Sygn. akt VIII U 1352/25
UZASADNIENIE
w zakresie pkt 1 sentencji wyroku
Decyzją z dnia (...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w K. po rozpatrzeniu wniosku N. J. z dnia (...) roku odmówił mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że podstawę do wydania decyzji z dnia (...) r. stanowi orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia (...) r., który ustalił, że częściowa niezdolność do pracy powstała u ubezpieczonego (...)r.
ZUS wskazał, że ubezpieczony nie ma prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ nie został spełniony wymóg posiadania stażu ubezpieczeniowego wynoszącego 5 lat w okresie ostatniego dziesięciolecia liczonego na:
- dzień złożenia wniosku tj. w okresie (...), ubezpieczony posiada (...)okresów składkowych i nieskładkowych - okres składkowy (...) oraz(...) okresów nieskładkowych uwzględnionych w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych- art. 5 pkt. 2 w/w ustawy.
- na dzień powstania niezdolności tj. (...) w okresie od (...), ubezpieczony posiada(...)okresów składkowych i nieskładkowych - okres składkowy(...)okresów nieskładkowych uwzględnionych w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych- art. 5 pkt. 2 w/w ustawy.
- na dzień złożenia aktualnego wniosku tj. (...)r. w okresie (...) r. ubezpieczony posiada(...)okresów składkowych i nieskładkowych - okres składkowy (...)oraz (...) okresów nieskładkowych uwzględnionych w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych- art. 5 pkt. 2 w/w ustawy.
W dziesięcioleciu liczonym na dzień złożenia wniosku pierwszorazowego przesuniętego o okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy ubezpieczony posiada okresy składkowe przebyte w czasie:
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
oraz okresy nieskładkowe przebyte w czasie:
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
(...)
Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy 30 lat dla mężczyzn oraz jest całkowicie niezdolny do pracy bez względu na to, czy posiada 5- letni okres składkowy i nieskładkowy w ciągu ostatniego 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
Powyższy warunek w przypadku ubezpieczonego również nie został spełniony, ponieważ posiada częściową niezdolność do pracy.
Jednocześnie ZUS poinformował, że do stażu nie został zaliczony okres:
- prowadzonej działalności gospodarczej od (...) w związku z zadłużeniem za cały okres podlegania ubezpieczeniu;
- od (...) zatrudnienia w N., ponieważ na świadectwie pracy z dnia (...) brak informacji czy ubezpieczony przebywał na zwolnieniach lekarskich.
(decyzja – k. 117-117 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
N. J. wniósł odwołanie od w/w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej mu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Ubezpieczony wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Uzasadniając odwołanie odwołujący się wskazał, że zaskarżona decyzja ZUS jest rażąco niesprawiedliwa, ponieważ stan jego zdrowia w żadnym stopniu nie uległ poprawie, co zdaje się sugerować organ rentowy odmawiając mu prawa do renty. Nadto ubezpieczony zarzucił ZUS błędne wyliczenie okresów ubezpieczenia. Jednocześnie ubezpieczony wniósł o ustanowienie na jego rzecz przez sąd pełnomocnika z urzędu.
(odwołanie – k. 3-4)
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie, podtrzymując tym samym swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
(odpowiedź na odwołanie – k. 6-7)
Postanowieniem z dnia 4.06.2025 r. sąd ustanowił dla wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego.
(postanowienie – k. 9)
W piśmie procesowym z dnia 23.12.2025 r. pełnomocnik ubezpieczonego poparł argumenty zawarte w złożonym odwołaniu. Nadto wniósł o:
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy, w szczególności lekarza ortopedy, neurologa, gastrologa, immunologa na fakt stanu zdrowia odwołującego i jego niezdolności (stopnia) do pracy, daty powstania niezdolności do pracy oraz zobowiązanie biegłych do wskazania czy konieczni są również inni biegli do wydania opinii w sprawie, a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych opinii na wyżej wskazane fakty;
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania odwołującego na fakt jego stanu zdrowia i historii zatrudnienia;
- ponowne zobowiązanie organu do przeliczenia okresu ubezpieczenia odwołującego z uwzględnieniem okresów, których nie wziął bezpodstawnie pod uwagę.
(pismo – k. 32-32 verte)
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 28.01.2026 r. sąd na podstawie art. 235
2 § 1 pkt 2 k.p.c. pominął wnioski dowodowe pełnomocnika wnioskodawcy zgłoszone przez niego w piśmie z dnia 23.12.2025 r.
