Sygnatura akt VIII U 2652/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. o ustaleniu nowej podstawy wymiaru emerytury wojskowej Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. po rozpoznaniu wniosku z dnia 7 lutego 2024 r. przyznał D. W. emeryturę wojskową od dnia 1 lutego 2024 r. w wysokości 10 293,15 zł. Do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia nie wliczono świadczenia za długoletnią służbę wojskową.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. wyjaśnił, że uchylił decyzję z dnia (...) r. i (...) r. oraz decyzję o waloryzacji emerytury wojskowej z dnia(...) r. Od(...) r. ustalił nową wysokość podstawy wymiaru świadczenia z uwagi na wyłączenie kwoty świadczenia za długoletnią służbę wojskową. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 32 ust. 1 pkt 6 i art. 32b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 r., poz. 305).
(decyzja z dnia (...) r. - k. 127-128 akt emerytalnych)
Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył D. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazując na niezasadne nieuwzględnienie w podstawie wymiaru emerytury dodatku do uposażenia w postaci świadczenia za długoletnią służbę. Wydanej decyzji skarżący zarzucił:
1.
obrazę prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 305 z późn. zm.), dalej również jako wojskowa ustawa emerytalna, poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do jego niezastosowania, co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym, zaniżonym ustaleniem wysokości należnego stronie świadczenia emerytalnego,
2.
obrazę prawa procesowego, tj. art. 32b w zw. z art. 32 ust. 1 wojskowej ustawy emerytalnej poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu uprzednio wydanych decyzji emerytalnych, podczas gdy przepis, tj. art. 32b wojskowej ustawy emerytalnej dopuszcza wyłącznie możliwość wydania - wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej, a nie z urzędu - nowej decyzji ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego, stanowiącej akt kreujący to prawo ex novo.
W konsekwencji odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie.
(odwołanie - k. 3-7)
W odpowiedzi na odwołanie Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu organ emerytalny wyjaśnił, że powód został zwolniony ze służby z dniem (...) r. Decyzją z dnia (...) r. została przyznana powodowi emerytura wojskowa z uwzględnieniem świadczenia za długoletnią służbę. Z uwagi na okoliczność, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy, organ zaskarżoną decyzją dokonał jej zmiany z urzędu. Uwzględniając przepis art. 32 wojskowej ustawy emerytalnej, który w zakresie sposobu ustalenia nowej podstawy wymiaru emerytury odsyła do odpowiedniego stosowania wyłącznie art. 5 ust. 1 i 2, brak było podstaw do uwzględnienia w podstawie emerytury skarżącego świadczenia za długoletnią służbę wojskową.
(odpowiedź na odwołanie - k. 11-11 verte)
Na rozprawie z dnia 16 grudnia 2025 r., bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia w dotychczasowej wysokości w zakresie świadczenia za długoletnią służbę oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Natomiast pełnomocnik organu emerytalnego wniósł o oddalenie odwołania.
(stanowiska końcowe stron e-protokół rozprawy z dnia 16 grudnia 2025 r. 00:01:04 - 00:04:16 - koperta k. 29).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
D. W., urodzony w dniu (...) r., posiada ponad 32 letni okres służby wojskowej.
(bezsporne)
Z dniem (...) r. wnioskodawca został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. W okresie od (...) r. do(...)r. pełnił służbę stałą w (...).
(przebieg służby - k. bez numeru akt emerytalnych, zaświadczenie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 6 sierpnia 2024 r. - k. 106 akt emerytalnych, świadectwo służby z dnia 9 maja 2017 r. - k. 104-104 verte akt emerytalnych)
Decyzją z dnia 19 czerwca 2017 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. ustalił dla D. W. wysokość emerytury wojskowej od dnia 1 lipca 2017 r. w kwocie 4.022,48 zł. Decyzją doliczono okresy służby w Straży Granicznej po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Wypłata świadczenia została zawieszona.
(zaświadczenie z dnia 19 czerwca 2017 r. - k. 54 akt emerytalnych, decyzja z dnia 19 czerwca 2017 r. - k 53-53 verte akt emerytalnych)
Z dniem 21 sierpnia 2017 r. odwołujący został ponownie powołany do zawodowej służby wojskowej, z której został zwolniony z dniem 31 stycznia 2024 r.
