Postanowienie Ts 83/12

381/4/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 20 maja 2013 r. Sygn. akt Ts 83/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.J. o zbadanie zgodności: art. 8 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 marca 2012 r. E.J. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 8 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 3 lit. a (w skardze omyłkowo oznaczonym jako art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571; dalej: ustawa nowelizująca) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skargę sformułowano na podstawie następującego stanu faktycznego. Postanowieniem z 10 sierpnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Gdyni – Wydział VII Cywilny (sygn. akt VII Ns 1334/09) odrzucił apelację skarżącej od postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku. Powodem odrzucenia apelacji było jej nieprawidłowe opłacenie przez pełnomocnika skarżącej. Postanowieniem z 15 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku – III Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt III Cz 2305/11) oddalił zażalenie skarżącej. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej przepisy tej ustawy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. Na mocy art. 1 pkt 3 lit. a ustawy nowelizującej uchylony został art. 1302 § 3 i 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.), który w przypadku wniesienia przez profesjonalnego pełnomocnika lub przedsiębiorcę (w postępowaniu gospodarczym) nieopłaconego pisma przewidywał sankcję w postaci odrzucenia pisma bez wcześniejszego wezwania do uzupełnienia tego braku. Skarżąca podnosi, że art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim postępowanie, o którym mowa w tym przepisie, jest rozumiane jako postępowanie pierwszoinstancyjne, a nie drugoinstancyjne. W ocenie skarżącej taka wykładnia w sposób nieuzasadniony różnicuje pozycję procesową stron postępowania cywilnego zastępowanych przez profesjonalnych pełnomocników tylko ze względu na datę wszczęcia postępowania przed sądem pierwszej instancji, co narusza zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji) i zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji). Skarżąca zauważa, że postępowanie sądowe trwa często wiele lat, skutkiem czego przewidziany przez uchylony art. 1302 § 3 k.p.c. rygor będzie stosowany jeszcze przez długi okres. Sytuacja taka narusza spójność systemu i nie realizuje celów ustawy nowelizującej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, którego zasady i przebieg normuje stosowany odpowiednio art. 36 ustawy o TK. Celem wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest stwierdzenie dopełnienia przez skarżącego wszystkich przesłanek dopuszczalności występowania z tego rodzaju środkiem ochrony praw i wolności, jak również przesądzenie, że sformułowane w skardze konstytucyjnej zarzuty niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów nie są oczywiście bezzasadne (art. 36 ust. 3 ustawy o TK). Z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek wskazania naruszonych wolności lub praw oraz sposobu ich naruszenia. Należy zaznaczyć, że niespełnienie przez skarżącego choćby jednej z przesłanek obliguje Trybunał do odmowy nadania skardze dalszego biegu. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego złożona skarga nie spełnia powyższych wymogów, co uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu. Zasadniczym powodem odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej jest ustalenie, że żaden ze wskazanych przez skarżącą przepisów Konstytucji nie może stanowić w niniejszej sprawie samodzielnego wzorca kontroli konstytucyjnej. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału wyrażona w art. 32 Konstytucji zasada równości jest adresowaną do organów państwa dyrektywą, zakazującą stanowienia norm prawnych dyskryminujących lub uprzywilejowujących pewne osoby przez bezzasadne różnicowanie ich sytuacji prawnej. Podkreśla się w związku z tym, że ze względu na zasadę równości nie powstają dla obywateli żadne prawa. Prawo do równego traktowania określa sytuację prawną jednostki dopiero wspólnie z inną normą prawną. Trybunał w postanowieniu z 24 października 2001 r. stwierdził, że „ma ono charakter niejako prawa »drugiego stopnia« (»metaprawa«), tzn. przysługuje ono w związku z konkretnymi normami prawnymi lub innymi działaniami organów władzy publicznej, a nie w oderwaniu od nich – niejako »samoistnie«. Jeżeli te normy lub działania nie mają odniesienia do konkretnych określonych w Konstytucji wolności i praw, prawo do równego traktowania nie ma w pełni charakteru prawa konstytucyjnego, a to sprawia, że nie może ono być chronione za pomocą skargi konstytucyjnej” (SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225, zob. także postanowienie TK z 26 listopada 2009 r., SK 7/08, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 161). W związku z powyższym art. 32 Konstytucji powinien być odnoszony do konkretnych przepisów Konstytucji. Dopiero bowiem współstosowanie dwóch przepisów Konstytucji, a więc nie tylko prawa do równego traktowania, ale również skonkretyzowanego prawa do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych, wyznacza konstytucyjny status jednostki, który mógł zostać naruszony przez przepis będący podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącej. Powyższe uwagi pozostają aktualne również w odniesieniu do drugiego ze wskazanych przez skarżącą wzorców konstytucyjnych, tj. art. 2 Konstytucji. Nie może on stanowić samodzielnego wzorca kontroli w postępowaniu skargowym, ponieważ nie statuuje – podobnie jak art. 32 Konstytucji – żadnej konkretnej wolności lub prawa, a skarżąca nie powiązała go z naruszeniem innych konstytucyjnych praw podmiotowych (zob. postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60, wydane w pełnym składzie; postanowienie z 23 stycznia 2002 r., SK 13/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 9). Odwołanie się do zasady sprawiedliwości społecznej nie wyczerpuje ustawowej przesłanki wskazania takich unormowań, które mogłyby być uznane za dające podstawę konkretnym, przysługującym skarżącemu, prawom podmiotowym. W tym stanie rzeczy Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.