(postanowienie – rozprawa z dnia 28.01.2026 r. e-protokół 00:11:32-00:14:12 – płyta CD – k. 41)
Na rozprawie w dniu 28.01.2026 r. poparł odwołanie, podtrzymał wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości trzykrotności stawki minimalnej. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
(rozprawa z dnia 28.01.2026 r. e-protokół 00:17:31-00:18:33 – płyta CD – k. 41)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
N. J. urodził się w dniu (...) r.
(okoliczność bezsporna)
Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia (...) roku, stwierdzano, iż wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy do (...) r.; częściowa niezdolność do pracy wnioskodawcy powstała w dniu(...) roku.
(orzeczenie – k. nieponumerowane strony załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Wnioskodawca odebrał orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS w dniu (...) r., co potwierdził osobiście własnoręcznym podpisem. Wraz z orzeczeniem otrzymał pouczenie o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu do Komisji Lekarskiej ZUS. Został także pouczony, iż odwołanie od decyzji ZUS oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących orzeczenia Lekarza Orzecznika, w przypadku niewniesienia od niego sprzeciwu, sąd odrzuci.
(poświadczenie odbioru na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS – k. nieponumerowane strony załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wnioskodawca nie wniósł sprzeciwu do Komisji Lekarskiej ZUS.
(okoliczność bezsporna)
Wnioskodawca pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresie (...)r. i od (...)r.
(zaświadczenie – k. 110 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Odwołujący się od dnia(...) r. był zarejestrowany w (...) jako bezrobotny z prawem do zasiłku.
(zaświadczenie – k. 111 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W ostatnim dziesięcioleciu na dzień złożenia wniosku o rentę, tj. w okresie od (...), udowodnione okresy ubezpieczenia wynosiły:
- okresy składkowe: (...);
- okresy nieskładkowe ograniczone do 1/3 okresów składkowych:(...);
- okresy składkowe i nieskładkowe łącznie: (...).
W ostatnim dziesięcioleciu na dzień powstania niezdolności tj.(...) w okresie (...), udowodnione okresy ubezpieczenia wynosiły:
- okresy składkowe:(...);
- okresy nieskładkowe ograniczone do 1/3 okresów składkowych: (...);
- okresy składkowe i nieskładkowe łącznie: (...)
W ostatnim dziesięcioleciu na dzień złożenia kolejnego wniosku tj. (...) r. w okresie (...) r., udowodnione okresy ubezpieczenia wynosiły:
- okresy składkowe: (...)
- okresy nieskładkowe ograniczone do 1/3 okresów składkowych: (...);
- okresy składkowe i nieskładkowe łącznie: (...).
W dziesięcioleciu liczonym na dzień złożenia wniosku pierwszorazowego przesuniętego o okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy ubezpieczony posiada następujące okresy składkowe:
-(...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
oraz okresy nieskładkowe przebyte w czasie:
- (...)
- (...)
-(...)
- (...)
- (...)
- (...)
- (...)
( karta przebiegu zatrudnienia k. 116-116 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W dniu (...) r. wnioskodawca złożył do ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
(wniosek – k. 108 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W konsekwencji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną decyzję z dnia (...) roku. Według informacji Zakładu do stażu pracy nie został zaliczony okres prowadzenia działalności gospodarczej od (...), w związku z zadłużeniem za cały okres podlegania ubezpieczeniu. Także okres zatrudnienia w N. od(...), ponieważ brak jest informacji czy ubezpieczony przebywał na zwolnieniach lekarskich.
(decyzja – k. 117-117 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do sprawy aktach organu rentowego oraz na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, których domniemanie prawdziwości wynika z art. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została podważona przez żadną ze stron.
