Sygn. akt VIII U 2882/24
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w V. stwierdził, że J. W., jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. (...) SK, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od (...) r.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału ww. nie wykonywała pracy u płatnika składek, a została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych i uzyskania prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych w związku z ciążą. Wobec tego na podstawie art. 83 § 1 kc w zw. art. 300 kp stwierdzono, że zawarta między stronami umowa, jako zawarta dla pozoru, jest nieważna, a zatem J. W. z tego tytułu nie podlega ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie.
/ decyzja k. 4-10 w aktach ZUS /
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. W. - reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się jej zmiany i ustalenia, iż podlegała ubezpieczeniom w spornym okresie, nadto zasądzenia kosztów postępowania wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu powyższego stanowiska podniesiono, że kwestionowana przez ZUS umowa była przez strony faktycznie realizowana - J. W. wykonywała umówione obowiązki zajmując się obsługa kadrową, listami obecności pracowników, zwolnieniami, wnioskami pracowniczymi wystawianiem świadectw pracy , kontaktem z biurem księgowym w celu koordynowania spraw pracowniczych (tu miała ukończyć stosowny kurs celem poszerzania kwalifikacji) nadto pozyskiwaniem i kontaktem z dostawcami , obsługą zakupu surowców, odbieraniem zamówień z hurtowni (tu posiadała trzyletnie doświadczenie zawodowe z poprzedniej firmy, w której pracowała). Brak jest więc podstaw do uznania, że zawarcie umowy zmierzało wyłącznie do uzyskania w krótkim czasie zasiłku chorobowego, a następnie zasiłku macierzyńskiego.
/ odwołanie k. 3-8/
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, podnosząc argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
/ odpowiedź na odwołanie k. 85-86/.
Zainteresowany (...) Sp. z o.o. (...) spółka jawna przyłączył się do stanowiska ubezpieczonej.
/ stanowisko procesowe zainteresowanego protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 r. 01:12:41 (...):12:49/
Na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, pełnomocnik spółki przyłączył się do stanowiska wnioskodawczyni, wniósł o zasądzenie kosztów na rzecz wnioskodawczyni, pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w stawce ryczałtowej od wnioskodawczyni i zainteresowanego.
/ końcowe stanowiska procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:43-01:55:23/
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawczyni J. W. i E. W. (1) są małżeństwem.
/ bezsporne/
(...) Sp. z o.o. (...) obecnie spółka jawna ( nie zaś jak błędnie wskazano w zaskarżonej decyzji spółka komandytowa) prowadzi działalność od (...)(data wpisu do KRS) przedmiotem, której jest produkcja odzieży sportowej, także personalizowanej często pod kluby sportowe.
E. W. (1) jest prokurentem spółki. E. W. (1) jest też członkiem zarządu spółki, posiada 50% udziałów w spółce płatnika tzn. jedna z jego spółek jest właścicielem 50% udziałów u zainteresowanego. Spółką kieruje I. X., który posiada kolejne 50 % udziałów przez Spółki, którymi zarządza.
Spółka zatrudnia kilkudziesięciu pracowników (20-25 osób grafików, product designerów, pracowników szwalni i magazynu, logistyków i handlowców) oraz współpracuje z innymi podmiotami w ramach kontraktów B2B. Autonomie decyzyjną w zakresie zatrudniania pracowników posiada E. W. (1).
/bezsporne odpis KRS k. 181-183, zestawienie osób zatrudnionych w spółce w okresie (...)/(...) k. 298, lista płac wszystkich pracowników za kwiecień (...) r. k. 299- 300; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09 ; zeznania świadka J. I. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:34:38 -01:59:50; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /
Wnioskodawczyni ma wykształcenie wyższe, ukończyła studia wyższe na kierunku kosmetologia. W okresie (...) pracowała w firmie swojego teścia(...) , gdzie faktycznie ponad 2 lata zajmowała się pozyskiwaniem oraz opieką nad klientami strategicznymi jako handlowiec - w pozostałym okresie przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie ciąży, następnie na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym.
/ bezsporne, dyplomy k. 30- 36 akt ZUS; świadectwo pracy k. 52 akt ZUS oraz k. 14,101-102 nadto w aktach osobowych załączonych do akt sprawy oraz koperta k. 225; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /
W dniu (...) r. strony tj. J. W. i (...) Sp. z o.o. (...) Spółka jawna, reprezentowana przez E. W. (1), zawarły umowę o pracę na czas nieokreślony od (...) r., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalista ds. zakupów oraz kontaktów z dostawcami, logistyk, kadrowiec, za wynagrodzeniem w kwocie (...) zł. Miejsce wykonywania pracy (...).
/ umowa o pracę k. 74 akt ZUS oraz k. 12 , nadto w aktach osobowych załączonych do akt sprawy /
Płatnik składek, zgłosił wnioskodawczynię, jako pracownika, do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od (...) r. Dokument zgłoszeniowy złożono po ustawowym terminie w dniu (...) r.
/ bezsporne/
W okresie od (...) r., tj. po wyrejestrowaniu z ubezpieczeń u płatnika F. W. (2), do(...) r. wnioskodawczyni nie posiadała żadnego tytułu do ubezpieczeń, z którego nabywa się prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych w związku z niezdolnością do pracy. Zajmowała się dzieckiem.
/ bezsporne zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09/
Zatrudnienie wnioskodawczyni było wynikiem chęci jej aktywizacji zawodowej po okresie opieki nad dzieckiem, wykorzystania jej doświadczenia w zakresie pracy handlowca i przyjęcia osoby zaufanej, jak również efektem złej kondycji finansowej spółki, jej restrukturyzacji, poszukiwaniem oszczędności w związku ze zmianą biura rachunkowego na tańsze. Nadto było determinowane odejściem z pracy B. J., zatrudnionej na kontrakcie B2B za wynagrodzeniem 12.300 zł brutto miesięcznie, odpowiedzialnej mi.in. za tworzenie siatki kolekcji zgodnie z budżetem i dbanie o jej spójność, ustalanie cen sprzedaży, koordynowanie zespołu przy wdrażaniu produktu, realizacje zakupów i zamówień wraz z negocjacją cen, wprowadzanie do sprzedaży nowego asortymentu, tworzenie z projektantem/grafikiem i zatwierdzanie wzorów przedprodukcyjnych.
