ZUS)
Wezwanie to zostało doręczone w dniu 19 sierpnia 2025 r.
(urzędowe poświadczenie doręczenia k. 9 akt ZUS)
Ubezpieczona nie przedstawiła w powyższym terminie organowi rentowemu żadnego w ww. dokumentów.
(bezsporne)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane powyżej dokumenty, których wiarygodność nie budziła wątpliwości.
Sąd postanowił pominąć wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika odwołującej – na podstawie art. 235
(
2) § 1 pkt 2 k.p.c. – jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze, nieistotny dla rozstrzygnięcia jest wniosek o zwrócenie się do (...) o przedstawienie dokumentu potwierdzającego legalność zatrudnienia skarżącej. Dokument potwierdzający zaliczenie wnioskodawczyni do którejś z grup cudzoziemców uprawnionych do spornego świadczenia powinien być bowiem przedstawiony przez wnioskodawczynię już w toku postępowania przed organem rentowym. Skoro zatem ubezpieczona nie przedstawiła takiego dokumentu w toku postępowania przed organem rentowym w zakreślonym przez organ terminie, to rzeczywisty status pobytowy wnioskodawczyni nie ma znaczenia dla ustalenia prawidłowości zaskarżonej decyzji. Poza tym w niniejszym postępowaniu jest kwestionowane, to, że nie zalicza się do żadnych z grup cudzoziemców wymienionych w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika o dopuszczenie dowodu z opinii lekarskiej, to wskazać należy, że w postępowaniach w sprawach w przedmiocie przyznania świadczenia wspierającego organ ZUS nie ustala samodzielnie stanu zdrowia osoby wnioskującej o to świadczenie. W postępowaniach tych organ rentowy wydaje bowiem w oparciu o decyzję wojewódzkiego zespołu orzekającego o stopniu niepełnosprawności. Od decyzji ww. organu przysługuje odwołanie do właściwego sądu rejonowego i to w tym postępowaniu należałoby ewentualnie badać stan zdrowia ubezpieczonej i możliwe jest dopuszczenie dowodów z opinii biegłych.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.
U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm. dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym) świadczenie wspierające przysługuje:
1) obywatelom polskim;
2) cudzoziemcom:
a) obywatelom Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej,
b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym,
c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547), jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
– jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, lub
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
– z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
g) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelom Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. b, d, e lub f Umowy z dnia 24 stycznia 2020 r. o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i (...) (Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2020, str. 7, z późn. zm.).
Zatem skoro wnioskodawczyni, pomimo prawidłowego wezwania organu rentowego z dnia 4 sierpnia 2025 r., którym została wezwana do przedłożenia dokumentu potwierdzającego legalny pobyt i dostęp do rynku pracy na terytorium Polski, nie przedstawiła w wymaganym 30 dniowym terminie żadnego dokumentu potwierdzających zaliczenie się do ww. grup cudzoziemców, to decyzja odmawiająca jej świadczenia wspierającego jest prawidłowa. Przy tym sam w sobie legalny pobyt i status (...) nie jest wystarczający do nabycia prawa do spornego świadczenia, jeżeli ubezpieczona nie legitymuje się kartą pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”.
Ponadto warto podkreślić, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Natomiast zgodnie z art. 2. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego, zwany dalej „wnioskiem”, składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast zgodnie z art. 6b
3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 ze zm.) decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje(...)
Zatem skoro wnioskodawczyni nie legitymuje się ostateczną decyzją ustalająca poziom potrzeby wsparcia wydaną przez (...), to również z tego powodu świadczenie jej nie przysługuje. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że w sprawach o świadczenie wspierające to nie ZUS ustala poziom potrzeby wsparcia. Poziom ten ustala właściwy (...)
(...), od decyzji którego przysługuje odwołanie do właściwego sądu rejonowego i to przed tym sądem (a nie przed sądami okręgowymi w toku postępowania z odwołania od decyzji ZUS) bada się stan zdrowia danego ubezpieczonego – dopuszczając w tym celu opinie biegłych.
Mając na względzie powyższe, okoliczności Sąd Okręgowy, na postawie art. 477
14 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
Na mocy rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2. sentencji wyroku, Sąd Okręgowy przyznał i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz radcy prawnego R. V. kwotę 442,80 zł (360 zł wraz podatkiem od towarów i usług) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej – w oparciu o § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 136).