Jednocześnie Sąd na podstawie art. 235
(
2) § 1 pkt 2 k.p.c. pominął wnioski dowodowe pełnomocnika wnioskodawcy zgłoszone przez niego w piśmie procesowym z dnia
23.12.2025 r., w tym o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych: ortopedy, neurologa, gastrologa, immunologa oraz dowód z przesłuchania odwołującego, przyjmując, że skoro ubezpieczony nie wniósł sprzeciwu od orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS do Komisji Lekarskiej ZUS, pomimo wyraźnego pouczenia znajdującego się na orzeczeniu, to należy uznać, że zgodził się z ustaleniami organu rentowego w zakresie stopnia niezdolności do pracy, daty powstania tej niezdolności i czasu jego trwania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że ubezpieczony nie spełnił wymogu związanego z legitymowaniem się odpowiednim okresem składkowym i nieskładkowym. Jako, że niezdolność do pracy powstała u niego po 30 roku życia, to ubezpieczony musiałby mieć 5 lat składkowych i nieskładkowych w 10-leciu poprzedzającym datę zgłoszenia wniosku o świadczenie, tj. w okresie(...)r. oraz w 10-leciu poprzedzającym datę powstania niezdolności, tj.(...) r. w okresie(...)r. Nie chodzi jednak o cały okres ubezpieczenia, ale o wspomniane już wcześniej dziesięciolecie. Jednak okresu 5 lat we wskazanych dziesięcioleciach nie posiada, a to oznacza, że nie spełnił przesłanek wymaganych do nabycia prawa o których stanowi art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tylko ich łączne spełnienie daje prawo do świadczenia rentowego. Nadto na dzień złożenia kolejnego wniosku tj. (...) r. w okresie (...) r. ubezpieczony posiada jedynie(...) okresów składkowych i nieskładkowych. Stąd też zgłoszony wniosek podlegał pominięciu przez sąd jako nieistotny dla rozstrzygnięcia. Pominięciu przez sąd podlegał również wniosek pełnomocnika wnioskodawcy o ponowne zobowiązanie organu do przeliczenia okresu ubezpieczenia odwołującego. Jak wynika z akta sprawy organ rentowy zaliczył wnioskodawcy okresy zatrudnienia dokumentowane przedłożonymi świadectwami pracy oraz okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, udokumentowane odpowiednimi zaświadczeniami z (...) (k.110-111). W ramach uznanych okresów zatrudnienia ZUS dokonał rozróżnienia na okresy składkowe oraz nieskładkowe wynikające z okresów niezdolności do pracy i pobierania za ten okres wynagrodzenia za pracę, pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy. Żaden okres z tych który faktycznie został poświadczony nie został pominięty. Jednocześnie ubezpieczony nie przedstawił dowodów mogących zmienić staż pracy wyliczony przez organ rentowy. Nie przedłożył w tym postępowaniu – żadnych nowych dowodów, ani nie ujawnił okoliczności, mających wpływ na decyzję z dnia (...) r. Wobec powyższego sąd przyjął za prawidłowe ustalenia Zakładu poczynione przez niego w kwestionowanej decyzji.
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje:
Odwołanie nie jest zasadne.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż wnioskodawca nie wniósł sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika stwierdzającego u niego częściową okresową niezdolność do pracy, a w odwołaniu od decyzji odmawiającej mu prawa do renty podnosi argumenty nie tylko dotyczące ustalenia jego stanu zdrowia, lecz podnosi również niespełnienie przesłanek o charakterze prawnym stanowiących przyczynę odmowy przyznania mu prawa do renty - nie zachodzi więc podstawa do odrzucenia jego odwołania na podstawie art.477
9 § 3
1 k.p.c. Odwołanie należało zatem rozpoznać co do meritum.
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2025.1749, dalej jako „ustawa emerytalna”), renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
1)
jest niezdolny do pracy;
2)
ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;
3)
niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3–8 i pkt 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11, 12 i pkt 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15–17 oraz art. 7 pkt 1–3, pkt 5 lit. a, pkt 6 i 12, oraz w okresach pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów;
4)
nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.
Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (ust. 2 ustawy emerytalnej).
Wskazane w cyt. przepisie art. 57 warunki muszą być spełnione kumulatywnie. Brak choćby jednego z nich powoduje brak prawa do świadczenia.
Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ww. ustawy, niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2).
Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3).
Jak stanowi art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej, przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się:
1)
stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji;
2)
możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia:
1)
daty powstania niezdolności do pracy,
2)
trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy,
3)
związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,
4)
trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji,
5)
celowości przekwalifikowania zawodowego
- dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej "lekarzem orzecznikiem".
Od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu, zwanej dalej "komisją lekarską", w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia (ust. 2a). Komisja lekarska, rozpatrując sprzeciw lub zarzut wadliwości, dokonuje oceny niezdolności do pracy i jej stopnia oraz ustalenia okoliczności, o których mowa wyżej w formie orzeczenia (ust. 2e).