/ umowa o współpracy k. 171-173; potwierdzenie przelewu wynagrodzenia k. 177 ; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58, umowa o usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych z E. Z. k. 301-304, oświadczenie E. Z. z 25.01.(...) o wypowiedzeniu umowy k. 305 , umowa o prowadzenie ksiąg rachunkowych z biurem J. k. 306-309; zeznania świadka E. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:12:49 -01:32:06 oraz protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 00:12:54 - 00:21:01/
Zawierając ww. umowę wnioskodawczyni była w ciąży. W badaniu ginekologicznym w dniu 22.04.(...) r. potwierdzono stan ciąży - 7 tydzień (...) data OM 7.03.(...) r. E. W. (1) dowiedział się o ciąży wnioskodawczyni w dniu badania lekarskiego. Wnioskodawczyni nikogo o ciąży nie informowała, gdyż wcześniej wielokrotnie miała problem z jej donoszeniem. Nie wiedziała jak będzie w tym przypadku.
/ ksero karty ciąży k. 103-104, oryginał koperta k. 225; dokumentacja medyczna k. 112-148,151-158, 160-165; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58/.
Wnioskodawczyni w dniu 20.04.(...) r. otrzymała pełnomocnictwo, udzielone przez I. X. w imieniu Płatnika, do zawierania umów, zakupu surowców, prowadzenia rozmów i imieniu spółki.
/ bezsporne; pełnomocnictwo k. 50 akt ZUS/
Do obowiązków wnioskodawczyni jako kadrowca należało sporządzanie teczek osobowych, wystawianie skierowań na badania lekarskie, tworzenie w systemie umów zlecenia, umów o pracę, sprawy kadrowe jak nadzór nad listami obecności, zwolnieniami, wnioskami pracowniczymi, danymi do wystawiania świadectw pracy, współpracą z biurem księgowym w celu koordynowania spraw pracowniczych np. zgłaszanie do ZUS i US. Jej zadaniem było uporządkowanie akt osobowych, w których było wiele braków zwłaszcza w zakresie urlopów pracowniczych po przejęciu ich od poprzedniego biura księgowego. Wcześniej zadaniami w tym przedmiocie zajmował się E. J. - były kierownik produkcji, jednakże zaniedbywał obowiązki w tym przedmiocie oraz księgowa, która miała to nadzorować. Zmiana biura księgowego determinowała też zmianę systemu księgowego. Zadaniem wnioskodawczyni było przygotowanie wszystkich danych niezbędnych dla wprowadzenia tego systemu ( dane pracowników, urlopy). Co miesiąc wnioskodawczyni zbierała listy obecności, dokonywała weryfikacji z wnioskami urlopowymi i wprowadzała je do systemu. W firmie było zatrudnionych ok. 23 osób. Zajmowała się też wystawianiem zaświadczeń o dochodach, zajęciami komorniczymi, skierowaniami na badania lekarskie - występowała o to do biura rachunkowego. Obowiązki w tym zakresie wnioskodawczyni wykonywała pod bezpośrednim nadzorem E. W. (2), weryfikowała przesłane jej dokumenty osobowe, w tym umowy o pracę, i plany urlopów celem ich weryfikacji w systemie. Współpracowała też z nowym kierownikiem produkcji I. Z., który częściowo udostępniał jej dane w zakresie zarówno nowo przyjętych pracowników, jak i list obecności pracowników produkcji. Wspólnie sporządzono arkusz kadrowy, w którym uzupełniano niezbędne dane w zakresie wykorzystywania przez pracowników urlopów. Miał on zastosowanie także do pracowników innych spółek powiązanych z płatnikiem oraz zatrudnionych przez agencję pracy.
/ korespondencja mailowa k. 19-20,32-34, 35-46, 52 , k.445-446 korespondencja sms k. 54-66; korespondencja sms z I. Z. k. 69 -72,74-76, arkusz produkcja k. 388-409, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09, zeznania świadka E. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:12:49 -01:32:06 oraz protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 00:12:54 - 00:21:01 , zeznania świadka J. I. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:34:38 -01:59:50, zeznania świadka I. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:59:50 -02:42:21; zeznania świadka D. Z. (1) protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 02:50:08 -03:04:42, zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58/.
Wnioskodawczyni pozostawała w kontakcie z biurem rachunkowym S., następnie kolejnym biurem (...) Sp z o.o., prowadzącym sprawy płatnika. Między innymi wymieniała z nimi korespondencję mailową dotyczącą przejęcia sytemu kadrowego, porządkowania spraw, a potem z kolejnym biurem udostępniania systemu księgowo - kadrowego oraz bieżących tematów kadrowych w spółce (...) Sp. z o.o. (...) sp jawna, w tym w zakresie wypłaty wynagrodzeń. Była osobą wskazaną z ramienia płatnika jako osoba współpracująca przy prowadzeniu kadr. Korespondencje w tej materii wymieniała też w okresie późniejszym będąc już na zwolnieniu lekarskim i urlopie macierzyńskim, gdyż ZUS nie uznawał jej zatrudnienia. Poza wysyłaniem maili w okresie zwolnienia nic więcej nie robiła.
