Postanowienie Ts 394/08

484/6/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 15 października 2009 r. Sygn. akt Ts 394/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Mazurkiewicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Izabelli E. w sprawie zgodności: art. 3941 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 12 grudnia 2008 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 3941 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została sformułowana w związku z następującym stanem faktycznym. Skarżąca, po doręczeniu wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie – IV Wydział Cywilny Odwoławczy z 7 maja 2008 r. (sygn. akt IV Ca 329/08), oddalającego apelację i wniosek pozwanej o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, złożyła zażalenie w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Postanowieniem z 12 sierpnia 2008 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie – IV Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt IV Ca 329/08) odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. Postanowieniem z 8 września 2008 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie – IV Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt IV Ca 329/08) odrzucił zażalenie na postanowienie z 12 sierpnia 2008 r. Uzasadniając wniesienie skargi konstytucyjnej, skarżąca zarzuciła, że zaskarżone przepisy stoją w sprzeczności z wyrażoną w art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji zasadą dwuinstancyjności postępowania, gwarantującą prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej, tylko formalnie rozstrzygnięcie sądu odwoławczego w przedmiocie kosztów procesowych za postępowanie przed sądem drugiej instancji ma charakter orzeczenia drugoinstancyjnego, podczas gdy – w istocie – stanowi pierwsze rozstrzygnięcie merytoryczne w tej sprawie. Skarżąca podnosi, że brzmienie art. 3941 § 2 k.p.c., wyłączające możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia z kosztów sądowych, pozbawia ją konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń, gwarantowanego przez art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Dokonanie przez Trybunał Konstytucyjny kontroli zgodności aktów normatywnych z Konstytucją w trybie skargi konstytucyjnej uzależnione jest od stwierdzenia, że zostały naruszone konstytucyjnie gwarantowane prawa lub wolności skarżącego, a usunięcie tego naruszenia nie jest możliwe przy użyciu zwykłych środków ochrony prawnej. Zasadę tę statuuje art. 79 ust. 1 Konstytucji, stanowiąc, iż skargę konstytucyjną może wnieść każdy, czyje konstytucyjne prawa lub wolności zostały naruszone – jeżeli na podstawie ustawy lub innego aktu normatywnego, którego kontroli domaga się skarżący, sąd lub organ administracji ostatecznie orzekł o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Zarazem przepis ten określa wymogi formalne, które musi spełniać skarga konstytucyjna - doprecyzowane w przepisach ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Art. 46 ust. 1 ustawy o TK stanowi, że skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Kwestionowany przez skarżącą przepis k.p.c. był już przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w kontekście wskazanych w skardze konstytucyjnej wzorców kontroli w sprawie SK 19/08. Wyrokiem z 31 marca 2009 r. (OTK ZU nr 3/A/2009, poz. 29) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 3941 § 2 k.p.c. jest zgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, iż występuje w sprawie przesłanka uniemożliwiająca merytoryczne jej rozpoznanie, przewidziana w art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, jaką stanowi zbędność orzekania. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zbędne jest merytoryczne orzekanie w sytuacji, w której Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się już w stosunku do normy prawnej zakwestionowanej w skardze (zob. postanowienia z: 3 października 2001 r., SK 3/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 218; 25 listopada 2002 r., SK 30/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 88 oraz 26 marca 2002 r., P 3/02, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 22). Zbędność orzekania, która na płaszczyźnie merytorycznego rozpatrzenia skargi konstytucyjnej uzasadnia umorzenie postępowania, na etapie wstępnej kontroli skargi stanowi podstawę do odmowy nadania wniesionej skardze dalszego biegu. Trybunał przytacza argumentację, która leżała u podstaw wydania wyroku z 31 marca 2009 r. (SK 19/08) w analogicznej sprawie. We wskazanym wyżej orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że konstytucyjne standardy sprawiedliwej procedury sądowej wymagają, aby strony i uczestnicy postępowania mogli wnosić środki zaskarżenia od postanowień w kwestii zwolnienia od kosztów postępowania wydawanych przez sąd pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji). Konstytucyjne standardy sprawiedliwej procedury nie nakazują natomiast przyznania stronom i uczestnikom postępowania środków zaskarżenia od postanowień w kwestii zwolnienia od kosztów postępowania wydanych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji i przyjęte rozwiązanie nie narusza art. 78 i art. 176 Konstytucji. W tym stanie rzeczy należało odmówić nadania biegu skardze konstytucyjnej.