Jak stanowi art. 58 ust. 1 punkt 5 ustawy emerytalnej, warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Okres ten powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy (art. 58 ust. 2 ww. ustawy).
Jeżeli ubezpieczony nie osiągnął okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w ust. 1 art. 58, warunek posiadania wymaganego okresu uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej oraz do dnia powstania niezdolności do pracy miał, bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe (ust. 3).
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (ust. 4).
Spór w niniejszej sprawie koncentrował się na ustaleniu czy ubezpieczony posiada wymagany do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy okres ubezpieczenia oraz czy jest niezdolny całkowicie do pracy. Przy czym brak wymaganego stażu ubezpieczeniowego skutkuje brakiem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, bez względu na to czy niezdolność do pracy jest częściowa czy całkowita. Na gruncie rozpoznawanej sprawy co już podniesiono, wnioskodawca nie kwestionował orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS. Nie wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika oznacza zaś, że ubezpieczony zgadza się, że wszystkie stwierdzenia w nim zawarte są prawdziwe, a tym samym proces ustalania okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla nabycia prawa do świadczenia zostaje zakończony. Jeśli wnioskodawca, wobec którego wydano orzeczenie lekarskie, nie wnosi sprzeciwu, mimo że data powstania niezdolności nie odpowiada rzeczywistej dacie jej powstania, to nie sposób przyjąć, że dopuszczalne jest jej kwestionowanie dopiero w późniejszym postępowaniu odwoławczym przed sądem (wyrok SN z dnia 21 maja 2010 r. I UK 23/10 LEX nr 604207, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 sierpnia 2013 r. III AUz 397/13, LEX nr 1363378). Tym samym w chwili obecnej na etapie postępowania przed sądem brak podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłych celem ustalenia stanu zdrowia ubezpieczonego – względnie ustalenia całkowitej niezdolności do pracy, czy ustalenia innej niż ustalonej przez lekarza orzecznika ZUS daty powstania częściowej niezdolności do pracy.
Wobec tego należało przyjąć, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji wnioskodawca był częściowo niezdolny do pracy do(...)r., a częściowa niezdolność powstała w dniu (...) roku.
Oddalenie odwołania jest skutkiem niewykazania przez ubezpieczonego wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, tj. co najmniej 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Wnioskodawca nie wykazał także, że posiada wspomniany 5 - letni okres składkowy i nieskładkowy na dzień złożenia kolejnego wniosku, tj. (...) r. Jak wskazano wyżej na te alternatywne daty liczy się staż ubezpieczeniowy, pamiętając o wynikających z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zasadach uwzględniania okresów składkowych i nieskładkowych.
Mianowicie przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się, z zastrzeżeniem ust. 2-5, następujące okresy:
1) składkowe, o których mowa w art. 6;
2) nieskładkowe, o których mowa w art. 7.
Przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz obliczaniu ich wysokości okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. (ust.2)
Okresami składkowymi określonymi w art. 5 ustawy są m.in. okresy ubezpieczenia a za takie traktuje się okresy wykonywania zatrudnienia pracowniczego oraz okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Okresami nieskładkowymi są według art. 7 pkt 1 m.in. okresy pobierania:
a) wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego na podstawie przepisów Kodeksu pracy,
b) zasiłków z ubezpieczenia społecznego: chorobowego lub opiekuńczego,
Zatem ustalając uprawnienia do renty licząc niezbędne 5-letnie okresy składkowe i nieskładkowe należy je liczyć po pierwsze albo w ostatnim dziesięcioleciu poprzedzającym datę złożenia wniosku o rentę albo poprzedzającym datę powstania niezdolności do pracy, przy czym ustalone okresy nieskładkowe podlegają ograniczeniu do 1/3 udowodnionych okresów składkowych.
ZUS zasadnie przyjął, zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej, że na wymagane 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych ubezpieczony w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed złożeniem wniosku o rentę wykazał (...)okresów składowych oraz nieskładkowych(...), co zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami pozwala do uprawnień związanych z ustaleniem prawa do renty zaliczyć mu łącznie (...)okresów składkowych i nieskładkowych wobec ograniczenia udowodnionych okresów nieskładkowych do 1/3 udowodnionych składkowych.
ZUS zasadnie przyjął również, iż na wymagane 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed powstaniem niezdolności do pracy wykazał jedynie(...) okresów składowych oraz nieskładkowych (...), co zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami pozwala do uprawnień związanych z ustaleniem prawa do renty zaliczyć mu łącznie(...) okresów składkowych i nieskładkowych wobec ograniczenia udowodnionych okresów nieskładkowych do 1/3 udowodnionych składkowych.
