Postanowienie Ts 316/08

POSTANOWIENIE z dnia 31 maja 2011 r. Sygn. akt Ts 316/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Liszcz – przewodniczący Małgorzata Pyziak-Szafnicka – sprawozdawca Adam Jamróz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lipca 2010 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Elżbiety i Krzysztofa H., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 13 października 2008 r. skarżący – Elżbieta i Krzysztof H. – zarzucili niezgodność art. 52 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416, ze zm.; dalej: ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2000 r., z art. 2 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 1 § 1 pkt 1 i art. 2 pkt 3a ustawy z dnia 22 marca 1991 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych (Dz. U. z 1994 r. Nr 58, poz. 239, ze zm.; dalej: ustawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi), obowiązującej do 31 grudnia 2005 r., z art. 2 Konstytucji; § 3 ust. 1 i 2 uchwały nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. w sprawie udzielania zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia części akcji Banku Handlowego w Warszawie Spółka Akcyjna (M. P. Nr 18, poz. 172; dalej: uchwała nr 18 Rady Ministrów) z art. 2, art. 7, art. 87, art. 93 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Postanowieniem z 12 lipca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 oraz art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) – odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał wskazał, że w zakresie, w jakim skarżący nie uzasadnili niezgodności § 3 ust. 1 i 2 uchwały nr 18 z art. 7 oraz art. 93 ust. 1 Konstytucji, skarga była niedopuszczalna. Ponadto, Trybunał uznał, że skarżący nie wykazali sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności, lecz ograniczyli się jedynie do wyliczenia jako wzorców kontroli konstytucyjności art. 2, art. 87 oraz art. 217 Konstytucji, które wyrażają zasady przedmiotowe. Podstawą wniesionej skargi konstytucyjnej uczynili zatem przepisy Konstytucji, które nie wyrażają ani praw podmiotowych, ani wolności po stronie człowieka i obywatela. Wobec powyższego Trybunał stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, co uzasadniało odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w wyżej wymienionym zakresie. Za oczywiście bezzasadne uznał Trybunał zarzuty skarżących w zakresie dotyczącym niezgodności art. 52 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z art. 2 oraz art. 217 Konstytucji, jak również niezgodności art. 1 § 1 pkt 1 i art. 2 pkt 3a ustawy o publicznym obrocie z art. 2 Konstytucji oraz § 3 ust. 1 i 2 uchwały nr 18 Rady Ministrów z art. 2, art. 87, art. 217 Konstytucji. Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżących 30 lipca 2010 r. Pismem z 6 sierpnia 2010 r. złożono zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżący wskazali, że nie zgadzają się z zarzutem braku uzasadnienia, na czym polega naruszenie ich praw wynikających z Konstytucji, jak również z zarzutem braku wykazania sposobu naruszenia tych praw. W ocenie skarżących, przez odwołanie się do art. 2 oraz art. 217 Konstytucji wskazali „sposób naruszenia przepisów Konstytucji przez zaskarżone przepisy”. Zdaniem wnoszących zażalenie, skarga konstytucyjna jest zasadna, a orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego „ustali ostatecznie prawidłowe rozumienie tak prostego, wydawałoby się sformułowania jak: »z zastrzeżeniem przepisów art. 24«, oznacza, że w określonych sytuacjach, których dotyczy (które opisuje) art. 24, wyłącza się stosowanie ogólnych reguł określonych w art. 23. Tymczasem sądy interpretowały ten zapis w sposób wydawałoby się nieprawdopodobny, tj. że »z zastrzeżeniem art. 24« oznacza, że jeżeli stosuje się art. 23, to stosuje się również art. 24”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6–7 i w związku z art. 49 ustawy o TK). Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zarzuty stanowią w istocie częściowe powtórzenie stanowiska skarżących zawartego w skardze konstytucyjnej. Nie tracą tym samym na aktualności uwagi sformułowane przez Trybunał w zaskarżonym postanowieniu, w którym wskazał podstawy i uzasadnienie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Należy stwierdzić, że warunkiem dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi jest wskazanie w niej konstytucyjnego prawa lub wolności, przysługujących skarżącemu, a naruszonych ostatecznym orzeczeniem wydanym przez sąd bądź organ administracji publicznej na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu ustawy albo innego aktu normatywnego. Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu będącym przedmiotem zażalenia trafnie uznał, że wszystkie przepisy Konstytucji wskazane przez skarżących jako wzorce kontroli nie są źródłem praw podmiotowych, których naruszenie mogłoby stanowić podstawę skargi konstytucyjnej. Należy jeszcze raz podkreślić, że zasada wyrażona w art. 2 Konstytucji nie tworzy po stronie obywateli praw podmiotowych ani wolności. Trybunał dopuszcza wprawdzie, że zasada ta może stanowić źródło praw i wolności, jednakże dopiero wówczas, gdy nie są one ujęte wprost w innych przepisach Konstytucji, a ze względu na zasadę skargowości (art. 66 ustawy o TK) obowiązkiem skarżącego jest ich wskazanie oraz uzasadnienie stosownie do art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wyrażał pogląd, że z przepisu wymieniającego elementy konstrukcyjne podatku, dla których wymagana jest forma ustawy (art. 217 Konstytucji), nie wynikają bezpośrednio prawa lub wolności, które mogłyby stanowić podstawę skargi konstytucyjnej. W szczególności w wyroku z 5 listopada 2008 r. (SK 79/06, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 153) Trybunał – odwołując się do swojego wcześniejszego orzecznictwa – stwierdził, że przepisy dotyczące obowiązków finansowych jednostki wobec państwa i innych podmiotów prawa publicznego nie funkcjonują „równolegle” i bez związku z konstytucyjnymi przepisami o wolnościach i prawach człowieka i obywatela, niezależnie od treści tych przepisów. Ustalenia powyższe przesądzają samodzielnie o zasadności postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Niezależnie od powyższego, Trybunał stwierdził również, że zarzuty skarżących w zakresie dotyczącym niezgodności art. 52 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z art. 2 oraz art. 217 Konstytucji, jak również art. 1 § 1 pkt 1 i art. 2 pkt 3a ustawy o publicznym obrocie z art. 2 Konstytucji oraz § 3 ust. 1 i 2 uchwały nr 18 z art. 2, 87, 217 Konstytucji, były oczywiście bezzasadne. Ustalenia dokonane w tym zakresie przez Trybunał Konstytucyjny uznać należy za trafne. W pierwszej kolejności Trybunał podkreśla, że z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że przedmiotem spraw toczących się przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi było ustalenie, czy oferta nabycia akcji pracowniczych Banku Handlowego w Warszawie S.A. miała charakter publiczny i czy sprzedaż akcji pracowniczych dopuszczonych do obrotu publicznego podlegała zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. Art. 52 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowił, że: „Zwalnia się od podatku dochodowego, w okresie od dnia 1 stycznia 1993 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. dochody (...) ze sprzedaży (...) akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie oferty publicznej lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym poza giełdowym wtórnym obrocie publicznym (...)”. Zasadnie Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu uznał, że do dochodów ze sprzedaży akcji pracowniczych nie mógł mieć zastosowania art. 52 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który nie zwalniał od tego podatku wszystkich dochodów ze sprzedaży akcji, a tylko dochody ze sprzedaży akcji nabytych w określony sposób, czyli w drodze oferty publicznej. Skarżący nabyli akcje w ramach transzy udostępnionej pracownikom w procesie prywatyzacji, czyli poza ofertą publiczną. Prawidłowo zatem Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu jej oczywistej bezzasadności. Należy również podkreślić, że podanie do publicznej wiadomości prospektu emisyjnego nie czyniło oferty skierowanej do pracowników w procesie prywatyzacji publiczną. Fakt, że mogła się z nią zapoznać nieograniczona liczba osób nie oznacza bowiem, iż była to nieograniczona liczba zainteresowanych (uprawnionych). Ponadto, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że oczekiwana przez skarżących wykładnia zwrotu „z zastrzeżeniem przepisów” wykracza poza ramy postępowania w trybie skargi konstytucyjnej, przedmiotem badania przez Trybunał nie może być bowiem zarzut naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności jednostki przez orzeczenie sądu. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, skarga konstytucyjna w tym zakresie jest skargą na stosowanie prawa. Zgodnie z konstrukcją skargi konstytucyjnej przyjętą w polskim prawie przedmiotem skargi mogą być tylko akty normatywne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, z którego wydaniem skarżący wiąże naruszenie przysługujących mu praw i wolności konstytucyjnych, a nie celowość i słuszność wydania takiego rozstrzygnięcia. Nie należy natomiast do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego ocena prawidłowości ustaleń dokonanych w toku rozpoznania konkretnej sprawy ani kontrola sposobu stosowania lub niestosowania przepisów przez organy orzekające w sprawie. Nie ma też podstaw, w ocenie Trybunału, aby wnioskować o niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów z samego faktu ich niewłaściwego zastosowania. Z tego względu zarzuty odwołujące się do sprzecznego z prawem i ze stanem faktycznym postępowania organów orzekających w sprawie nie mogą stanowić przedmiotu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. Okoliczność powyższa zgodnie z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 w związku z art. 47 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, była podstawę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę należy stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny zasadnie odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.