(przebieg służby - k. bez numeru akt emerytalnych, świadectwo służby z dnia 31 stycznia 2024 r. - k. 64-67 akt emerytalnych)
Decyzją z dnia (...)r. dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) wnioskodawcy przyznano od dnia 1 marca 2023 r. świadczenie za długoletnią służbę wojskową w wysokości 15% kwoty należnego uposażenia zasadniczego miesięcznie na czas pełnienia przez żołnierza zawodowej służby wojskowej.
(decyzja z dnia 14 marca 2023 r. - k. 73-73 verte akt emerytalnych)
W dniu 7 lutego 2024 r. D. W., w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej z dniem (...) r., złożył do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. wniosek o podjęcie wypłaty emerytury wojskowej.
(wniosek z dnia 7 lutego 2024 r. - k. 62 akt emerytalnych)
Decyzją z dnia(...) r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. po rozpoznaniu wniosku z dnia(...) r. przyznał D. W. emeryturę wojskową od dnia 1 lutego 2024 r. w wysokości 8.971,98 zł.
Do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia wliczono świadczenia za długoletnią służbę wojskową w wysokości 997,50 zł.
(decyzja z dnia 22 maja 2024 r. - k. 87-87 verte akt emerytalnych)
Decyzją z dnia(...)r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. po rozpoznaniu wniosku z dnia 7 lutego 2024 r. przyznał D. W. emeryturę wojskową od dnia 1 lutego 2024 r. w wysokości 10.765,62 zł.
Do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia wliczono świadczenia za długoletnią służbę wojskową w wysokości 1.200,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku ze zmianą wysokości stawek uposażenia nastąpiła zmiana wysokości emerytury wojskowej.
(decyzja z dnia 20 czerwca 2024 r. - k. 102-102 verte akt emerytalnych)
Decyzją z dnia (...) r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. ustalił dla D. W. od dnia 1 marca 2025 r. zwaloryzowaną wysokość emerytury wojskowej w kwocie 11.357,73 zł.
(decyzja z dnia 3 marca 2025 r. - k. 122-122 akt emerytalnych)
Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. o ustaleniu nowej podstawy wymiaru emerytury wojskowej Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. po rozpoznaniu wniosku z dnia 7 lutego 2024 r. przyznał D. W. emeryturę wojskową od dnia 1 lutego 2024 r. w wysokości 10 293,15 zł.
Do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia nie wliczono świadczenia za długoletnią służbę wojskową.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. wyjaśnił, że uchylił decyzję z dnia (...) r. i (...) r. oraz decyzję o waloryzacji emerytury wojskowej z dnia (...)r. Od 1 sierpnia 2025 r. ustalił nową wysokość podstawy wymiaru świadczenia z uwagi na wyłączenie kwoty świadczenia za długoletnią służbę wojskową. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 32 ust. 1 pkt 6 i art. 32b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 r., poz. 305).
(decyzja z dnia (...) r. - k. 127-128 akt emerytalnych)
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów z akt emerytalnych wnioskodawcy, których autentyczność nie była kwestionowana i nie budzi wątpliwości co do swojej mocy dowodowej. Spór w niniejszej sprawie ma wyłącznie charakter prawny dotyczący istnienia podstaw do zaliczenia skarżącemu do wysługi emerytalnej świadczenia za długoletnią służbę wojskową przy bezspornym między stronami stanie faktycznym sprawy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 305 ze zm., dalej: ustawa zaopatrzeniowa) prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny.
Według art. 5 ust. 1 w/w ustawy, podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie należne żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz art. 32b.
Definicja legalna uposażenia zawarta w art. 3 pkt 8 tej ustawy wskazuje, że przez uposażenie należy rozumieć uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym i miesięczną równowartością dodatkowego uposażenia rocznego, należnych żołnierzowi zawodowemu stosownie do przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r. poz. 825, z późn. zm.).