Natomiast na dzień złożenia kolejnego wniosku o rentę tj. (...) r. w okresie (...) r. ubezpieczony posiada(...) dni okresów składkowych i nieskładkowych.
Warunku dotyczącego posiadania pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu dziesięciolecia poprzedzającego dzień zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy lub dzień powstania niezdolności do pracy nie muszą spełnić osoby, które udowodnią okres składkowy, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn oraz zostaną uznane za całkowicie niezdolne do pracy. Data powstania całkowitej niezdolności do pracy nie ma w tym przypadku znaczenia.
Z uwagi jednak na to, że ubezpieczony nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy nie mógł być zwolniony - stosownie do art. 58 ust. 4 - z obowiązku wykazania co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
Co do nieuwzględnienia przez ZUS okresu prowadzenia przez ubezpieczonego działalności gospodarczej, podnieść należy że zgodnie bowiem z art. 5 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty dla płatników składek, zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
nie uwzględnia się okresu, za który nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w tym okresie. Do stażu pracy ZUS nie zaliczył także okresu zatrudnienia wnioskodawcy od (...) w N., podnosząc że na świadectwie pracy z dnia (...) brak informacji czy ubezpieczony przebywał na zwolnieniach lekarskich. W zakresie wykazania okresów składkowych i nieskładkowych, warunkujących nabycie i wysokość świadczenia emerytalnego, przepis art. 117 ust. 1 ustawy emerytalnej wymaga, aby zostały udowodnione dokumentami (zaświadczeniami) lub wpisami w legitymacji ubezpieczeniowej bądź uznane orzeczeniem sądu, z zastrzeżeniem regulacji zwartych w ust. 3 i 4 cytowanego przepisu. Kwestię tę normują także przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. nr 10, poz. 49), w szczególności zastosowanie znajdą (z zastrzeżeniem niesprzeczności z ustawą) § 10-17 ("Dokumentacja wniosków o świadczenia") oraz § 18-28 ("Środki dowodowe") (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 kwietnia 1998 r., II UKN 619/98, OSNP 2000/11/439).
W orzecznictwie utrwalone jest już stanowisko Sądu Najwyższego, podzielane także przez Sąd Okręgowy, z którego wynika, że postępowanie przed Sądem stanowi dalszy ciąg postępowania prowadzonego przez organ rentowy, zakończony wydaniem decyzji, której treść wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu ubezpieczeń społecznych. Innymi słowy przedmiotem osądu sądu ubezpieczeń społecznych może być tylko stan rzeczy rozpoznany przez organ rentowy w wydanej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2007 r., III UZ 1/07, OSNP 2008/7-7/117 i z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNP 2000/15/601). W postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do świadczenia z ubezpieczeń społecznych Sąd ocenia zatem jedynie legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNP 2005/3/43). W niniejszej sprawie, w której wniesiono odwołanie od decyzji organu rentowego, przedmiot oraz zakres rozpoznania i orzeczenie sądu ubezpieczeń społecznych wyznaczyła treść decyzji organu rentowego z dnia (...) r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny.
Zgodnie z art. 3 k.p.c., strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody, zaś z treści art. 232 k.p.c. wynika, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Powyższego nie zmienia możliwość prowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego z urzędu. Z kolei art. 6 k.c. stanowi, że strona w procesie winna dowodzić swoich racji, a nie tylko przedstawiać swoje poglądy. Przenosząc powyższą regułę na grunt niniejszej sprawy Sąd Okręgowy przyjął, że ubezpieczony zaprzeczając twierdzeniom pozwanego, który dokonał niekorzystnych dla niego ustaleń, winien był w postępowaniu przed Sądem wskazać na okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materiale dowodowym. Tymczasem w toku procesu nie zostały przedstawione żadne nowe dokumenty na poparcie przytaczanych w toku postępowania sądowego tez. Warto podkreślić także, że wnioskodawca w postępowaniu reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika.
Reasumując, z uwagi na niespełnienie jednego z obligatoryjnych warunków niezbędnych do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w postaci co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy, bądź na dzień złożenia kolejnego wniosku o rentę tj. (...) r., Sąd Okręgowy na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS i w oparciu o przepis art. 477
14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne – punkt 1 sentencji wyroku.