/ zrzut korespondencji mailowej k. 38 ,44 akt ZUS , informacja k. 18 zrzut korespondencji k. 18, 46 -53, korespondencja mailowa k. 334-351; druk protokołu zdawczego dokumentacji księgowej z 3.06.(...) k. 82; umowa o usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych z E. Z. k. 301-304, oświadczenie E. Z. z 25.01.(...) o wypowiedzeniu umowy k. 305 i k. 333, umowa o prowadzenie ksiąg rachunkowych z biurem J. k. 306-309, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09, zeznania świadka E. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:12:49 -01:32:06 oraz protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 00:12:54 - 00:21:01, zeznania świadka J. I. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:34:38 -01:59:50; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /
Do obowiązków wnioskodawczyni jako specjalisty ds. zakupów i kontaktów z dostawcami należało szukanie oraz kontaktowanie się z dostawcami, obsługa bieżących zakupów surowcowych w Spółce, odbieranie zamówień w hurtowni. Jej zadaniem było znalezienie dostawcy z Chin, który ma tańszy surowiec. Robiła to mailowo na podstawie danych uzyskanych przez męża na targach w Monachium. Wnioskodawczyni uzyskując od męża informacje na jakie dzianiny jest zapotrzebowanie, kontaktowała się z potencjalnymi kontrahentami celem dostarczenia próbek, a potem ich katalogowaniem. Odbywało się to także w ramach współpracy z firmą (...). Wskazana firma zlecała do produkcji dany produkt, a płatnik zamawiał do tego niezbędne próbki przygotowywane pod to zamówienie, kategoryzował je, sprawdzał jakość w stosunku do ceny, metkował, obliczał koszty, a kontrahent wybierał interesujący go produkt. Jej praca polegała też na skatalogowaniu i opisaniu asortymentu produktów wcześniej resorsowanych w Chinach. Polegało to na sfotografowaniu produktu, nadaniu kodu, otagowaniu go etykietą branżową z informacją dotyczącą ceny. Opisanie jednej paczki zajmuje średnio 2 dni, paczki przychodziły średnio 1 w miesiącu. Zdarzało się też np. badanie produktu jakościowo np. pranie w pralce i przygotowanie informacji co do ich jakości. Wnioskodawczyni otrzymywała raport z takich czynności i po decyzji męża podejmowała czynności celem poprawy jakości danego produktu lub przesłania informacji co do rezygnacji z jego zakupu.
/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /
Wnioskodawczyni wymieniała korespondencję mailową z potencjalnymi kontrahentami z Chin. Wnioskodawczyni prowadziła wskazaną korespondencję także w marcu (...) r. tj. jest jeszcze przed zawarciem umowy - już przygotowując się, za rekomendacją męża od stycznia (...) r., do podjęcia obowiązków w tym zakresie. Rozmowy prowadzono też za pośrednictwem chińskiego komunikatora WeChat, do którego wnioskodawczyni otrzymała dostęp otrzymując potwierdzenie ze strony chińskiej.
/ zrzut korespondencji k. 46 akt ZUS, k. 21-31, wydruk korespondencji na komunikatorze wichat k. 73, informacja w przedmiocie rozpoczęcia wysyłania korespondencji ze skrzynki (...) k. 367-368; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09, zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58/
Wnioskodawczyni nadzorowała proces zakupowy stosownie do potrzeb przekazywanych przez brygadzistę szwalni C. G. i D. Z. (1) oraz dostarczała zakupy na produkcję .
/oświadczenie C. G. k. 11 korespondencja sms k. 54-66, korespondencja sms z I. Z. k. 69 -72,74-76 korespondencja sms z D. Z. (2) k. 77-78; zeznania świadka D. Z. (1) protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 02:50:08 -03:04:42; zeznania świadka I. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:59:50 -02:42:21; zeznania świadka D. Z. (2) protokół z rozprawy z dnia 1.07.(...):05:19-03:13:35; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58/.
Wnioskodawczyni robiła zamówienia, m.in. w firmie (...), na zakup akcesoriów takich jak gumy, stopery, szpilki, suwaki, nici , stopery, tkanin niezbędnych do prowadzenia produkcji, pasmanterii torebek do pakowania, zarówno z ogólnego maila firmowego służącego do tego celu (...) jak i maila (...). Z tego maila kontaktowała się też kontrahentami.
Wnioskodawczyni jeździła do hurtowni dodatków krawieckich takiej jak E., E., realizując listy zakupowe przekazane przez męża lub kierownika produkcji I. Z.. Decydowała co gdzie kupić. Robiła też zakupy dla potrzeb firmy np. w Castoramie. Zakupy tego rodzaju były bezwzględnie wymagane co najmniej jeden raz w tygodniu. Zakupy zajmowały min 2,5 godziny.
/ zrzut ekranu z korespondencja mailowa k. 40, 42 akt ZUS , fotografia zamówień k. 79-81,83 faktury wystawione przez (...)k. 354-359 oraz k. 434-444, zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania świadka I. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:59:50 -02:42:21, zeznania świadka M. J. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 02:42:21-02:50:08; zeznania świadka D. Z. (1) protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 02:50:08 -03:04:42; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58/.
W związku z przeprowadzką firmy z ul. (...) i ul. (...) na (...), od czerwca (...) r., wnioskodawczyni przewoziła towar z jednej lokalizacji na drugą. Zwykle dokonywała 1-3 transportów z przewożonymi towarami (6 koszy) codziennie. Powyższe było związane z tym, że towar był produkowany w jednej lokalizacji, a wykańczany w drugiej.
/ umowa najmu lokalu użytkowego przy ul (...) z dnia 15.02.(...) z aneksem z 27.07.(...) k. 310-317, k. 375-383; umowa o wykonanie prac wykończeniowych 14.04.(...) k. 318-320, korespondencja mailowa w przedmiocie remontu wynajmowanego lokalu k. 321-323, faktury za najem pojazdu dla potrzeb przeprowadzki z 22.05.(...) i 25.06.(...) k. 324-325, polisa w przedmiocie ubezpieczenia lokali k. 326-327; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania świadka I. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:59:50 -02:42:21, zeznania świadka D. Z. (1) protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 02:50:08 -03:04:42, zeznania świadka D. Z. (2) protokół z rozprawy z dnia 1.07.(...):05:19-03:13:35 /
Wnioskodawczyni prace wykonywała hybrydowo, zdalnie, a nadto fizycznie w biurze spółki. Obowiązki wykonywała przy użyciu służbowego laptopa, służbowego samochodu. Zwykle pracowała w godzinach 8-16, gdy nie była czegoś w stanie zrobić w tych godzinach z uwagi na dziecko to pracowała wieczorem lub w weekendy. Zobowiązana była wypracować pełny wymiar czasu pracy. Płatnik widział kiedy nie logowała się do systemu, kiedy odbierała wolne godziny, wiedział ile zajmowały jej wykonywane czynności.
