Sygn. akt VIII U 2918/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19.09.2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. po rozpatrzeniu wniosku o wypłatę niezrealizowanego świadczenia wspierającego po zmarłej D. K. odmówił A. K. prawa do wypłaty tego świadczenia, ponieważ na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ rentowy ustalił, że osoba zmarła nie była uprawniona do świadczenia wspierającego w dniu zgonu.
(decyzja – k. nieponumerowane strony załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. K. - córka D. K., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania tego świadczenia za okres od dnia (...)r. do dnia(...)r. w łącznej wysokości (...) zł brutto wraz z należnymi odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia odwołania do dnia zapłaty. W uzasadnieniu odwołania A. K. podniosła, że jej matce należało się świadczenie wspierające z uwagi na uzyskanie przez nią 91 punktów skali potrzeby wsparcia. Podała także, że po uzyskaniu decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia, w wymaganym terminie - w dniu (...)r. jako pełnomocnik D. K. złożyła do ZUS wniosek o świadczenie wspierające dla osoby z niepełnosprawnością. Organ rentowy nie zdążył jednak rozpoznać owego wniosku przed śmiercią uprawnionej. W dniu(...) r. D. K. zmarła.
(odwołanie – k. 3-6)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie twierdząc, że D. K. zmarła w dniu(...) r. i w dacie śmierci nie miała ustalonego prawa do świadczenia wspierającego.
(odpowiedź na odwołanie – k. 11-11 verte)
Na rozprawie w dniu 16.12.2025 r. wnioskodawczyni poparła swe odwołanie.
(rozprawa z dnia 16.12.2025 r. e-protokół 00:09:30- płyta CD – k. 21)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
D. K. urodziła się w dniu (...), a zmarła w dniu (...) r.
(bezsporne)
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. sygn. akt (...) w decyzji z dnia (...) r. ustalił D. K. poziom potrzeby wsparcia wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 na poziomie 91 punktów na okres do 24.06.2031 r.
(orzeczenie lekarza orzecznika ZUS – k. 7-7 verte, orzeczenie o niepełnosprawności – k. 8, decyzja – k. 9-9 verte)
W dniu 23.07.2025 r. A. K. złożyła – w imieniu swojej matki D. K. – wniosek o świadczenie wspierające dla osoby z niepełnosprawnością.
(wniosek o świadczenie wspierające – k. nieponumerowane strony załączonych do sprawy akt organu rentowego, oświadczenie ubezpieczonej złożone na rozprawie w dniu 16.12.2025 r. e-protokół 00:00:47 – 00:07:54 – płyta CD – k. 21)
D. K. zmarła w dniu(...) r.
(kopia skróconego odpisu aktu zgonu – k. 10)
W dniu 4.09.2025 r. A. K. złożyła wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia wspierającego. Na skutek tego wniosku, organ rentowy w dniu (...)roku wydał zaskarżoną decyzję i odmówił A. K. wypłaty niezrealizowanego świadczenia wspierającego na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Wskazał, że zmarła D. K. nie była uprawniona do pobierania świadczenia wspierającego w dniu zgonu.
(wniosek i decyzja - k. nieponumerowane strony załączonych do sprawy akt organu rentowego, oświadczenie ubezpieczonej złożone na rozprawie w dniu 16.12.2025 r. e-protokół 00:00:47 – 00:07:54 – płyta CD – k. 21)
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie od zaskarżonej decyzji nie jest zasadne.
Dnia 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), która wprowadziła nowy rodzaj świadczenia, jakim jest świadczenie wspierające. Świadczenie wspierające, w odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla opiekuna osoby wymagającej opieki, jest świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością.
Uprawnienie do tego świadczenia może być realizowane łącznie z innymi świadczeniami, takimi jak renta socjalna czy świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. W przepisach art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 3 powołanej ustawy ustawodawca określił zakres podmiotowy omawianego świadczenia, wskazując krąg osób do niego uprawnionych.
I tak celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Świadczenie wspierające zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 1234 i 1429), zwanej dalej decyzją ustalającą poziom potrzeby wsparcia, w której potrzebę poziomu wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W razie śmierci osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2 przedmiotowej ustawy, świadczenie wspierające
pobierane przez tę osobę przysługuje osobie wspólnie z nią zamieszkującej i gospodarującej za pełny miesiąc, w którym nastąpił zgon, o ile świadczenie to nie zostało za ten miesiąc wypłacone już osobie, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy.
