Lekarz orzecznik

Lekarz orzecznik to lekarz związany z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, który w ramach systemu ubezpieczeń społecznych dokonuje medycznej oceny stanu zdrowia osoby ubezpieczonej. Określenie to wskazuje jednocześnie na zawód tej osoby oraz na jej organizacyjne powiązanie z ZUS. Nie chodzi więc o każdego lekarza prowadzącego leczenie ani o lekarza wykonującego badanie wyłącznie w celach prywatnych, lecz o osobę pełniącą funkcję orzeczniczą w strukturze Zakładu.

W ustawie „Ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych” pojęcie ma znaczenie przy ustalaniu medycznych następstw wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ocena lekarza orzecznika może dotyczyć między innymi istnienia oraz rozmiaru stałego albo długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Ustalenia te są potrzebne do dalszego prowadzenia postępowania dotyczącego świadczeń związanych z ubezpieczeniem wypadkowym, w tym do określenia, czy zdrowotne skutki zdarzenia uzasadniają przyznanie danego świadczenia.

Praktyczne znaczenie tego terminu polega na rozdzieleniu funkcji leczniczej od funkcji orzeczniczej. Lekarz orzecznik nie tylko opisuje stan zdrowia, lecz dokonuje oceny według zasad właściwych dla postępowania ubezpieczeniowego. W sprawach dotyczących wypadków i chorób zawodowych uwzględnia także ustalenia odnoszące się do choroby zawodowej oraz posługuje się zasadami procentowego określania uszczerbku.

Pojęcie występuje również w przepisach dotyczących innych świadczeń i ocen medycznych. Odnosi się między innymi do ustalania całkowitej niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji, prawa do świadczenia rehabilitacyjnego oraz kontroli czasowej niezdolności do pracy. W tych obszarach lekarz orzecznik działa jako element procedury ZUS, a jego czynności mogą obejmować badanie osoby, ocenę dokumentacji medycznej oraz wydanie orzeczenia lub wykonanie kontroli w zakresie przewidzianym w konkretnych przepisach. Funkcji tej nie należy utożsamiać z zadaniami wojskowych komisji lekarskich, które orzekają w sprawach związanych ze służbą wojskową.