/umowa najmu pojazdu k. 16; faktura za najem samochodu k. 15; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania świadka I. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:59:50 -02:42:21; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /.
Wszystkie pozostałe obowiązki wnioskodawczyni również były nadzorowane bezpośrednio przez jej męża. Z mężem ustalała co winno być wykonane danego dnia i on ją rozliczał z pracy. Efekty jej pracy widoczne były też w systemie.
/ korespondencja mailowa k. 19-20,32-34, 35-46, 52 korespondencja sms k. 54-66; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /
Wnioskodawczyni w spornym okresie zdarzało się zabierać dokumenty dotyczące pracowników innych spółek powiązanych z płatnikiem. Żadnych czynności na rzecz innych spółek powiązanych z płatnikiem wnioskodawczyni nie wykonywała.
/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09, zeznania świadka I. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:59:50 -02:42:21/
W dniach 19-22.04. (...) wnioskodawczyni przebywała na południu Polski, nie zmienia to faktu, iż przepracowała 8 godzin, gdyż dużą część czynności jak zakupy, robienie zamówień, wymiana korespondencji, poszukiwanie kontrahentów, wykonywała zdalnie.
/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; historia płatności na rachunku bankowym k. 418-428/.
Wynagrodzenie za pracę było wypłacane wnioskodawczyni na rachunek bankowy.
/ potwierdzenia przelewów k. 26 akt ZUS/
W dniu 10.07.(...) J. W. stała się niezdolna do pracy z powodu choroby przypadającej w okresie ciąży. W okresie 9.10.(...) - 04.11.(...) przejściowo powróciła do wykonywania obowiązków.
/ bezsporne dokumentacja medyczna k. 112-148,151-158, 160-165, zestawienie zaświadczeń ubezpieczonej k. 250 i k. 291/.
W okresie zwolnienia lekarskiego, w sierpniu (...) r., wnioskodawczyni ukończyła kursy w zakresie prowadzenia akt osobowych pracowników.
/ bezsporne zaświadczenia k. 24; korespondencja mailowa k. 67-68; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09/
Wnioskodawczyni urodziła syna w dniu (...) r.
/bezsporne skrócony odpis aktu urodzenia koperta k. 225/
W okresie nieobecności wnioskodawczyni na jej miejsce, w zakresie wykonywania obowiązków zakupowych od (...) r., zatrudniono D. G. za wynagrodzeniem(...) zł brutto miesięcznie w ramach kontraktu B2B. Do obowiązków ww. należało, logistyka i zakupy, zarządzanie produktem. D. G. przejął przede wszystkim kontakty z Chińczykami i zakupy. Kwestie kadrowe przejął mąż wnioskodawczyni i kierownik produkcji. W chwili obecnej robieniem zakupów i dostawami zajmuje się kierownik produkcji I. Z.. Ponieważ D. G. nie spełnił oczekiwań obecnie poszukiwaniami produktów zajmuje się dwóch zakupowców, w tym jeden w Chinach, i F. E.. Jeden na zlecenie, drugi na kontrakcie B2B.
/ umowa o współpracy z aneksem k. 175-176 oraz k. 328- 331, 384-387; potwierdzenie przelewu wynagrodzenia k. 178, korespondencja mailowa k. 19-20,32-34, 35-46, 52 korespondencja sms k. 54-66; zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09; zeznania świadka I. Z. protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 01:59:50 -02:42:21; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /
Płatnik sporządził następującą dokumentację osobową dotyczącą ubezpieczonej: umowę o pracę z 18.,04.(...), orzeczenie lekarskie z (...) o braku przeciwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku product menager/ zakupowiec, kartę szkolenia wstępnego w zakresie BHP, kwestionariusz osobowy pracownika, świadectwo pracy od poprzedniego pracodawcy, świadectwo ukończenia liceum, świadectwo dojrzałości, dyplom ukończenia studiów w (...)na kierunku kosmetologia oraz dyplom ukończenia studiów w (...) w V. na kierunku kosmetologia; zaświadczenie o zatrudnieniu, listę transakcji z rachunku bankowego - potwierdzenie przelewów, ewidencje czasu pracy od kwietnia do sierpnia (...) .
/ wskazane dokumenty k. 47-74, 24-36 akt ZUS, k. 12-14 nadto w aktach osobowych załączonych do akt sprawy /
Płatnik przekazał za wnioskodawczynię dokumenty rozliczeniowe za okres od 04-09/(...), w których wykazał pełny wymiar czasu pracy oraz obliczył i rozliczył składki na ubezpieczenia społeczne od miesięcznej podstawy ich wymiaru w wysokości za :(...) (...)zł, (...) (...) zł. 06-(...) (...) zł, (...) (...) zł oraz 09/(...) (...) zł. Ponadto płatnik składek wykazał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, finansowane ze środków pracodawcy od 10.07.(...) do 11.08.(...) oraz zasiłek chorobowy od 12 do 31.08.(...) . W oddziale złożono wniosek o wypłatę dla J. W. zasiłku chorobowego od 12.08.(...) do 8.10.(...) r.
/ bezsporne/
Spółka osiągnęła przychód ze sprzedaży produktów:
- w roku (...) - (...) zł,
- w roku (...) r. – (...) zł.
W obydwu przypadkach spółka osiągnęła stratę podatkową w (...) w kwocie (...) zaś w (...) w kwocie (...). Strata wynikała m.in. ze zmiany siedziby i inwestycji w środki trwałe, dostosowane do nowego zakładu produkcyjnego. Obecnie w wyniku oszczędności i restrukturyzacji oraz zmian kadrowych - wymiana 80 % załogi, Spółka wypracowuje zyski, doszło do redukcji wydatków z kwoty(...) miesięcznie do(...) miesięcznie.
/dokumentacja finansowa za lata (...) k. 276-288; zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58 /
Wnioskodawczyni planowała powrót do pracy na ½ etatu w związku z faktem sprawowania opieki nad 2 dzieci, do wykonywania części jej obowiązków zakupowca. Strony w tym zakresie zawarły porozumienie zmieniające warunki pracy i płacy w dniu (...) roku i ustaliły, że z tym dniem wymiar czasu pracy odwołującej zostanie zmniejszony do ½ etatu, zaś wynagrodzenie zostanie zmniejszone do kwoty (...) zł.