Przyjąć przy tym należy, iż świadczenie za długoletnią służbę wojskową nie jest dodatkiem o charakterze stałym w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy zaopatrzeniowej, albowiem nie został wymieniony w art. 439 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny, która to norma w sposób całościowy i wyczerpujący reguluje rodzaje dodatków do uposażenia żołnierza zawodowego. Świadczenie będące przedmiotem sporu jest „innym świadczeniem pieniężnym” w rozumieniu art. 430 ust. 1 w zw. z art. 432 ust. 1 pkt 9a, które podlega jednak zaliczeniu do wysługi emerytalnej z mocy przepisu szczególnego, a więc art. 5 ust. 1b ustawy zaopatrzeniowej.
Stosownie do treści § 10 ust. 1 pkt 5 rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 lutego 2012 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1821) wysokość uposażenia należnego żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej określa zaświadczenie o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego wraz z decyzjami uzasadniającymi prawo do poszczególnych składników uposażenia i ich wysokości, a także nagrody rocznej lub dodatkowego uposażenia rocznego. W oparciu o te dokumenty organ rentowy ustala wysokość należnego uprawnionemu świadczenia.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że żaden przepis powołanej wyżej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, nie daje wojskowemu organowi emerytalnemu uprawnienia do weryfikacji przyznanych żołnierzowi składników uposażenia i w zależności od poczynionych ustaleń dokonywania wymiaru świadczenia emerytalnego według własnego uznania. Wojskowy organ emerytalny przy ustalaniu wysokości emerytury bierze pod uwagę wysokość faktycznie otrzymanego uposażenia za ostatni miesiąc pełnienia służby, bez względu na okoliczności wpływające na zmniejszenie lub zwiększenie jego wysokości
(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 24.08.2012 r., III AUa 255/12, LEX nr 1237120).
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności poza sporem jest fakt, iż wnioskodawcy przysługiwało świadczenie za długoletnią służbę wojskową w wysokości 15% uposażenia w ostatnim miesiącu pełnienia służby przyznane decyzją z dnia(...)roku, która nie została w żaden sposób zakwestionowana.
Idąc dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 32b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w przypadku ponownego powołania emeryta do zawodowej służby wojskowej i pełnienia tej służby nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy, na wniosek emeryta ustala się nową podstawę wymiaru emerytury, w sposób określony odpowiednio w art. 5 ust. 1 i 2 albo w art. 18f. Ponowne ustalenie podstawy wymiaru następuje nie wcześniej niż po zakończeniu służby (ust. 2 cyt. przepisu).
Nie ulega wątpliwości, iż powyższy przepis stanowił podstawę do wydania w stosunku do wnioskodawcy zaskarżonej decyzji, zaś spór dotyczył wyłącznie możliwości doliczenia do wysługi świadczenia za długoletnią służbę wojskową.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie należne żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz art. 32b.
W myśl art. 5 ust. 1b świadczenie za długoletnią służbę wojskową, o którym mowa w art. 449a ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny, wlicza się do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej po osiągnięciu 32 lat wysługi emerytalnej.
Art. 5 ust. 2 wskazuje zaś, iż podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej w przypadku żołnierzy, którzy nie otrzymują uposażenia, o którym mowa w ust. 1, albo otrzymują je w niepełnej wysokości, stanowi pełna kwota uposażenia należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokości powstałych w okresie, w którym żołnierz nie otrzymywał uposażenia lub otrzymywał je w niepełnej wysokości.
Jeżeli w okresie między zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego a ustaleniem prawa do emerytury i renty inwalidzkiej przypadały waloryzacje emerytur i rent inwalidzkich, przy ustalaniu podstawy wymiaru tych świadczeń uwzględnia się wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w tym okresie (art. 5 ust. 3).
Art. 18f ustawy zaopatrzeniowej określa natomiast sposób wyliczenia podstawy wymiaru emerytury żołnierza zawodowego nie poprzez odniesienie się do uposażenia w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, lecz do średniego uposażenia żołnierza należnego mu przez okres kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez żołnierza, precyzując w kolejnych jednostkach redakcyjnych sposób ustalenia podstawy wymiaru.