Postępowanie w sprawie przyznania świadczenia realizowane jest w dwóch etapach. Pierwszy to wydanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Decyzja taka wydawana jest na wniosek osoby niepełnosprawnej albo osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Następnie na wniosek osoby niepełnosprawnej lub osoby upoważnionej Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala uprawnienia do świadczenia wspierającego. Istotne przy tym jest aby wniosek został złożony nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Informacja o przyznaniu świadczenia jest udostępniana przez ZUS na profilu informacyjnym osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustawa o świadczeniu wspierającym jak już wskazano wyżej, dedykowana jest wprost dla osoby niepełnosprawnej i nie zawiera jednocześnie odesłania do odpowiedniego stosowania do art. 136 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który wskazuje kolejno po sobie grupy osób będących uprawnionymi do wypłaty świadczenia w razie śmierci osoby, której prawo do świadczenia zostało ustalone lub co najmniej osoba wystąpiła o prawo do tego świadczenia, jednakże nie zostało ono wypłacone. Natomiast na gruncie przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym brak jest odpowiednika przepisu art. 136 ustawy emerytalnej, jak również brak jest odesłania do odpowiedniego stosowania tego przepisu.
Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następuje na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 ww. ustawy).
Sąd Okręgowy wyjaśnia, iż jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Białymstoku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w wyroku z dnia 28 maja 2025 r. (III AUa 18/25), interpretacji powyższych przepisów należy dokonać z zachowaniem podstawowych zasad wykładni prawa. Wskazać należy, iż wykładnia językowa co do zasady powinna mieć pierwszeństwo przy dokonywaniu wykładni. Dopiero jeżeli przy pomocy tej metody nie da się ustalić jednoznacznego znaczenia przepisu należy posłużyć się pozostałymi metodami wykładni systemowej, historycznej lub celowościowej.
Według Słownika Języka Polskiego PWN słowa „pobrać”, „pobierać” oznaczają m.in. wziąć wiele czegoś po kolei albo z wielu miejsc; wziąć coś jako zapłatę, wynagrodzenie, przydział itp.; odebrać od kogoś należność, jakąś opłatę (https://sjp.pwn.pl/slownik/pobierac.html).
W odniesieniu do powyższego Sąd Apelacyjny wyjaśnił, iż zgodnie z wykładnią językową art. 4 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, w przypadku śmierci osoby, która była uprawniona do świadczenia wspierającego, świadczenie wspierające pobierane przez tę osobę przysługuje osobie wspólnie z nią zamieszkującej i gospodarującej za pełny miesiąc, w którym nastąpił zgon, o ile świadczenie te nie zostało za ten miesiąc już jej wypłacone. Zdaniem Sądu Apelacyjnego treść powyższego przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości, bowiem zostało wskazane wprost, iż dotyczy on przypadku, w którym osoba zmarła pobierała świadczenie wspierające.
Pogląd ten w pełni podziela Sąd Okręgowy w sprawie niniejszej.
Wobec powyższego, nie można stwierdzić, iż zmarła D. K. była osobą, która pobierała świadczenie wspierające. Zmarła ona (...) r., a więc po uprawomocnieniu się decyzji z (...) r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. oraz po złożeniu wniosku do organu rentowego o przyznanie świadczenia wspierającego, ale przed otrzymaniem informacji o przyznaniu tego świadczenia czy też decyzji o odmowie przyznania świadczenia oraz przed wypłatą tego świadczenia. Zaznaczyć należy, że samo uzyskanie przez uprawnioną D. K. decyzji o poziomie potrzeby wsparcia na podstawie orzeczenia (...) nie jest równoznaczne z nabyciem przez nią prawa do świadczenia wspierającego. W przedmiotowej sprawie nie znajdzie zatem zastosowania art. 4 ust. 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym w razie śmierci osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, świadczenie wspierające pobierane przez tę osobę przysługuje osobie wspólnie z nią zamieszkującej i gospodarującej za pełny miesiąc, w którym nastąpił zgon, o ile świadczenie to nie zostało za ten miesiąc wypłacone już osobie, o której mowa w art. 3 ust. 2. Dyspozycja tego przepisu odnosi się do sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna pobierała świadczenie wspierające, tymczasem uprawniona nie pobierała tego świadczenia przed śmiercią, co tym samym wyklucza możliwość wypłaty nierealizowanego świadczenia wspierającego, o które wystąpiła wnioskodawczyni za okres od dnia (...) r. do dnia (...) r.
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.