Od dnia (...) r. skarżąca wróciła do pracy i zaczęła pobierać wynagrodzenie. Ostatni przelew (przed zamknięciem rozprawy) miał miejsce (...) r. za miesiąc (...) r.
/zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 01:29:11- 01:42:49 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 00:05:14 -01:01:09, zeznania występującego w imieniu płatnika E. W. (1) protokół z rozprawy z dnia 4.11.2025 r. 01:42:49-01:43:01 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 1.07.2025 03:13:35-03:47:58; porozumienie k 471; potwierdzenie przelewu k 472; oświadczenie pełnomocnika zainteresowanego - protokół z rozprawy z dnia 10.02.2026 00:01:52- 00:04:10/
Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach organu rentowego i załączonych do akt, a także w oparciu o zeznania wnioskodawczyni, płatnika i świadków, które ze sobą wzajemnie korespondowały i nie zostały skutecznie podważone przez organ rentowy. Sąd uznał, że zarówno zeznania wnioskodawczyni, płatnika, jak i przesłuchanych w procesie świadków, są spójne, konsekwentne i logiczne. Z zeznań tych wynika wprost czym w spornym okresie, na podstawie zawartej umowy, faktycznie zajmowała się wnioskodawczyni, jakie miała obowiązki. Nie budzą również zastrzeżeń Sądu okoliczności jakie legły u podstaw zatrudnienia wnioskodawczyni.
Sąd ma przy tym na uwadze, iż ewidencja czasu pracy nie odzwierciedla rzeczywistego czasu pracy, faktu braku wykonywania czynności w poszczególne dni wobec odbioru nadgodzin i pracy w weekendy, jednak wobec zeznań stron i świadków nie ma wątpliwości, że praca na warunkach wynikających z zawartej umowy o pracę była wykonywana, a rzetelność tej dokumentacji to ewentualna odpowiedzialność pracodawcy wynikająca z przepisów kodeksu pracy.
Czyniąc ustalenia Sąd, na podstawie art. 235
2 § 1 pkt 5 k.p.c., pominął wniosek pełnomocnika zainteresowanego o zobowiązanie firmy (...) do wskazania dlaczego w dokumentacji przedłożonej do akt sprawy nie uwzględniła faktur dla zainteresowanej Spółki za sporny okres, a którymi dysponował płatnik, potwierdzenia czy faktury, którymi dysponuje płatnik zostały wystawione i zaksięgowane przez E., złożenia ewidencji sprzedaży VAT za okres od kwietnia do lipca (...). Podnieść należy, iż w procesie organ rentowy nie kwestionował okoliczności, że faktury przedstawione przez Płatnika zostały wystawione przez firmę (...). Spornym było wyłącznie kto odbierał wskazane zamówienia. Zgłoszone wnioski dowodowe nie mogły wyjaśnić tej okoliczności - ocenić zatem należało, iż zmierzały wyłącznie do przedłużania postepowania. Podkreślić należy, że co do wskazanej okoliczności spornej dostępny był inny materiał dowodowy w tym zeznania stron i świadków, wystarczający do rozstrzygnięcia.
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350), obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym – podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania.
Zgodnie z art. 9 ust. 4 w/w ustawy, osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 2, mające ustalone prawo do emerytury lub renty podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
W myśl art. 36 ust. 1 w/w ustawy, każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych.
Ustęp 2 stanowi, że obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 (pracowników), należy do płatnika składek.
W myśl ustępu 11 w/w przepisu, każda osoba, w stosunku, do której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych, podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń. Zgłoszenie wyrejestrowania płatnik składek jest zobowiązany złożyć w terminie 7 dni od daty zaistnienia tego faktu.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1 (za pracowników), obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek.
W niniejszej sprawie organ rentowy podważał skuteczność umowy o pracę zawartej między ubezpieczoną a płatnikiem składek w okresie od (...) r. wskazując na jej jedynie pozorny charakter.
Podkreślić należy, że organ rentowy ma prawo do badania, a także kwestionowania podstaw ubezpieczenia w tym umów o pracę, ponieważ rodzą one skutki w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Jednak w takiej sytuacji to na organie rentowym spoczywa obowiązek udowodnienia pozorności umowy lub jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, w myśl art. 6 k.c. Stanowisko takie zajął także Sąd Najwyższy np. w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r., I UK 269/06, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 78 oraz w wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r. I UK 74/10, w którym stwierdził, iż:
„1. Na organie rentowym, który przyjął zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli.
2. Podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (art. 22 k.p., art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa umowę o pracę. Innymi słowy jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia.” (LEX nr 653664)
Zdaniem Sądu Okręgowego, organ rentowy w żaden sposób nie udowodnił, iż zakwestionowane przez niego umowa o pracę miała charakter pozorny, a strony zmierzały wyłącznie w celu uzyskania statusu pracownika przez wnioskodawczynię oraz świadczeń z ubezpieczeń społecznych w związku z ciążą i macierzyństwem, co zarzucał stronom umowy o pracę. Pełnomocnik reprezentujący ZUS nie zgłosił, w toku procesu, takich wniosków dowodowych, za pomocą których wykazałby pozorność zawartej między stronami umowy. Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał, a Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów – por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2013 r. I ACa 613/12 LEX nr 1294695.
Stosownie do treści art. 22 §1 kp, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Do cech pojęciowych pracy stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia z dnia 17 stycznia 2006 roku III AUa 433/2005, Wspólnota 2007/25/51). Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 roku o sygn. akt II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).
W przedmiotowej sprawie organ rentowy stanął na stanowisku, iż umowa o pracę zawarta w okresie od (...) r. między ubezpieczoną a płatnikiem składek, jest nieważna, bowiem została zawarta dla pozoru.
Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
Z czynnością prawną pozorną mamy do czynienia wówczas, gdy występują, łącznie, następujące warunki: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru, czyli być aktywnym uczestnikiem stanu pozorności. Pierwsza i zasadnicza cecha czynności pozornej wyraża się brakiem zamiaru wywołania skutków prawnych, jakie prawo łączy z tego typu i treścią złożonego oświadczenia. Jest to zatem z góry świadoma sprzeczność między oświadczonymi a prawdziwymi zamiarami stron, czyli upozorowanie stron na zewnątrz i wytworzenie przeświadczenia dla określonego kręgu (otoczenia), nie wyłączając organów władzy publicznej, że czynność o określonej treści została skutecznie dokonana. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z 14 marca 2001 roku (sygn. akt III UKN 258/00, opubl. OSNAP 2002/21/527), nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.).
O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie może być kwalifikowane jako obejście prawa.
W sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa (wyrok SN z dnia 2 lipca 2008 roku, sygn. akt II UK 334/07, opubl. Legalis).
Sąd Okręgowy w Łodzi podziela również pogląd Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 25 stycznia 2005 roku, II UK 141/04, OSNP 2005/15/235), w którym to SN stwierdza, iż stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).
Ponownie podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie to na organie rentowym spoczywał ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli, a więc, że nie miały zamiaru wywołania żadnych skutków prawnych, gdyż pracownik nie podjął wykonywania pracy, a pracodawca świadczenia tego nie przyjmował. Z tych bowiem faktów organ rentowy wywodzi skutki prawne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 roku, I UK 269/2006, LEX nr 328015).
Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie o sygn. akt II UK 204/09 (lex nr 590241), iż o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.
W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2010 roku w sprawie o sygn. akt I UK 43/10 (Lex nr 619658) wskazano , że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego i chorobowego, to podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń nie jest obejściem prawa.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy tym wszak założeniu, że nastąpiło rzeczywiste jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 § 1 k.p. Tym samym nie można byłoby czynić odwołującej zarzutów, że zawarła umowę o pracę jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, pod tym wszakże warunkiem, że na podstawie kwestionowanej umowy realizowałby zatrudnienie o cechach pracowniczych.
Przy tym bezwzględnie należy mieć na uwadze, iż prawo nie zabrania zatrudniania kobiet w ciąży, a sama ciąża nie powoduje automatycznie niezdolności do pracy. Fakt pozostawania w ciąży w kontekście pozorności umowy może mieć znaczenie jedynie wtedy, gdyby ciąża w momencie zawarcia umowy o pracę w sposób oczywisty wykluczałaby możliwość świadczenia pracy przez pracownicę (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 lutego 2016 r. III AUa 859/15). Zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet jeśli głównym powodem jest chęć uzyskania zasiłku macierzyńskiego bądź odpowiednio wysokiego zasiłku, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem, jeśli umowa faktycznie jest realizowana. /Wyrok Sądu Okręgowego w (...) - VIII (...) z dnia(...) r. VIII U(...),Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III (...) z dnia(...)r., III AUa(...) /
Mając na uwadze dotychczas poczynione rozważania prawne należy podkreślić, że w realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy w celu dokonania kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego musiał zatem badać, czy pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek istotnie doszło do nawiązania i realizacji stosunku pracy w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p.
Przesądzenie rzeczywistego charakteru pracowniczego zatrudnienia wymaga przekonującej oceny, że zostały spełnione formalne i realne warunki do podjęcia zatrudnienia, a następnie czy miało miejsce rzeczywiste wykonywanie przez osobę zainteresowaną obowiązków o cechach kreujących zobowiązanie pracownicze. /III USK 117/21 - postanowienie SN - Izba Pracy z dnia 24-03-2021/ Przy czym podkreślić należy, iż brak jest formalnych przeciwwskazań do zatrudniania osób bliskich w ramach stosunku pracy (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) nie wyklucza jednak kompetencji organu rentowego do weryfikowania deklarowanego tytułu ubezpieczenia społecznego (art. 68 pkt 1 i 2 tej ustawy). Rzeczywisty charakter pracowniczego zatrudnienia osób bliskich pracodawcy wymaga nie tylko stwierdzenia braku formalnych zakazów do ich zatrudniania w ramach stosunku pracy, ale też rygorystycznych ustaleń i przekonującej oceny, że zostały spełnione nie tylko formalne, ale i realne warunki do podjęcia zatrudnienia, a następnie miało miejsce rzeczywiste wykonywanie przez osobę bliską obowiązków o cechach charakteryzujących stosunek pracy, wywołujących zobowiązanie pracownicze. Jest to niezbędne dla wyeliminowania z obrotu prawnego zachowań osób bliskich zmierzających do obejścia lub nadużycia prawa do korzystniejszego tytułu i świadczeń z ubezpieczenia społecznego. /III UK 427/19 - postanowienie SN - Izba Pracy z dnia 18-11-2020.
Przy tym bezwzględnie należy mieć na uwadze, iż nawet krótkotrwałe świadczenie pracy przed skorzystaniem ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności umowy o pracę w sytuacji, gdy zamiarem stron tej umowy było nawiązanie stosunku pracy, a zgodna wola stron znalazła odzwierciedlenie w faktycznej realizacji pracowniczego zatrudnienia, czyli wówczas, gdy został wdrożony proces świadczenia pracy, a pracodawca z tejże pracy korzystał. /III AUa 38/18 - wyrok SA Kraków z dnia 07-04-2021/
W tej sytuacji do Sądu należało przeprowadzenie oceny, czy analizowany stosunek prawny nosił konstytutywne cechy stosunku pracy.
W tym celu Sąd zbadał, czy odwołująca się w spornym okresie: osobiście świadczyła pracę podporządkowaną pracodawcy (pod kierownictwem pracodawcy), w sposób ciągły, odpłatny, na rzecz i ryzyko pracodawcy. Dokonanie powyższego ustalenia miało bowiem znaczenie dla objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym oraz wypadkowym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika.
Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że ubezpieczona osobiście, w sposób stały, na rzecz płatnika składek w spornym okresie wykonywała umówioną pracę zajmując się zarówno powierzonymi jej sprawami kadrowymi, jak i czynnościami handlowymi i logistycznymi, poszukiwaniem kontrahentów w Chinach, czynieniem i odbiorem zakupów akcesoriów niezbędnych w produkcji, dowożeniem ich do zakładu produkcyjnego, nadto przewożeniem towarów w okresie przeprowadzki, co warunkowało produkcję. Powierzenie jej tych obowiązków przy jednoczesnej chęci aktywacji zawodowej wnioskodawczyni, z dość elastycznym sposobem wykonywania obowiązków, z uwagi na fakt opieki nad dzieckiem, było wywołane doraźną potrzebą Spółki w tym czasie, zmianami restrukturyzacyjnymi i towarzyszącymi im zmianami kadrowymi, poszukiwaniem oszczędności, zmianą biura rachunkowego, koniecznością poszukiwania kontrahentów w Chinach przy rezygnacji z pracy dotychczasowego zakupowca.
Przy wykonywaniu obowiązków wnioskodawczyni była bezpośrednio podporządkowana płatnikowi składek. Zeznania świadków, jak i wnioskodawczyni, jednoznacznie wskazują, że ubezpieczona w wyznaczonym przez pracodawcę wymiarze, miejscu i czasie, aż do chwili powstania niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży, wykonywała szereg czynności. Zajmowała się porządkowaniem teczek osobowych pracowników w związku ze zmianą biura rachunkowego (jak zeznał świadek z pierwszego biura rachunkowego E. Z. - oddała dokumentację pracowniczą Spółce w nieładzie, bez jej uporządkowania – k 447v) i koniecznością wprowadzenia określonych danych do systemu, kontaktami z biurami rachunkowymi, weryfikowaniem kwestii obecności i urlopów pracowników, wydawaniem -przy współudziale biura rachunkowego - niezbędnych dokumentów pracowniczych, przekazywaniem informacji w przedmiocie zawartych umów i koniecznych do dokonania zgłoszeń do ZUS, kontaktami handlowymi ze stroną chińską, wyszukiwaniem kontrahentów oferujących tańszy asortyment odpowiadający wymogom spółki, katalogowaniem i opisywaniem próbek w systemie firmy, robieniem zamówień i zakupów akcesoriów niezbędnych do produkcji, dostarczaniem tego asortymentu według zgłaszanego zapotrzebowania na produkcję, w końcu w okresie przeprowadzki dowożeniem towaru z jednej siedziby do drugiej, z uwagi na rozdział produkcji i wykończenia towarów. Powyższe potwierdza też treść korespondencji mailowej i sms-owej wnioskodawczyni z biurami rachunkowymi, z kontrahentami zainteresowanej spółki, z kierownikiem produkcji, nadzorującym ją E. W. (1), a nadto zeznania świadków i stron złożone w procesie.
Za pomocą tych dowodów zostało też wykazane, co jest podstawowym składnikiem stosunku pracy, podporządkowanie wnioskodawczyni poleceniom pracodawcy. Ustawodawca zastrzegł w przepisie art. 22 § 1 k.p., że pracownik wykonuje pracę pod kierownictwem pracodawcy, przy czym nie zdefiniował tej cechy zatrudnienia. W literaturze przedmiotu wyinterpretowano, że kierownictwo pracodawcy przejawia się w poleceniach, podporządkowaniu organizacyjnym oraz podporządkowaniu represywnym i dystrybutywnym. Powyższe niewątpliwie miało miejsce na gruncie rozpatrywanego przypadku. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że płatnik składek kierował pracą ubezpieczonej, gdyż decydował o codziennie wykonywanych na bieżąco czynnościach, kontrolował sposób i czas ich wykonania. Jak ustalono wnioskodawczyni nie miała stałego planu pracy, stricte nie rejestrowano jej godzin. Jednakże Płatnik przydzielał jej obowiązki, mówił co ma robić w poszczególnych dniach, kiedy ma zająć się określonymi czynnościami kadrowymi, kiedy zrobić i odebrać określone zamówienia. Generalnie, podobnie jak w stosunku do innych zatrudnionych na stanowiskach nieprodukcyjnych, kontrolował wymiar jej czasu pracy mając na uwadze charakter oraz czas niezbędny do wykonania poszczególnych zadań.
Priorytetem dla płatnika było poczynienie oszczędności, uporządkowanie spraw kadrowych, pozyskiwanie kontrahentów z Chin oferujących tańszy asortyment o odpowiadającej mu jakości i parametrach. Płatnik oczekiwał od wnioskodawczyni, jako pracownika, obecności i rzetelnego wykonywania pracy, choć w rzeczywistości miała ona pewną elastyczność co do wykonania poszczególnych czynności. Część z obowiązków mogła wykonywać pracując w domu lub innym miejscu. F. W. (1) miał do wnioskodawczyni zaufanie w zakresie poszczególnych zadań. Nie zmienia to jednak faktu, iż wnioskodawczyni na bieżąco miała wykonywać poszczególne obowiązki. Jest to istotne, jeżeli uwzględni się, że zatrudnienie pracownicze odwołuje się do staranności, a nie rezultatu. Zatrudnienie wnioskodawczyni było oparte na rzeczywistej potrzebie pracodawcy wynikającej z warunków prowadzenia działalności, trwającej restrukturyzacji zmian wynikających z wymiany biura rachunkowego, faktu rezygnacji ze współpracy dotychczasowego specjalisty ds. zakupów, zmian wynikających z przeprowadzki zakładu produkcyjnego. Pracując wnioskodawczyni faktycznie więc podejmowała czynności, co do których została zatrudniona.