Wydając zaskarżoną decyzję organ rentowy uznał, iż skoro art. 32b ust. 1 odsyła wyłącznie do przeliczenia emerytury zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2, to brak podstaw do równoczesnego stosowania ust. 1b tego przepisu.
Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W ocenie Sądu Okręgowego odesłanie w art. 32b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej do norm art. 5 ust. 1 i 2 lub normy art. 18f oznacza wyłącznie możliwy sposób ustalenia podstawy wymiaru emerytury - bądź z uwzględnieniem uposażenia należnego żołnierzowi w ostatnim miesiącu pełnienia służby (art. 5 ust. 1) określając także sposób postępowania w przypadku braku otrzymywania uposażenia lub uzyskiwania go w niepełnej wysokości w ostatnim miesiącu pełnienia służby (art. 5 ust. 2), bądź na podstawie średnich uposażeń z ostatnich 10 lat kalendarzowych pełnienia służby (art. 18f).
Wojskowy organ emerytalny przelicza zatem świadczenie emeryta powołanego ponownie do zawodowej służby wojskowej we wskazany powyżej sposób, z uwzględnieniem jednak wszystkich pozostałych przepisów regulujących składniki uposażenia w rozumieniu art. 3 pkt 8 podlegające zaliczeniu do wysługi emerytalnej. Przepis art. 5 ust. 1b jest zaś przepisem szczególnym do wskazanej normy z tego tytułu, iż możliwość doliczenia świadczenia za długoletnią służbę wojskowa następuje wyłącznie w sytuacji osiągnięcia 32 lat wysługi emerytalnej, w odróżnieniu od uposażenia i dodatków o charakterze stałym wliczanych w zależności od ich uzyskiwania w ostatnim miesiącu pełnienia służby, bez względu na okres służby. Reasumując, odesłanie w normie art. 32b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej do przepisu art. 5 ust.1 i 2 lub art. 18f obejmuje wyłącznie sposób ustalenia podstawy wymiaru świadczenia, nie odnosząc się do reguł wliczania uposażenia, dodatków czy świadczeń pieniężnych do wysługi emerytalnej a tym samym nie wyłącza stosowania art. 5 ust. 1b przy ponownym przeliczeniu emerytury.
Wskazać przy tym należy, iż odmienna wykładnia przepisu różnicowałaby sytuację żołnierzy, gdyż pozwalałby na zaliczenie spornego świadczenia do wysługi w przypadku żołnierzy odchodzących pierwszy raz na emeryturę, uniemożliwiając jednocześnie taki sposób postępowania w stosunku do żołnierzy, którzy powrócili do zawodowej służby wojskowej, mimo, iż obie grupy posiadałyby minimum 32 lata wysługi emerytalnej, co jak się wydaje jest jedyną przesłanką zaliczenia tego świadczenia do wysługi emerytalnej. Taka wykładnia normy art. 32b ust. 1 jest nie tylko nieuzasadniona, ale prowadziłaby do oczywistego naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Tym samym przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury D. W. niewątpliwie powinno zostać doliczone świadczenie za długoletnią służbę wojskową, a zatem zaskarżona decyzja organu emerytalnego nie odpowiada prawu.
Jedynie na marginesie zaznaczenia wymaga, iż nie ma racji pełnomocnik ubezpieczonego, iż przepis art. 32b ustawy zaopatrzeniowej dopuszcza wydanie nowej decyzji ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej, a nie z urzędu.
Nie można bowiem pomijać, że stwierdzenie błędu w naliczaniu wskaźnika wysokości dodatków o charakterze stałym, obliguje wojskowy organ emerytalny zgodnie z art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin do naprawienia tego błędu i przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Takie postępowanie nie narusza praw "sztucznie nabytych", skoro prawo do wyższego wskaźnika było oparte na błędzie organu emerytalnego
(por. wyrok SA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 1999 r., III AUa 130/99, wyrok SA w Białymstoku z 9 lipca 2013 r., III AUa 69/13, LEX nr 1353595). Z taką sytuacją nie mieliśmy jednak do czynienia w przedmiotowej sprawie, o czym była już mowa powyżej.
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 477
14 § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1
1, § 3 k.p.c. w zw. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) zasądzając na rzecz D. W. kwotę 360,00 zł zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.