Postanowienie Ts 119/12

850/II/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 11 grudnia 2013 r. Sygn. akt Ts 119/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski – przewodniczący Leon Kieres – sprawozdawca Maria Gintowt-Jankowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lipca 2013 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej P.B., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 maja 2012 r. P.B. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 3941 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1, art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Postanowieniem z 15 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z uwagi na zbędność orzekania – na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Trybunał stwierdził, że zarzuty zawarte w skardze nie tylko nie stanowią novum uzasadniającego nadanie skardze dalszego biegu, ale są oczywiście bezzasadne w kontekście stanu faktycznego, na podstawie którego sformułowano skargę. W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że podobieństwo jego sprawy do dotychczasowych spraw, w których Trybunał badał zgodność z Konstytucją zakwestionowanej przez niego normy prawnej, jest tylko pozorne. W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest gorsze traktowanie stron postępowania cywilnego, którym sąd pierwszej instancji przywrócił termin do wniesienia środka zaskarżenia, a następnie sąd drugiej instancji odrzucił środek zaskarżenia, uznawszy, że przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji nie było zasadne. Zdaniem skarżącego stronom będącym w takiej sytuacji powinno przysługiwać prawo do zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie art. 373 k.p.c. Skoro, jak podkreślił, możliwość poddania weryfikacji postanowienia sądu pierwszej instancji o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu przysługuje w każdej sprawie (bez względu na wartość przedmiotu sporu), to nie może być ona ograniczona, gdy do takiego oddalenia dojdzie przed sądem wyższej instancji. Podniósł również, że pewność i stabilność prawa wymaga, by rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji w sprawie zasadności przywrócenia terminu podlegało kontroli instancyjnej niezależnie od charakteru sprawy. Rozstrzygnięcie, które skarżący chciał poddać kontroli instancyjnej, było, jak podkreślił, pierwszym negatywnym dla niego orzeczeniem. W ocenie skarżącego Trybunał powinien zbadać konstytucyjność art. 3941 § 2 k.p.c., ponieważ przepis ten zamyka drogę sądową, naruszając przy tym prawo do wysłuchania i rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ponadto skarżący wskazał, że wyrok TK z 12 stycznia 2010 r. (SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1) dotyczył postępowania zainicjowanego skargą o wznowienie i nie można go odnosić do rozpatrywanej sprawy. Skarżący stwierdził także, że zna stanowisko TK, zgodnie z którym dopuszczalność wnoszenia zażalenia na wszystkie postanowienia sądu drugiej instancji o odrzuceniu apelacji (bez względu na kasacyjny charakter sprawy) nie byłaby uzasadniona. Niezależnie jednak od powyższego skarżący wskazał, że z powodu wyłączenia tych rozstrzygnięć spod kontroli instancyjnej zaskarżona regulacja sprzyja wydawaniu absurdalnych orzeczeń przez sądy. Stanowi to według skarżącego „swoistą furtkę orzeczniczą”, która niejednokrotnie prowadzi do wypaczenia sensu poddawania wyroków sądowych merytorycznej kontroli instancyjnej. Skarżący zaznaczył przy tym, że wbrew temu, co stwierdził Trybunał w zakwestionowanym postanowieniu, nie domaga się trzeciej instancji sądowej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w zw. z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada – w zakresie zarzutów sformułowanych w zażaleniu – czy w wydanym postanowieniu prawidłowo ustalił przesłanki odmowy nadania skardze dalszego biegu. W niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. W zakwestionowanym postanowieniu Trybunał stwierdził, że zaskarżona norma prawna była już przedmiotem orzekania przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał w niniejszym składzie podkreśla, że orzekając o zgodności art. 39318 § 2 k.p.c. z art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji w wyroku z 1 lutego 2005 r. (SK 62/03, OTK ZU nr 2/A/2005, poz. 11), Trybunał badał przepis o tożsamej w stosunku do zaskarżonego przepisu treści normatywnej w zakresie, w jakim niedopuszczalność zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu apelacji zamyka zarazem drogę do rozpoznania apelacji. Natomiast we wskazanym w zażaleniu wyroku z 12 stycznia 2010 r. (SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1) przedmiotem orzekania był, tak jak w rozpatrywanej skardze, art. 3941 § 2 k.p.c., ale częściowo w innym zakresie. Słusznie skarżący podniósł, że wyrok ten dotyczył odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Niezależnie jednak od powyższego w wyroku w sprawie o sygn. SK 2/09 Trybunał podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w uchylonym art. 39318 § 2 k.p.c. (a obecnie art. 3941 § 2 k.p.c.) mieści się w ramach swobody ustawodawcy w przyjmowaniu określonych rozwiązań proceduralnych. Trybunał stwierdził, że „Powyższe rozważania stanowią potwierdzenie wcześniejszego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który w powoływanym wyroku o sygn. SK 62/03 uznał, że »dopuszczalność wnoszenia zażalenia na wszystkie postanowienia sądu drugiej instancji o odrzuceniu apelacji (bez względu na kasacyjny charakter sprawy) w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie byłaby uzasadniona«”. W tym zakresie stanowisko Trybunału jest aktualne także w rozpatrywanej skardze (a nie tylko w sprawach dotyczących wznowienia postępowania). Trybunał przypomina, że zasada ne bis in idem znajduje zastosowanie nie tylko do samej sentencji, lecz także może odnosić się do ustaleń, jakie poczynił Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku (postanowienie TK z 11 lutego 2009 r., P 39/07, OTK ZU nr 2/A/2009, poz. 12). Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że odwołanie się w zakwestionowanym postanowieniu do wyroku wydanego w sprawie o sygn. SK 2/09 nastąpiło w związku z wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. SK 62/03 i było uzasadnione. Z kolei argumenty zawarte w zażaleniu, w których skarżący zwrócił uwagę na negatywny wpływ wyłączenia w jego sprawie rozstrzygnięcia sądu spod kontroli instancyjnej, nie mogą podważyć przywołanego stanowiska Trybunału. Opierają się bowiem na założeniu, że każde rozstrzygnięcie sądu (także wydane przez sąd wyższej instancji) powinno podlegać kontroli instancyjnej. Założenie takie jest oczywiście niemożliwe do zrealizowania. Ponadto Trybunał zauważa, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji był przedmiotem rozstrzygnięcia zarówno sądu pierwszej, jak i drugiej instancji. Orzeczenie sądu odwoławczego oparte na ustaleniach odmiennych od ustaleń sądu niższej instancji nie może z tego powodu być traktowane jako orzeczenie pierwszoinstancyjne, od którego powinien przysługiwać środek odwoławczy. Zawarte w zażaleniu stwierdzenie, że skarżący, domagając się poddania kontroli rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji, nie domaga się tym samym prawa do rozstrzygnięcia sprawy w trzeciej instancji sądowej, jest zatem wewnętrznie sprzeczne. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny orzekł jak na wstępie.