Podkreślić należy też, iż praca świadczona przez wnioskodawczynię była wykonywana na ryzyko płatnika. To płatnik dostarczał narzędzia pracy- laptop , samochód , ponosił ryzyko osobowe i ekonomiczne związane z brakiem należytej obsady pracowniczej, ewentualnych błędów wynikających z braku stosownych umiejętności wnioskodawczyni, zapewnieniem właściwego funkcjonowania działalności handlowej/ produkcyjnej, kosztami z tym związanymi, także w przypadku nieobecności w pracy wnioskodawczyni. Zainteresowany zmuszony był zastępować wnioskodawczynię w okresie jej nieobecności. Czynności kadrowe przejął częściowo kierownik produkcji częściowo E. W. (1), natomiast w zakresie logistyki zakupów, zarządzanie produktem początkowo podjęto współpracę w ramach kontraktu B2B z D. G., a potem (wobec niespełnienia przez niego wymagań) z F. E.. Przy czym, z uwagi na charakter tych kontraktów, wynagrodzenia w nich określone były wyższe niż wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni. Podnieść należy, iż zaoferowany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje by ubezpieczona faktycznie będąc w ciąży w ogóle pracy nie podjęła. Strony nie działały zatem tylko i wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego przez wnioskodawczynię- co w zaskarżonej decyzji zarzucał organ rentowy. Płatnik w zakreślonych okolicznościach potrzebował pracownika, a wnioskodawczyni chciała podjąć pracę. Oceny tej nie zmienia, iż wnioskodawczyni była żoną wspólnika płatnika, wcześniej nie miała tytułu gwarantującego jej świadczenia na wypadek macierzyństwa. Nawet jeśli płatnik chciał zagwarantować tytuł do ubezpieczeń osobie bliskiej, motywacja ta nie miała rozstrzygającego znaczenia skoro praca była faktycznie wykonywana, a tak było w rozpoznawanym przypadku. Trzeba podkreślić, że nawet wynagrodzenie skarżącej było jej przelewane na konto, na co znajdują się potwierdzenia w aktach sprawy.
Przy tym Sąd nie traci z pola widzenia, że brak było rejestracji faktycznego czasu pracy wnioskodawczyni bowiem, jak już wspominano, są to co najwyżej uchybienia obciążające płatnika jako pracodawcę, nie zaś element prawnie istotny, decydujący o ważności zawartej umowy o pracę.
Nieistotnym jest też, iż wnioskodawczyni zdarzało się podejmować czynności na rzecz płatnika - wysyłać korespondencję mailową do kontrahentów z Chin - zanim jeszcze została zatrudniona , oraz podejmować korespondencje z biurem księgowym kiedy była na zwolnieniu lekarskim i w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Podkreślić należy, iż czynności podejmowane przed zatrudnieniem - w świetle wiarygodnych i niepodważonych przez organ wyjaśnień stron, miały charakter jedynie wpadkowy związany z przygotowaniem do zatrudnienia. Organ rentowy nie wykazał, że strony już wówczas łączyła określona więź prawna niemająca znamion zatrudnienia pracowniczego, która kontynuowana była w spornym okresie pod pozorem zawarcia umowy o pracę. O jej istnieniu nie świadczy też sporadyczne podejmowanie przez wnioskodawczynię aktywności mailowej z biurem rachunkowym w okresie niezdolności do pracy. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów ocenionych logicznie wynika niewątpliwie fakt wykonywania przez wnioskodawczynię w spornym okresie pracy podporządkowanej na rzecz płatnika, a zatem okoliczność ta może mieć znaczenie co najwyżej w zakresie zasadności wypłaty zasiłków z funduszu chorobowego, nie wpływa zaś na prawidłowość ustaleń co do charakteru zawartej umowy.
Także ostatecznie przyznana okoliczność, iż wnioskodawczyni zdarzało się przekazywać dokumentację pracowniczą pracowników spółek powiązanych z płatnikiem, oraz okoliczność, iż stworzony z kierownikiem produkcji arkusz produkcji był stosowany do innych pracowników agencji i osób zatrudnionych na B2B, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Były to czynności grzecznościowe, wykonywane przy okazji wykonywania obowiązków pracowniczych, nieabsorbujące w żaden sposób wnioskodawczyni. Żadnych innych czynności na rzecz tych podmiotów skarżąca nie wykonywała, nie decydowała też o wykorzystaniu przez inne osoby arkusza do osób niebędących pracownikami pozwanego. Okoliczności te nie wpływały na kształt realizowanego przez nią faktycznie stosunku prawnego.
Z wszystkich powyższych względów, Sąd Okręgowy uznał, że strony były związane umową o pracę, gdyż sporny stosunek prawny rzeczywiście nosił konstytutywne cechy umowy o pracę, wynikające z art. 22 § 1 k.p.
Natomiast z uzyskaniem przez J. W. statusu pracownika, w związku z zatrudnieniem u płatnika, wiązał się skutek w postaci nabycia przez nią uprawnień do świadczeń ubezpieczenia społecznego. Skutek ten nie został wywołany działaniem niezgodnym z przepisami obowiązującego prawa, ale wynika z obowiązującego systemu prawnego. W ocenie Sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż umowa o pracę zawarta przez płatnika z J. W. była realizowana. Na pracę wnioskodawczyni w spornym okresie istniało zapotrzebowanie. Ww. wykonywała pracę na podstawie umowy o pracę, a płatnik pracę przyjmował. Jeszcze raz podkreślić należy, że z żadnego z dowodów nie wynika, że zamiarem wnioskodawczyni, nie było świadczenie pracy, a jedynie stworzenie pozorów jej wykonywania, w celu uzyskania w przyszłości świadczeń z ubezpieczenia społecznego w postaci zasiłku chorobowego i świadczeń związanych z macierzyństwem. Fakt, że wnioskodawczyni w związku z ciążą stała się niezdolna do jej wykonywania od 10.07.(...) do 8.10.(...), a potem od 05.11.(...) r., sam w sobie nie może stanowić podstawy uznania zatrudnienia za pozorne, bowiem umowa o pracę była faktycznie realizowana.
Jedynie na marginesie należy zauważyć, iż wnioskodawczyni planowała powrót do pracy na ½ etatu w związku z faktem sprawowania opieki nad 2 dzieci, do wykonywania części jej obowiązków zakupowca. Strony w tym zakresie zawarły porozumienie zmieniające warunki pracy i płacy w dniu (...) roku i ustaliły, że z tym dniem wymiar czasu pracy odwołującej zostanie zmniejszony do ½ etatu, zaś wynagrodzenie zostanie zmniejszone do kwoty (...)zł.
Od dnia (...) r. skarżąca faktycznie wróciła do pracy i zaczęła pobierać wynagrodzenie. Ostatni przelew (przed zamknięciem rozprawy) miał miejsce(...) r. za miesiąc styczeń (...) r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477
14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art.98 §1 -3 k.p.c., w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).